THÔNG TƯ SỐ 110/2026/TT-BTC: BÃI BỎ 22 THÔNG TƯ VÀ 03 QUYẾT ĐỊNH TRONG LĨNH VỰC THUẾ – NGƯỜI DÂN, DOANH NGHIỆP CẦN BIẾT GÌ?

THÔNG TƯ SỐ 110/2026/TT-BTC: BÃI BỎ 22 THÔNG TƯ VÀ 03 QUYẾT ĐỊNH TRONG LĨNH VỰC THUẾ – NGƯỜI DÂN, DOANH NGHIỆP CẦN BIẾT GÌ?

I. BỐI CẢNH THỰC TIỄN – VÌ SAO CẦN BÃI BỎ NHỮNG VĂN BẢN THUẾ ĐÃ LỖI THỜI?

Trong quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, việc ban hành văn bản mới đồng thời rà soát, loại bỏ những văn bản không còn phù hợp là yêu cầu tất yếu.

Đặc biệt trong lĩnh vực thuế, chính sách pháp luật có sự thay đổi tương đối nhanh để thích ứng với:

• sự thay đổi của mô hình kinh doanh;
• chuyển đổi số trong quản lý thuế;
• sự thay đổi của hệ thống luật thuế;
• cải cách thủ tục hành chính;
• yêu cầu quản lý thuế hiện đại;
• sự thay đổi về chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của cơ quan quản lý nhà nước.

Trong bối cảnh đó, việc để một văn bản cũ tiếp tục tồn tại trong hệ thống pháp luật có thể tạo ra “độ trễ pháp lý”, khiến người dân, doanh nghiệp và thậm chí người thực thi công vụ khó xác định đâu là quy định đang được áp dụng.

Ngày 28/7/2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 110/2026/TT-BTC, với tên gọi: “Bãi bỏ toàn bộ một số Thông tư và Quyết định của Bộ trưởng Bộ Tài chính trong lĩnh vực thuế”.

Đây không đơn thuần là một văn bản kỹ thuật. Đây còn là một thông điệp về cải cách pháp luật: Nhà nước không chỉ có trách nhiệm ban hành quy định mới mà còn phải thường xuyên “dọn dẹp” hệ thống pháp luật để bảo đảm tính minh bạch, thống nhất và dễ tiếp cận.

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – NHỮNG NỘI DUNG QUAN TRỌNG NHẤT CỦA THÔNG TƯ 110/2026/TT-BTC

1. Bãi bỏ toàn bộ 22 Thông tư và 03 Quyết định trong lĩnh vực thuế, một số văn bản bị bãi bỏ có lịch sử ban hành từ rất lâu

Đây là nội dung quan trọng nhất của Thông tư.

Theo Điều 1 Thông tư 110/2026/TT-BTC, Bộ Tài chính quyết định bãi bỏ toàn bộ 22 Thông tư và 03 Quyết định của Bộ trưởng Bộ Tài chính trong lĩnh vực thuế. Nói cách khác, tổng cộng có 25 văn bản được bãi bỏ.

Các văn bản này được ban hành trong nhiều giai đoạn khác nhau, từ năm 1991 đến năm 2019, trong đó có những văn bản được ban hành từ những năm đầu của quá trình đổi mới chính sách thuế, chẳng hạn:

• Thông tư số 69-TC/TCT ngày 27/11/1991 hướng dẫn việc chuyển chế độ thu tiền nuôi rừng sang thuế tài nguyên đối với khai thác sản phẩm rừng tự nhiên;
• Thông tư số 75A-TC/TCT ngày 31/8/1993 hướng dẫn thi hành Nghị định số 57-CP về Luật Thuế lợi tức;
• Thông tư số 48/1998/TT-BTC ngày 11/4/1998;
• Thông tư số 105/2000/TT-BTC ngày 23/10/2000;
• nhiều thông tư khác được ban hành trong giai đoạn 2002–2019.

 

Việc bãi bỏ các văn bản này đặc biệt có ý nghĩa bởi hệ thống pháp luật thuế hiện nay đã có nhiều thay đổi căn bản so với thời điểm các văn bản trên được ban hành.

Vì sao điều này đáng chú ý?

Bởi pháp luật thuế có tính vận động rất cao.

