Thông tư số 42/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng: Sửa đổi, bổ sung một số điều của các Thông tư ban hành quy trình kiểm định kỹ thuật an toàn đối với máy, thiết bị, vật tư có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động sử dụng trong thi công xây dựng thuộc phạm vi quản lý của Bộ Xây dựng

Thông tư số 42/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng: Sửa đổi, bổ sung một số điều của các Thông tư ban hành quy trình kiểm định kỹ thuật an toàn đối với máy, thiết bị, vật tư có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động sử dụng trong thi công xây dựng thuộc phạm vi quản lý của Bộ Xây dựng

I. BỐI CẢNH THỰC TẾ – NHỮNG “ĐIỂM NGHẼN” KINH ĐIỂN TRONG THI CÔNG XÂY DỰNG

Thực tế tại các công trình thi công xây dựng trên toàn quốc cho thấy, hàng nghìn nhà thầu, doanh nghiệp và người lao động từng rơi vào những hoàn cảnh dở khóc dở cười vì rào cản thủ tục kiểm định kỹ thuật an toàn đối với máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt:

 Câu chuyện tiến độ công trình: Anh Đức Hùng (Chỉ huy trưởng một dự án cao tầng tại Đà Nẵng) chia sẻ, công trình phải tạm dừng thi công gần 3 tuần chỉ vì chờ đợi quy trình kiểm định lại chiếc cần trục tháp và vận thăng lồng. Quy trình kiểm định rườm rà, tiêu chuẩn chồng chéo giữa các văn bản cũ khiến đơn vị kiểm định lúng túng, còn nhà thầu thì đứng ngồi không yên vì nguy cơ phạt tiến độ hợp đồng.

 Câu chuyện an toàn và tâm lý người lao động: Chị Thu Trang (Cán bộ quản lý an toàn lao động – HSE) bày tỏ lo ngại về việc một số quy trình kiểm định trước đây còn thiếu tính chi tiết, dẫn đến tâm lý đối phó từ phía chủ đầu tư và sự nơm nớp lo sợ của công nhân khi vận hành các thiết bị nâng, thang máy công trình hay bình chịu áp lực.

Tâm lý chung của các bên tham gia hoạt động xây dựng khi đối mặt với quy trình kiểm định kỹ thuật an toàn cũ là sự thụ động, mệt mỏi và e ngại rủi ro pháp lý lẫn tai nạn lao động. Thông tư 42/2026/TT-BXD ra đời chính là “cứu cánh” kịp thời nhằm tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn này.

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC” TỪ THÔNG TƯ 42/2026/TT-BXD

Thông tư 42/2026/TT-BXD do Thứ trưởng Phạm Minh Hà thay mặt Bộ Xây dựng ký ban hành ngày 29/06/2026 (có hiệu lực từ ngày 15/08/2026) đã chuẩn hóa và sửa đổi, bổ sung hàng loạt quy trình kiểm định kỹ thuật an toàn lao động trong thi công xây dựng. Dưới đây là các điểm cốt lõi các doanh nghiệp và chuyên viên pháp lý cần nắm vững:

1. Chuẩn hóa và thống nhất quy trình kiểm định máy, thiết bị nghiêm ngặt

Thông tư 42/2026/TT-BXD sửa đổi, bổ sung các quy trình kiểm định kỹ thuật an toàn đối với các loại máy, thiết bị, vật tư sử dụng trong thi công xây dựng thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Xây dựng (như cần trục tháp, vận thăng, sàn treo nâng người, hệ giàn giáo chịu lực, máy ép cọc…):

 Nguyên tắc cốt lõi: Loại bỏ các bước kiểm định trùng lặp, làm rõ trình tự thực hiện từ khâu kiểm tra hồ sơ lý lịch máy, kiểm tra bên ngoài, kiểm tra kỹ thuật thử không tải/có tải đến xử lý kết quả kiểm định.

 Tính bắt buộc: Các tổ chức kiểm định và cá nhân kiểm định viên khi thực hiện kiểm định kỹ thuật an toàn bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình đã được bổ sung, sửa đổi tại Thông tư này; không được tự ý cắt giảm bước hoặc ban hành quy trình trái quy định.

2. Minh bạch hóa tiêu chí đánh giá và điều kiện đạt yêu cầu an toàn

Thông tư quy định rõ ràng, cụ thể hơn các thông số kỹ thuật, sai số cho phép và tiêu chuẩn loại bỏ đối với từng loại máy, thiết bị:

 Hồ sơ lý lịch & Nhật ký vận hành: Bổ sung yêu cầu minh bạch hóa quá trình bảo trì, dưỡng máy của nhà thầu trước khi tiến hành kiểm định.

 Xử lý sự cố kỹ thuật: Quy định rõ trách nhiệm của kiểm định viên và tổ chức kiểm định khi phát hiện thiết bị không đạt yêu cầu an toàn, ngăn chặn tình trạng “cấp nương tay” Giấy chứng nhận kết quả kiểm định.

