TÌNH HUỐNG 236 : CÁI BẪY ĐẦU TƯ THEO PHONG TRÀO XU HƯỚNG: ĐÂU LÀ KHỦNG HOẢNG CẢM TÍNH VÀ BÀI HỌC VỀ THẨM ĐỊNH NHU CẦU THỊ TRƯỜNG?

“Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình” .

 

1. Tóm tắt tình huống thực tế

Anh M và anh K là hai nhà sáng lập. Họ là hàng xóm thân thiết lâu năm tại khu dân cư [LOCAL]. Năm 2024, hai anh dốc vốn lập Công ty Cổ phần Giải pháp Số TechTrend. Công ty chuyên phát triển các sản phẩm phần mềm tiện ích. Anh M giữ chức Giám đốc điều hành (Founder), phụ trách mảng chiến lược đầu tư kinh doanh. Anh K làm Giám đốc kỹ thuật, chịu trách nhiệm hạ tầng công nghệ. Do nể tình láng giềng, anh K giao trọn quyền quyết định danh mục sản phẩm và điều phối dòng tiền lưu động cho anh M.

Đầu năm 2026, thấy trào lưu kinh doanh phòng mini thông minh tự động (Smartbox) đang nở rộ, anh M đưa ra phán quyết sai lầm. Do lòng tham muốn nhanh chóng bứt phá, ăn theo làn sóng đám đông để lấy thành tích thương hiệu ngắn hạn, anh tự ý trích 1,5 tỷ đồng từ quỹ công ty để đặt hàng sản xuất hàng loạt thiết bị này. Anh M hoàn toàn không lập văn bản nghiên cứu nhu cầu thực tế thị trường. Anh cẩu thả phớt lờ thực tế rằng mô hình này chỉ là bong bóng ngắn hạn và đã bão hòa tại địa phương. Sản phẩm tung ra hoàn toàn bị ế ẩm, tồn kho 100%. Dòng vốn công ty bị đóng băng thâm hụt nặng, dự án chính lâm vào bế tắc.

Doanh nghiệp rơi vào trạng thái tê liệt, đối mặt nguy cơ phá sản. Cho rằng anh M vĩ cuồng, cẩu thả điều hành làm tiêu tán tài sản tích lũy của gia đình mình, anh K vô cùng phẫn nộ. Anh K yêu cầu anh M bồi thường toàn bộ thiệt hại kinh tế bằng tài sản cá nhân. Mối quan hệ xóm giềng lập tức đổ vỡ hoàn toàn. Hai nhà xảy ra cãi vã, xúc phạm nhau gay gắt tại khu phố. Họ ném chất bẩn vào nhà nhau, gây mất an ninh trật tự, buộc công an địa phương phải can thiệp xử lý.

2. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Dưới góc độ pháp luật dân sự và doanh nghiệp, việc Người quản lý tự ý duyệt chi ngân sách lớn cho danh mục đầu tư bộc phát khi chưa rà soát quy trình thẩm định là hành vi vi phạm nghĩa vụ cẩn trọng, làm tổn hại tài sản tổ chức.

• Vi phạm nghĩa vụ cẩn trọng của người quản lý doanh nghiệp: Căn cứ quy định tại Điều 165 Luật Doanh nghiệp 2020, người quản lý công ty có nghĩa vụ thực hiện các quyền và nghĩa vụ được giao một cách trung thực, cẩn trọng, tốt nhất nhằm bảo đảm lợi ích hợp pháp tối đa của công ty. Việc anh M lạm dụng thẩm quyền điều hành quy định tại Điều 162 Luật Doanh nghiệp 2020, tự ý dốc 1,5 tỷ đồng vào một dự án theo phong trào đám đông mà không có báo cáo khảo sát nhu cầu (Market Research Report) là hành vi thiếu trách nhiệm. Quyết định đầu tư cảm tính sai quy trình này mặc nhiên vô hiệu về tính phê duyệt chi phí hợp lý của pháp nhân theo quy định tại Điều 122 Bộ luật Dân sự 2015.
• Trách nhiệm dân sự bồi thường thiệt hại bằng tài sản cá nhân: Căn cứ Khoản 2 Điều 165 Luật Doanh nghiệp 2020 và Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015, người quản lý vi phạm nghĩa vụ cẩn trọng gây thiệt hại cho công ty phải chịu trách nhiệm cá nhân bồi thường. Anh M không thể xuất trình Quy chế đầu tư hợp pháp nào được phê duyệt để chứng minh tính đúng đắn của khoản chi. Do đó, theo quy định tại Điều 585 Bộ luật Dân sự 2015, anh M có nghĩa vụ pháp lý phải gánh vác trách nhiệm bồi hoàn toàn bộ tổn thất tài sản này bằng chính tài sản cá nhân của mình cho công ty và cổ đông K.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục

• Lòng tham thành tích ngắn hạn tạo tâm lý FOMO, ảo tưởng: Anh M vì bị thao túng bởi hội chứng sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO) và tâm lý đám đông nên chọn giải pháp đánh cược với túi tiền của tổ chức. Lòng tham tài chính trước mắt khiến anh xem nhẹ các rào cản phòng thủ tài sản và công sức chất xám của người bạn hàng xóm láng giềng. Khi biến cố xảy ra, tâm lý anh K rơi vào hoảng loạn, sợ mất trắng toàn bộ tài sản tích lũy của gia đình nên kích hoạt cơ chế nghi kỵ khốc liệt, phá sụp tình láng giềng.
• Sự thiếu sót trong giáo dục tư duy thẩm định nhu cầu thực tế: Nhiều nhà điều hành Startup khối kinh doanh lầm tưởng rằng thấy người khác làm giàu được từ mô hình nào thì mình nhảy vào cũng sẽ hốt bạc nhanh. Họ thiếu hụt giáo dục về tính tuân thủ quy trình hành chính và thượng tôn pháp luật doanh nghiệp. Họ nhầm lẫn sâu sắc giữa sự nhạy bén bắt trend hằng ngày và hành vi vô trách nhiệm khi buông thả các hành lăng an toàn tài sản chiến lược của pháp nhân.