Một quy định phù hợp ở thời điểm cách đây 20–30 năm chưa chắc còn phù hợp với:

• nền kinh tế số;
• thương mại điện tử;
• phương thức kinh doanh hiện đại;
• hệ thống quản lý thuế điện tử;
• hệ thống luật thuế mới;
• cơ cấu tổ chức quản lý nhà nước hiện nay.

Do đó, bãi bỏ văn bản không còn phù hợp cũng là một cách bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

2. Những nhóm chính sách thuế được “dọn dẹp” rất đa dạng

Danh mục 25 văn bản được bãi bỏ không chỉ liên quan đến một sắc thuế duy nhất.

Có thể nhận diện một số nhóm nội dung đáng chú ý:

• Thứ nhất, chính sách về thuế tài nguyên: Thông tư số 69-TC/TCT năm 1991 liên quan đến việc chuyển chế độ thu tiền nuôi rừng sang thuế tài nguyên đối với khai thác sản phẩm rừng tự nhiên. Đây là một minh chứng cho việc những chính sách thuế gắn với từng giai đoạn phát triển của nền kinh tế cần được rà soát khi hệ thống pháp luật đã thay đổi.
• Thứ hai, chính sách thuế lợi tức và thuế thu nhập: Một số văn bản cũ hướng dẫn thi hành các quy định về thuế lợi tức cũng được bãi bỏ. Điều này phản ánh sự chuyển đổi của hệ thống pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân qua nhiều giai đoạn.
• Thứ ba, thuế sử dụng đất nông nghiệp: Một số văn bản liên quan đến miễn, giảm thuế sử dụng đất nông nghiệp cũng nằm trong danh sách bị bãi bỏ.
• Thứ tư, thuế giá trị gia tăng: Thông tư số 128/2011/TT-BTC hướng dẫn thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cơ sở y tế công lập được đưa vào danh mục bãi bỏ.
• Thứ năm, các chính sách gia hạn, miễn, giảm thuế mang tính thời kỳ: Danh mục còn bao gồm nhiều văn bản được ban hành để thực hiện các chính sách hỗ trợ trong từng thời kỳ, chẳng hạn: gia hạn nộp thuế; miễn, giảm một số khoản thu ngân sách; hỗ trợ sản xuất – kinh doanh; hỗ trợ thị trường; giải quyết nợ xấu; miễn giảm thuế theo các nghị quyết của Chính phủ hoặc Quốc hội.

Đây là nhóm văn bản có tính chất đặc biệt: chúng thường được ban hành để xử lý một hoàn cảnh kinh tế – xã hội cụ thể, nên khi bối cảnh đã thay đổi, việc rà soát và bãi bỏ là cần thiết.

3. Không chỉ bãi bỏ Thông tư – còn bãi bỏ 03 Quyết định của Bộ trưởng Bộ Tài chính

Một điểm người dân và doanh nghiệp cần lưu ý là Thông tư 110/2026/TT-BTC không chỉ bãi bỏ các Thông tư.

Theo Điều 1 Thông tư 110/2026/TT-BTC, còn có 03 Quyết định của Bộ trưởng Bộ Tài chính được bãi bỏ.

Trong đó có:

• Quyết định số 1042/1998/QĐ-BTC ngày 15/8/1998 về ban hành mẫu biên lai thuế;
• Quyết định số 18/2007/QĐ-BTC ngày 22/3/2007 về việc phát hành, sử dụng và quản lý vé máy bay điện tử;
• Quyết định số 78/2007/QĐ-BTC ngày 18/9/2007 về Quy chế hướng dẫn, giải đáp vướng mắc về chính sách thuế, quản lý thuế và giải quyết các thủ tục hành chính thuế của người nộp thuế theo cơ chế “một cửa”.

Điều này cho thấy quá trình rà soát không chỉ dừng ở một loại văn bản mà hướng đến toàn bộ các quy định thứ cấp trong lĩnh vực thuế đã không còn cần thiết hoặc không còn phù hợp.

4. Người dân và doanh nghiệp cần hiểu đúng “Bãi bỏ văn bản” không đồng nghĩa với “bãi bỏ nghĩa vụ thuế”

Thông tư 110/2026/TT-BTC là văn bản bãi bỏ các Thông tư và Quyết định được liệt kê tại Điều 1.

