ĐỔI MỚI CƠ CHẾ TÀI CHÍNH TRONG XÂY DỰNG PHÁP LUẬT Y TẾ THEO THÔNG TƯ 31/2026/TT-BYT: CÁN BỘ VÀ ĐƠN VỊ ĐƯỢC HƯỞNG LỢI GÌ?

ĐỔI MỚI CƠ CHẾ TÀI CHÍNH TRONG XÂY DỰNG PHÁP LUẬT Y TẾ THEO THÔNG TƯ 31/2026/TT-BYT: CÁN BỘ VÀ ĐƠN VỊ ĐƯỢC HƯỞNG LỢI GÌ?

Trong tiến trình hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật giữ vai trò then chốt, quyết định chất lượng và tính khả thi của các chính sách y tế bảo vệ sức khỏe nhân dân. Tuy nhiên, trước đây, các quy định về định mức chi, quy trình lập dự toán và thanh quyết toán kinh phí còn mang tính cứng nhắc, chưa thực sự tạo động lực thu hút chuyên gia giỏi và gây nhiều vướng mắc hành chính cho các đơn vị chủ trì.

Ngày 16/07/2026, Bộ Y tế đã chính thức ban hành Thông tư số 31/2026/TT-BYT hướng dẫn một số nội dung tại Nghị định số 289/2025/NĐ-CP (hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 197/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật). Thông tư này chính thức có hiệu lực từ ngày 01/09/2026, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong việc phân cấp, giao quyền tự chủ tài chính cho các cơ quan, đơn vị.

Dưới góc nhìn tích hợp Pháp luật – Tâm lý – Quản trị của ThS. Nguyễn Hữu Long, bài viết phổ biến pháp luật này sẽ giải mã những nội dung quan trọng nhất của Thông tư 31/2026/TT-BYT và mang đến những lời khuyên thiết thực cho cộng đồng cán bộ, công chức và các cơ quan, đơn vị liên quan.

I. BỐI CẢNH THỰC TẾ – NHỮNG “ĐIỂM NGHỄN” KINH ĐIỂN TRONG CÔNG TÁC XÂY DỰNG VĂN BẢN PHÁP LUẬT Y TẾ

Thực tế cho thấy, nhiều đơn vị sự nghiệp và cơ quan chuyên môn thuộc Bộ Y tế từng rơi vào những hoàn cảnh bất cập khi triển khai các nhiệm vụ soạn thảo văn bản:

Câu chuyện thu hút chuyên gia tài năng: Đơn vị A được giao soạn thảo một Thông tư chuyên ngành y tế phức tạp đòi hỏi sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành. Tuy nhiên, theo quy chế tài chính cũ, định mức chi trả thù lao cho chuyên gia tư vấn độc lập quá thấp và thủ tục phê duyệt rườm rà qua nhiều tầng nấc, dẫn đến việc khó mời được nhân sự chất lượng cao tham gia phản biện.

Câu chuyện thanh quyết toán rườm rà: Đơn vị B đối mặt với nguy cơ chậm tiến độ soạn thảo văn bản chỉ vì quy trình thẩm định, điều chỉnh nội dung chi và định mức chi chi tiết phải trình duyệt nhiều cấp, làm mất hàng tháng trời xử lý giấy tờ hành chính.

 

Tâm lý chung của cán bộ, công chức khi đối mặt với công tác xây dựng văn bản pháp luật trước đây là áp lực, e ngại rủi ro thanh tra, kiểm toán và thụ động trước cơ chế tài chính bó hẹp. Thông tư 31/2026/TT-BYT ra đời chính là “cứu cảnh” tháo gỡ hoàn toàn các điểm nghẽn này.

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC” TỪ THÔNG TƯ 31/2026/TT-BYT

Thông tư 31/2026/TT-BYT đặt ra hành lang pháp lý linh hoạt và rõ ràng cho công tác tài chính phục vụ xây dựng pháp luật tại Bộ Y tế. Dưới đây là các điểm cốt lõi các đơn vị và cá nhân cần nắm vững:

Phân cấp mạnh mẽ thẩm quyền quyết định nội dung chi và định mức chi

Theo Điều 4 Thông tư 31/2026/TT-BYT:

Điều 4. Thẩm quyền quyết định, điều chỉnh nội dung chi, định mức chi cụ thể…

Phân cấp cho người đứng đầu đơn vị quy định tại Điều 2 Thông tư này quyết định nội dung chi, định mức chi cụ thể đối với từng nhiệm vụ, hoạt động.

Người đứng đầu đơn vị được phân cấp tự chịu trách nhiệm về việc quyết định nội dung và mức chi đối với nhiệm vụ được giao.

Quyền tự chủ trong xác định tiêu chí chuyên gia và tổ chức tư vấn

Theo Điều 5 Thông tư 31/2026/TT-BYT, người đứng đầu đơn vị được chủ động hoàn toàn trong việc thu hút nguồn lực chất lượng cao:

Được tự quyết định tiêu chí xác định chuyên gia, tổ chức tư vấn tham gia xây dựng thông tư, thông tư liên tịch (khi pháp luật liên quan không có quy định khác).

Tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc lựa chọn và quyết định tiêu chí này.