Góc nhìn Quản trị

• Thất bại chí mạng trong quản trị rủi ro chiến lược sản phẩm (Market Risk Management): Anh Mđã đặt cược sự sống còn của TechTrend vào một sản phẩm phong trào, thiếu sự kiểm duyệt sức mua thực tế. Quản trị doanh nghiệp bằng niềm tin đám đông là hành vi tự sát. Việc thiếu bộ quy trình đánh giá rủi ro (Risk Assessment Process) làm vô hiệu hóa hàng lăng bảo vệ của người điều hành trước sự đào thải khốc liệt của thị trường.
• Khủng hổng quy trình kiểm soát phê duyệt dự án mới: TechTrend hoàn toàn bỏ trống quy trình ban hành quy chế tài chính. Một doanh nghiệp đúng chuẩn bắt buộc phải có quy định: Mọi kế hoạch dốc dòng tiền lớn để sản xuất, triển khai dòng sản phẩm mới bắt buộc phải có báo cáo khảo sát hành vi người dùng độc lập, có biên bản đối soát rủi ro của phòng kế toán và phải được Hội đồng quản trị thông qua bằng văn bản Nghị quyết rõ ràng hằng quý.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Bước 1: Hòa giải xóm giềng và đóng băng khủng hoảng hàng tồn kho khẩn cấp (Ngắn hạn)

• Hòa giải xóm giềng khẩn cấp: Anh M và anh K phải dừng ngay hành vi ném chất bẩn sang nhà nhau để tránh bị xử lý hình sự về tội hủy hoại tài sản hoặc vi phạm trật tự công cộng theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015. Anh M cần giữ cái đầu lạnh, chủ động mời tổ trưởng dân phố làm trung gian tổ chức buổi gặp gỡ riêng. Mục tiêu là lập biên bản hòa giải láng giềng, cam kết giữ an toàn cho hai gia đình trước khi xử lý câu chuyện kinh tế.
• Thanh lý cắt lỗ hàng tồn và đàm phán thu hồi dòng tiền: Anh M phải lập tức phối hợp với bộ phận kinh doanh chấp nhận cắt lỗ, tiến hành thủ tục thanh lý bóc tách linh kiện hoặc chuyển nhượng lại toàn bộ lô thiết bị Smartbox cho các đơn vị lớn ở tỉnh thành khác để thu hồi tối đa dòng tiền mặt lưu động theo đúng Luật Doanh nghiệp 2020. Tự trích dòng tiền túi cá nhân để tạm ứng chi trả các khoản chi phí vận hành lõi đang bị đóng băng hòng xoa dịu nội bộ.

Bước 2: Tái cấu trúc quy trình đầu tư và bồi hoàn vốn nội bộ (Trung hạn)

• Thỏa thuận cam kết gánh vác trách nhiệm tài chính của Founder: Để bù đắp phần ngân sách thâm hụt và xoa dịu hoang mang của anh K, hai bên ký văn bản thỏa thuận bổ sung dựa trên Bộ luật Dân sự 2015. Anh M tự nguyện cấn trừ tài sản tư nhân cá nhân hiện có hoặc giảm tỷ lệ nhận cổ tức trong tương lai để bảo đảm nghĩa vụ hoàn trả toàn bộ thiệt hại do lỗi điều hành độc đoán của mình, gánh vác trách nhiệm lỗi quản trị để thiết lập lại dòng tiền và lòng tin nội bộ.
• Ban hành Quy chế đánh giá thị trường và cơ chế duyệt kép: Soạn thảo và ban hành ngay bộ Quy trình quản lý danh mục sản phẩm và thẩm định rủi ro kinh doanh mới dựa trên Luật Doanh nghiệp 2020. Quy định rõ: Nghiêm cấm hoàn toàn việc tự ý dốc vốn sản xuất khi chưa có báo cáo đối soát nhu cầu thực tế (Data-driven Market Research). Quy trình phê duyệt giải ngân cho các dự án sản xuất lớn bắt buộc phải có văn bản xác nhận của kế toán và phải có chữ ký số đồng duyệt hằng quý của cả hai nhà sáng lập để bảo đảm tính kiểm soát 100%.

Bước 3: Bài học dài hạn về tách biệt tình cảm và tài sản

• Khảo sát sòng phẳng là hành vi bảo vệ dòng vốn văn minh nhất: Bài học xương máu cho các nhà quản trị là: “Dòng tiền của Startup nếu không được định biên dựa trên số liệu nghiên cứu thị trường thực tế thì làn sóng phong trào đám đông sẽ tự động nhấn chìm toàn bộ cơ nghiệp”. Sự rõ ràng, nghiêm minh trong quản trị chiến lược sản phẩm và thượng tôn hành lang pháp lý ngay từ ngày đầu không làm giảm đi tốc độ thích ứng xu hướng, mà ngược lại, đó chính là lá chắn duy nhất để bảo vệ tài sản cá nhân, bảo vệ dòng vốn doanh nghiệp và giữ gìn tình nghĩa xóm giềng bền chặt trước những rủi ro của thương trường.

 

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

• Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS.Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
• Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.