Vì vậy, không nên suy diễn rằng: “Một thông tư hướng dẫn bị bãi bỏ thì nghĩa vụ thuế tương ứng cũng tự động được xóa bỏ.”. Đây là cách hiểu không chính xác.

Người nộp thuế cần phân biệt rõ: Văn bản hướng dẫn ≠ Luật thuế ≠ nghĩa vụ thuế phát sinh theo luật.

Việc xác định một khoản thuế có phải nộp hay không phải căn cứ vào hệ thống pháp luật thuế đang có hiệu lực, chứ không thể chỉ nhìn vào việc một Thông tư cũ đã bị bãi bỏ.

Đây là một nguyên tắc rất quan trọng để tránh tâm lý “Thấy văn bản bị bãi bỏ → nghĩ rằng chính sách thuế cũng không còn.”

5. Thông tư có hiệu lực từ ngày 12/9/2026

Theo Điều 2 Thông tư 110/2026/TT-BTC, Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 12 tháng 9 năm 2026. Đây là mốc thời gian người dân, doanh nghiệp và cơ quan, tổ chức có liên quan cần đặc biệt lưu ý.

Điều đó có nghĩa là trong quá trình chuẩn bị hồ sơ, tư vấn thuế, kiểm tra pháp lý hoặc thực hiện thủ tục thuế, cần phân biệt rõ thời điểm trước và sau ngày 12/9/2026.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: BÃI BỎ VĂN BẢN CŨ CŨNG LÀ “GIẢM ÁP LỰC PHÁP LÝ”

Dưới góc nhìn tích hợp của ThS.Nguyễn Hữu Long, Thông tư 110/2026/TT-BTC có một giá trị rất đáng chú ý nhưng đôi khi dễ bị bỏ qua:

1. Pháp luật càng rõ ràng, tâm lý tuân thủ càng tích cực

Một trong những nguyên nhân khiến người dân và doanh nghiệp e ngại pháp luật là “Không biết quy định nào còn hiệu lực.”

Khi có quá nhiều văn bản cũ tồn tại, người dân có thể:

• tìm thấy một quy định trên Internet nhưng không biết còn hiệu lực hay không;
• sử dụng văn bản đã lỗi thời để giải thích quyền và nghĩa vụ;
• áp dụng nhầm quy định cũ vào giao dịch hiện tại;
• phát sinh tranh chấp với cơ quan thuế hoặc đối tác.

Vì vậy, minh bạch về hiệu lực pháp luật chính là một hình thức bảo vệ người dân.

2. Bãi bỏ văn bản cũ là một hoạt động “giáo dục pháp luật”

Giáo dục pháp luật không chỉ là phổ biến “Người dân phải làm gì?” mà còn phải trả lời “Người dân không còn phải căn cứ vào quy định nào?”. Đây là một góc nhìn rất quan trọng.

Một hệ thống pháp luật hiện đại phải giúp người dân dễ dàng nhận biết:

• Quy định còn hiệu lực → áp dụng.
• Quy định hết hiệu lực/bị bãi bỏ → không tiếp tục sử dụng làm căn cứ pháp lý hiện hành.

Từ đó hình thành văn hóa pháp lý chủ động, thay vì tâm lý phụ thuộc hoàn toàn vào lời truyền miệng hoặc kinh nghiệm cũ.

3. Đối với doanh nghiệp: phải “cập nhật pháp luật” như một hoạt động quản trị rủi ro

Doanh nghiệp không nên xem việc rà soát văn bản pháp luật là nhiệm vụ riêng của bộ phận pháp chế. Đó phải là một phần của quản trị doanh nghiệp.

Bởi một văn bản thuế bị bãi bỏ có thể ảnh hưởng đến:

• bộ phận kế toán;
• bộ phận thuế;
• bộ phận pháp chế;
• bộ phận tài chính;
• bộ phận nhân sự;
• hệ thống phần mềm;
• quy trình lập hồ sơ;
• tài liệu hướng dẫn nội bộ.

Nếu doanh nghiệp vẫn sử dụng một quy trình được xây dựng dựa trên văn bản đã bị bãi bỏ, rủi ro không chỉ nằm ở “sai văn bản”, mà có thể kéo theo sai quy trình quản trị.