Cơ chế lập dự toán, quản lý và thanh quyết toán kinh phí linh hoạt

Theo Điều 6 Thông tư 31/2026/TT-BYT:

Việc lập dự toán, sử dụng và quyết toán kinh phí thực hiện theo Nghị định 289/2025/NĐ-CP và Luật Ngân sách nhà nước. Mức dự toán không vượt quá khung định mức chi quy định tại các Phụ lục kèm theo Nghị quyết 197/2025/QH15 và Nghị định 289/2025/NĐ-CP.

Thủ trưởng đơn vị chủ động quyết định việc thuê chuyên gia, tổ chức tư vấn và thực hiện chi trả đầy đủ, công khai, minh bạch.

Vụ Kế hoạch – Tài chính phối hợp với Vụ Pháp chế tổng hợp, phân bổ và đề xuất điều chỉnh dự toán linh hoạt khi có nhiệm vụ phát sinh trong năm.

Quy định chuyển tiếp đảm bảo quyền lợi tối đa

Theo khoản 2 Điều 7 Thông tư 31/2026/TT-BYT: Các trường hợp xây dựng văn bản quy phạm pháp luật thực hiện trước ngày 01/09/2026 vẫn được bổ sung dự toán, chi trả và quyết toán theo định mức khoán chi ưu đãi quy định tại Nghị quyết 197/2025/QH15 và Nghị định 289/2025/NĐ-CP.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Dưới góc độ tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Thông tư 31/2026/TT-BYT không chỉ là một văn bản quy định tài chính thuần túy mà còn mang hàm lượng tri thức quản trị và tâm lý xã hội sâu sắc:

Phân tích góc nhìn Tâm lý xã hội: Giải tỏa áp lực và kích thích sự sáng tạo

Cơ chế khoán chi và phân cấp triệt để giúp giải tỏa “tâm lý sợ sai”, sợ vướng mắc thủ tục chứng từ của cán bộ làm công tác pháp chế. Khi được trao quyền tự chủ cùng cơ chế thù lao tương xứng, đội ngũ soạn thảo và các chuyên gia sẽ cảm thấy trí tuệ của mình được tôn trọng, từ đó chuyển từ tâm lý “làm cho xong” sang chủ động đầu tư tư duy để tạo ra những sản phẩm pháp luật chất lượng nhất.

Phân tích góc nhìn Quản trị công & Giáo dục tinh thần tuân thủ

Về quản trị công: Thông tư thể hiện tư duy quản trị hiện đại – chuyển từ quản lý theo hành vi, tiền kiểm rườm rà sang quản lý theo kết quả đầu ra và “hậu kiểm trách nhiệm”. Việc giao dự toán trọn gói và phân quyền chi tiết cho người đứng đầu giúp tối ưu hóa ngân sách và nâng cao hiệu suất làm việc của bộ máy.

Về giáo dục tính tuân thủ: Việc trao quyền đi kèm với quy định “tự chịu trách nhiệm” tại Điều 4 và Điều 5 giáo dục ý thức tự giác, tinh thần liêm chính và trách nhiệm giải trình của thủ trưởng các đơn vị. Mỗi quyết định chi tiêu hay lựa chọn chuyên gia đều đòi hỏi tính minh bạch và sự cẩn trọng cao nhất.

IV. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Được sự thụ hưởng tối đa lợi ích từ Thông tư 31/2026/TT-BYT (có hiệu lực từ ngày 01/09/2026), ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 4 lời khuyên vàng hành động cho các cơ quan, đơn vị:

Ban hành Quy chế chi tiêu nội bộ chuyên biệt cho công tác xây dựng pháp luật: Người đứng đầu các đơn vị cần sớm cụ thể hóa các định mức chi, nội dung chi và tiêu chí lựa chọn chuyên gia thành quy định nội bộ của đơn vị để áp dụng thống nhất, công khai và minh bạch.

Xây dựng kế hoạch và lập dự toán sát thực tế: Các Vụ, Cục, đơn vị trực thuộc cần chủ động phối hợp với Vụ Pháp chế đăng ký kế hoạch xây dựng thông tư hằng năm ngay từ khâu lập dự toán ngân sách để đảm bảo nguồn lực tài chính không bị thụ động.

Tối ưu hóa việc huy động chuyên gia và tổ chức tư vấn: Tận dụng quyền tự quyết tại Điều 5 để chủ động ký hợp đồng với các chuyên gia giỏi, các tổ chức tư vấn uy tín nhằm nâng cao chất lượng phản biện, đảm bảo tính khả thi của văn bản y tế khi ban hành.

Lưu trữ hồ sơ thanh quyết toán khoa học: Dù thủ tục được đơn giản hóa, thủ trưởng đơn vị và bộ phận kế toán cần đảm bảo đầy đủ chứng từ, hồ sơ nghiệm thu sản phẩm theo đúng Điều 7 Nghị định 289/2025/NĐ-CP để phục vụ công tác giải trình, kiểm tra khi có yêu cầu.

Thông điệp nhân văn:

“Cải cách tài chính trong xây dựng pháp luật chính là bệ phóng cho chất lượng thể chế. Thông tư 31/2026/TT-BYT không chỉ cởi trói cơ chế cho người làm chính sách mà còn tôn vinh giá trị của tri thức, hướng tới mục tiêu cuối cùng là tạo ra những văn bản pháp luật y tế chất lượng vì sức khỏe và sự an toàn của cộng đồng.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, kinh tế, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website: tuvanphapluattamlygiaoduc.vnSố hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.