THÔNG TƯ 60/2026/TT-BGDĐT: ĐỘT PHÁ CHẤT LƯỢNG NỘI DUNG VÀ HỌC LIỆU MẦM NON DƯỚI GÓC NHÌN PHÁP LÝ – TÂM LÝ – GIÁO DỤC

THÔNG TƯ 60/2026/TT-BGDĐT: ĐỘT PHÁ CHẤT LƯỢNG NỘI DUNG VÀ HỌC LIỆU MẦM NON DƯỚI GÓC NHÌN PHÁP LÝ – TÂM LÝ – GIÁO DỤC

Thông tư số 60/2026/TT-BGDĐT, ban hành ngày 17/07/2026 bởi Bộ Giáo dục và Đào tạo, quy định tiêu chuẩn, quy trình biên soạn tài liệu hướng dẫn Chương trình giáo dục mầm non và lựa chọn đồ chơi, học liệu. Văn bản này có hiệu lực từ 01/09/2026, thay thế Thông tư 30/2021/TT-BGDĐT và 47/2020/TT-BGDĐT

I. BỐI CẢNH THỰC TẾ – NHỮNG “ĐIỂM NGHỄN” KINH ĐIỂN TRONG CƠ SỞ GIÁO DỤC MẦM NON

Thực tế cho thấy, nhiều nhà trường, giáo viên và phụ huynh từng rơi vào những hoàn cảnh bất an, lúng túng khi chọn lựa tài liệu và đồ chơi cho trẻ mầm non:

 Câu chuyện tài liệu hướng dẫn tràn lan: Cô Thanh Mai (giáo viên mầm non tại Quảng Trị) chia sẻ sự áp lực khi nhà trường áp dụng các bộ tài liệu tham khảo không rõ nguồn gốc, nội dung bị lặp lại hoặc khô cứng, không phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi mầm non nhưng thiếu quy chuẩn kiểm định rõ ràng để từ chối.

 Câu chuyện đồ chơi, học liệu thiếu an toàn và thẩm mỹ: Anh Đức Trí (phụ huynh tại Đông Hà) bày tỏ sự lo lắng khi học liệu, đồ chơi mầm non trên thị trường vô cùng đa dạng nhưng lẫn lộn nhiều sản phẩm chứa hóa chất độc hại, cạnh sắc nhọn nguy hiểm hoặc mang tính chất bạo lực, thiếu giá trị giáo dục.

Tâm lý chung của các cơ sở giáo dục mầm non khi lựa chọn đồ chơi, học liệu truyền thống là e ngại trách nhiệm, thiếu tiêu chí chuẩn hóa và thụ động trước thị trường thiết bị giáo dục phức tạp. Thông tư 60/2026/TT-BGDĐT (ban hành ngày 17/07/2026, có hiệu lực từ 01/09/2026) ra đời chính là “kim chỉ nam” tháo gỡ hoàn toàn các điểm nghẽn này.

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC” TỪ THÔNG TƯ 60/2026/TT-BGDĐT

Thông tư 60/2026/TT-BGDĐT đặt ra hành lang pháp lý chuẩn hóa toàn diện từ khâu biên soạn tài liệu đến việc lựa chọn đồ chơi, học liệu. Dưới đây là các điểm cốt lõi cần nắm vững:

1. Tiêu chuẩn và quy trình biên soạn tài liệu hướng dẫn thực hiện Chương trình

 Hành lang chuẩn hóa nội dung: Tài liệu hướng dẫn phải bảo đảm tính khoa học, nhân văn, phù hợp với sự phát triển tâm sinh lý trẻ em; không chứa đựng các nội dung định kiến giới, sắc tộc hay tôn giáo.

 Quy trình thẩm định nghiêm ngặt: Quy định rõ các bước từ thành lập Hội đồng biên soạn, thực nghiệm sư phạm tại các cơ sở mầm non, đến khâu thẩm định độc lập trước khi đưa vào sử dụng chính thức.

2. Tiêu chí lựa chọn đồ chơi, học liệu trong cơ sở giáo dục mầm non

 Tiêu chuẩn an toàn và vệ sinh: Đồ chơi, học liệu bắt buộc phải tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn đồ chơi trẻ em, không gây độc hại, không có góc cạnh nguy hiểm và dễ dàng vệ sinh, khử khuẩn.

 Tính giáo dục và phát triển toàn diện: Đồ chơi phải phù hợp với độ tuổi, kích thích tư duy sáng tạo, phát triển vận động, thẩm mỹ và kỹ năng xã hội của trẻ; tránh các loại học liệu mang xu hướng bạo lực hoặc phản cảm.