3. Đột phá về ứng dụng công nghệ và dữ liệu kiểm định điện tử

Nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số toàn diện của ngành Xây dựng, Thông tư 42/2026/TT-BXD thúc đẩy việc hiện đại hóa quản lý an toàn:

 Mã hóa và lưu trữ dữ liệu: Tích hợp việc quản lý mã số kiểm định, tem kiểm định điện tử hoặc mã QR tra cứu hồ sơ kiểm định an toàn thiết bị.

 Công khai minh bạch: Cho phép chủ đầu tư, nhà thầu và cơ quan thanh tra quản lý nhà nước dễ dàng tra cứu tình trạng kiểm định, thời hạn kiểm định của thiết bị ngay tại công trường thông qua hệ thống cơ sở dữ liệu số.

4. Rút ngắn thời gian, nâng cao trách nhiệm của Tổ chức kiểm định

 Rút ngắn thời gian cấp Giấy chứng nhận kết quả kiểm định và dán tem kiểm định sau khi máy móc đạt yêu cầu kỹ thuật.

 Quy định chặt chẽ trách nhiệm pháp lý của Kiểm định viên: Tăng cường tính độc lập, khách quan và chịu trách nhiệm cá nhân trước pháp luật về kết quả kiểm định đã ký.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Dưới góc độ tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Thông tư 42/2026/TT-BXD không chỉ là một văn bản kỹ thuật pháp lý thuần túy mà còn mang hàm lượng tri thức quản trị rủi ro và tâm lý xã hội sâu sắc:

1. Phân tích góc nhìn Tâm lý xã hội: Giải tỏa áp lực và tạo dựng niềm tin lao động

Môi trường công trường xây dựng vốn nhiều nguy cơ rủi ro. Việc chuẩn hóa quy trình kiểm định an toàn theo Thông tư 42 giúp giải tỏa cảm giác bất an, lo lắng của người công nhân trực tiếp vận hành máy móc. Khi biết thiết bị mình làm việc được kiểm định theo một quy trình minh bạch, nghiêm ngặt, người lao động sẽ có tâm lý yên tâm, tự tin hơn, từ đó gia tăng năng suất lao động và giảm thiểu tai nạn do tâm lý chủ quan hay sợ hãi.

2. Phân tích góc nhìn Quản trị công & Giáo dục tinh thần tuân thủ

 Về quản trị doanh nghiệp xây dựng: Thông tư 42 thể hiện tư duy quản trị an toàn hiện đại – chuyển từ “đối phó thủ tục” sang “quản trị rủi ro chủ động”. Các nhà thầu không còn xem kiểm định là gánh nặng chi phí, mà là công cụ bảo vệ tài sản và uy tín thương hiệu của doanh nghiệp.

 Về giáo dục tính tuân thủ: Thông tư đề cao văn hóa tự giác và trách nhiệm giải trình. Việc quy định rõ trách nhiệm của chủ sở hữu thiết bị, đơn vị thi công và kiểm định viên giúp giáo dục ý thức tôn trọng kỷ luật lao động, nâng cao chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp trong ngành kiểm định kỹ thuật an toàn.

IV. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để các doanh nghiệp xây dựng, chủ đầu tư và các tổ chức kiểm định thụ hưởng tối đa lợi ích và tuân thủ đúng quy định của Thông tư 42/2026/TT-BXD (có hiệu lực từ ngày 15/08/2026), ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 4 lời khuyên vàng hành động:

1. Rà soát toàn bộ danh mục thiết bị công trường: Chủ động kiểm tra toàn bộ danh mục máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động đang vận hành tại các dự án để đối chiếu với các quy trình kiểm định mới được sửa đổi, bổ sung.

2. Cập nhật quy trình nội bộ và đào tạo nhân sự: Các tổ chức kiểm định cần tổ chức tập huấn ngay cho đội ngũ kiểm định viên về các điểm mới của Thông tư 42/2026/TT-BXD; đồng thời các nhà thầu cần đào tạo cán bộ HSE cập nhật hồ sơ quản lý máy móc theo chuẩn mới.

3. Ứng dụng công nghệ tra cứu và quản lý hồ sơ số: Tận dụng tối đa các nền tảng số, mã QR tra cứu tem kiểm định để lưu trữ, theo dõi lịch bảo dưỡng và hạn kiểm định định kỳ của máy móc, tránh tình trạng thiết bị hết hạn kiểm định vẫn lưu hành trên công trường.

4. Xây dựng văn hóa “An toàn là trên hết”: Xem việc tuân thủ quy trình kiểm định không phải là nghĩa vụ bắt buộc đơn thuần, mà là giải pháp nhân văn bảo vệ tính mạng con người và sự phát triển bền vững của dự án.

Thông điệp nhân văn: “Cải cách quy chuẩn kỹ thuật chỉ thực sự chạm tới thành công khi nó bảo vệ được sự an toàn và tính mạng của từng người lao động trên công trường. Thông tư 42/2026/TT-BXD không chỉ siết chặt kỷ cương kỹ thuật mà còn kiến tạo một môi trường thi công văn minh, an toàn và tràn đầy niềm tin.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý và quản trị an toàn liên quan đến lĩnh vực xây dựng, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hệ thống website⁠tuvanphapluattamlygiaoduc.vn⁠ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.