IV. KHUYẾN NGHỊ THỰC TIỄN TỪ GÓC NHÌN CHUYÊN GIA

1. Không sử dụng văn bản thuế cũ chỉ vì “tìm thấy trên Google”

Đây là thói quen rất phổ biến. Người dân nên kiểm tra:

• Số hiệu văn bản;
• Ngày ban hành;
• Ngày có hiệu lực;
• Tình trạng hiệu lực;
• Văn bản sửa đổi, bổ sung;
• Văn bản thay thế;
• Văn bản bãi bỏ.

Một văn bản xuất hiện trên Internet không đồng nghĩa với việc văn bản đó còn hiệu lực.

2. Doanh nghiệp cần lập danh mục văn bản pháp luật nội bộ

Doanh nghiệp nên có một bảng theo dõi tối thiểu gồm các văn bản có liên quan về thuế, tình trạng hiệu lực của văn bản đó, văn bản sửa đổi, bổ sung, thay thế.

Đặc biệt, sau ngày 12/9/2026, cần rà soát các quy trình nội bộ có liên quan đến 25 văn bản được Thông tư 110/2026/TT-BTC bãi bỏ.

3. Không tự suy luận rằng “bãi bỏ Thông tư đồng nghĩa với được miễn thuế”

Đây là nguyên tắc cần phổ biến rộng rãi.

Nếu có một vấn đề thuế cụ thể, người dân cần xác định:

Luật → Nghị định → Thông tư đang có hiệu lực → hồ sơ, chứng từ thực tế.

Không nên chỉ dựa vào một văn bản cũ.

4. Cán bộ kế toán, thuế cần cập nhật hệ thống tài liệu

Các doanh nghiệp nên rà soát:

• sổ tay nghiệp vụ;
• quy trình kế toán;
• tài liệu đào tạo;
• biểu mẫu;
• phần mềm;
• hướng dẫn nội bộ;
• tài liệu tư vấn thuế trước đây.

Nếu tài liệu nội bộ còn dẫn chiếu đến văn bản đã bị bãi bỏ, cần cập nhật.

5. Người dân cần chủ động hỏi khi không chắc chắn

Tâm lý “Tôi không hiểu luật nên thôi, cứ làm như trước.” có thể tạo ra rủi ro. Pháp luật hiện đại khuyến khích hỏi – kiểm tra – xác minh – rồi mới thực hiện. Đặc biệt đối với những giao dịch có giá trị lớn hoặc nghĩa vụ thuế phức tạp, cần tìm đến cơ quan thuế, chuyên gia pháp lý, luật sư hoặc người có chuyên môn phù hợp.

6. Cơ quan, tổ chức cũng cần chủ động “giải phóng” người dân khỏi các yêu cầu dựa trên văn bản đã bị bãi bỏ

Cải cách pháp luật không thể chỉ dừng lại ở việc ban hành một Thông tư.

Sau khi văn bản được bãi bỏ, điều quan trọng là quy trình thực tế cũng phải thay đổi tương ứng. Nếu một văn bản đã bị bãi bỏ nhưng người dân vẫn bị yêu cầu thực hiện thủ tục theo tinh thần của văn bản đó, mục tiêu cải cách sẽ không đạt được.

Do đó, cập nhật pháp luật phải đi cùng cập nhật hành chính và cập nhật nhận thức của người thực thi.

Thông điệp nhân văn: “Pháp luật không chỉ cần được ban hành mà còn phải được cập nhật, sàng lọc và làm cho người dân dễ hiểu, dễ tiếp cận và dễ tuân thủ. Thông tư 110/2026/TT-BTC là một bước trong quá trình làm sạch hệ thống pháp luật thuế, loại bỏ những quy định không còn phù hợp với thực tiễn. Khi người dân biết rõ quy định nào còn hiệu lực, doanh nghiệp biết rõ căn cứ nào cần áp dụng và cơ quan thực thi thống nhất trong cách hiểu, pháp luật mới thực sự trở thành công cụ bảo vệ quyền lợi và thúc đẩy phát triển. Cải cách pháp luật cuối cùng phải hướng tới một mục tiêu rất nhân văn: giảm rủi ro cho người dân, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và xây dựng một xã hội thượng tôn pháp luật.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, kinh tế, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.