3. Đột phá về phân cấp quản trị và quy trình lựa chọn công khai, minh bạch

 Thành lập Hội đồng lựa chọn tại cơ sở: Cơ sở giáo dục mầm non thành lập Hội đồng lựa chọn đồ chơi, học liệu với sự tham gia của BGH, đại diện giáo viên và đại diện Ban đại diện cha mẹ học sinh.

 Minh bạch hóa danh mục: Danh mục đồ chơi, học liệu được lựa chọn phải công khai, minh bạch, dựa trên nhu cầu thực tế thực hiện chương trình và điều kiện kinh tế – xã hội của địa phương.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Dưới góc độ tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Thông tư 60/2026/TT-BGDĐT không chỉ là một văn bản quy phạm pháp luật thuần túy mà còn chứa đựng tri thức quản trị hiện đại và tâm lý lứa tuổi sâu sắc:

1. Phân tích góc nhìn Tâm lý học trẻ em: Bảo vệ và nâng tầm trải nghiệm đầu đời

Mầm non là giai đoạn vàng hình thành nhân cách và tư duy. Việc chuẩn hóa tài liệu và đồ chơi an toàn giúp giải tỏa sự bất an của cha mẹ, tạo ra một môi trường “học mà chơi, chơi mà học” lành mạnh. Đồ chơi chuẩn chuẩn hóa giúp kích thích sự tò mò tự nhiên, nuôi dưỡng cảm xúc tích cực và phòng ngừa các rủi ro tổn thương tâm lý lẫn thể chất cho trẻ.

2. Phân tích góc nhìn Quản trị giáo dục & Tự chủ nhà trường

 Về quản trị giáo dục: Thông tư 60 chuyển từ cơ chế “áp đặt danh mục đồng loạt” sang “giao quyền tự chủ có kiểm soát” cho các nhà trường. Hội đồng nhà trường được chủ động quyết định học liệu phù hợp nhất với học sinh của mình nhưng phải tuân thủ đúng quy trình pháp lý.

 Về giáo dục văn hóa trách nhiệm: Quy định sự tham gia của phụ huynh trong quá trình lựa chọn học liệu giúp tăng cường sự phối hợp giữa Gia đình – Nhà trường – Xã hội, nâng cao trách nhiệm giải trình của người đứng đầu cơ sở giáo dục.

IV. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để các cơ sở giáo dục mầm non và phụ huynh áp dụng hiệu quả Thông tư 60/2026/TT-BGDĐT (có hiệu lực từ ngày 01/09/2026), ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 4 lời khuyên hành động:

 1. Thành lập và vận hành Hội đồng lựa chọn đúng quy chuẩn: Các trường mầm non cần khẩn trương kiện toàn Hội đồng lựa chọn đồ chơi, học liệu trước khai giảng năm học mới; đảm bảo có sự tham gia tích cực, thực chất của đại diện cha mẹ học sinh.

 2. Rà soát, phân loại toàn bộ học liệu hiện có: Tiến hành kiểm kê, loại bỏ ngay các tài liệu, đồ chơi cũ hỏng, không rõ nguồn gốc hoặc không đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn theo quy định mới.

 3. Ưu tiên học liệu mở và phát triển tính sáng tạo: Bên cạnh các thiết bị mua sắm, nhà trường nên khuyến khích giáo viên biên soạn, sáng tạo các học liệu mở từ nguyên liệu tự nhiên an toàn, phù hợp với văn hóa địa phương.

 4. Công khai và minh bạch thông tin: Niêm yết công khai danh mục tài liệu, học liệu được lựa chọn tại nhà trường và trên các kênh thông tin để phụ huynh dễ dàng giám sát, đồng hành.

Thông điệp nhân văn: “Một môi trường giáo dục an toàn và nhân văn phải được bắt đầu từ những cuốn sách trẻ đọc, những đồ chơi trẻ chạm vào mỗi ngày. Thông tư 60/2026/TT-BGDĐT không chỉ là rào cản pháp lý ngăn chặn sản phẩm kém chất lượng vào trường học, mà còn là móng cẩu vững chắc nâng niu những năm tháng đầu đời của trẻ em Việt Nam.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu nhà trường, tổ chức hoặc quý phụ huynh đang gặp phải những vướng mắc pháp lý và tâm lý giáo dục liên quan đến lĩnh vực mầm non cũng như học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hệ thống websitetuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.