ĐỘT PHÁ CẢI CÁCH THỂ CHẾ THEO LUẬT SỐ 90/2025/QH15: NGƯỜI DÂN VÀ DOANH NGHIỆP ĐƯỢC HƯỞNG LỢI GÌ?

ĐỘT PHÁ CẢI CÁCH THỂ CHẾ THEO LUẬT SỐ 90/2025/QH15: NGƯỜI DÂN VÀ DOANH NGHIỆP ĐƯỢC HƯỞNG LỢI GÌ?  

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển công nghệ cao và hội nhập quốc tế toàn diện, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về kinh tế – đầu tư trở thành động lực then chốt. Tuy nhiên, thời gian qua, sự rườm rà trong quy trình đấu thầu, bất cập trong cơ chế tài chính PPP, hay sự chưa đồng bộ giữa quản lý tài sản công và đầu tư đã tạo ra nhiều rào cản cho sự phát triển.

Ngày 25/06/2025, Quốc hội đã ban hành Luật số 90/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), Luật Hải quan, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư công, và Luật Quản lý, sử dụng tài sản công. Văn bản pháp lý “một luật sửa nhiều luật” này mở ra bước ngoặt cải cách thể chế quy mô lớn, tạo hành lang pháp lý thông thoáng và minh bạch.  

Dưới góc nhìn tích hợp Pháp luật – Tâm lý – Quản trị của ThS. Nguyễn Hữu Long, bài viết phổ biến pháp luật này sẽ giải mã những nội dung quan trọng nhất của Luật số 90/2025/QH15 và mang đến những lời khuyên thiết thực cho cộng đồng.

I. BỐI CẢNH THỰC TẾ – NHỮNG “ĐIỂM NGHỄN” KINH ĐIỂM TRONG GIAO DỊCH VÀ ĐẦU TƯ

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp, nhà đầu tư và cơ quan nhà nước từng rơi vào những hoàn cảnh dở khóc dở cười vì sự chồng chéo pháp lý:

Câu chuyện đấu thầu và tài sản công: Một đơn vị sự nghiệp công lập muốn mua sắm thiết bị khoa học công nghệ hoặc khai thác tài sản công để liên doanh, liên kết phục vụ R&D thường mất nhiều tháng, thậm chí cả năm để làm thủ tục do quy định đấu thầu và quản lý tài sản công chưa có điểm nối linh hoạt.  

Câu chuyện dự án giao thông PPP & Đầu tư công: Doanh nghiệp đầu tư BOT đối mặt nguy cơ sụt giảm doanh thu nghiêm trọng do thay đổi quy hoạch hạ tầng. Dù bị thua lỗ kéo dài, cơ chế chia sẻ rủi ro tài chính trước đây lại thiếu hành lang chi trả rõ ràng từ Ngân sách nhà nước khiến dòng tiền bị tắc nghẽn.  

Câu chuyện doanh nghiệp công nghệ cao: Các dự án bán dẫn, AI khi nhập khẩu thiết bị, vật tư R&D vướng phải sự ràng buộc về điều kiện kim ngạch xuất nhập khẩu lịch sử để hưởng chế độ ưu tiên hải quan/thuế.

Tâm lý chung của cộng đồng doanh nghiệp khi đối mặt với quy trình đầu tư – tài chính truyền thống là lo lắng, bất an trước rủi ro chính sách và e ngại sự trì trệ hành chính. Luật số 90/2025/QH15 ra đời chính là “cứu cánh” tháo gỡ các điểm nghẽn này.

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC” TỪ LUẬT SỐ 90/2025/QH15  

Luật số 90/2025/QH15 đặt ra hành lang pháp lý toàn diện, điều chỉnh 8 lĩnh vực trọng yếu:

1. Đột phá về Đấu thầu và Quản lý tài sản công  

Đơn giản hóa quy trình lựa chọn nhà thầu: Chuẩn hóa quy trình đấu thầu bao gồm từ chuẩn bị, tổ chức, đánh giá hồ sơ, thương thảo đến ký kết hợp đồng; mở rộng phạm vi đặt hàng và mua sắm linh hoạt đối với các nguồn thu hợp pháp ngoài ngân sách.  

Ban Quản lý các dự án Bộ Giáo dục và Đào tạo

Tối ưu hóa khai thác tài sản công: Cho phép các đơn vị sự nghiệp, cơ quan nhà nước chủ động hơn trong việc khai thác, sử dụng tài sản công phục vụ hoạt động chuyên môn, R&D và đổi mới sáng tạo mà không bị vướng rào cản thủ tục trùng lặp.

2. Cơ chế tài chính PPP và gỡ khó cho các dự án hạ tầng

Chia sẻ giảm doanh thu: Cho phép áp dụng cơ chế chia sẻ phần chênh lệch giảm giữa doanh thu thực tế và phương án tài chính đối với dự án PPP (đặc biệt là PPP khoa học công nghệ, hạ tầng).

Phân định nguồn chi trả: Tùy theo cấp quyết định chủ trương đầu tư, nguồn vốn chi trả cơ chế chia sẻ được xác định ưu tiên từ ngân sách trung ương hoặc ngân sách địa phương, giúp nhà đầu tư yên tâm về tính khả thi tài chính.

3. Ưu đãi Thuế – Hải quan đối với Công nghệ cao và Bán dẫn

Chế độ ưu tiên Hải quan linh hoạt: Doanh nghiệp thuộc dự án công nghệ chiến lược, chip bán dẫn, AI, trung tâm dữ liệu được áp dụng ngay chế độ ưu tiên hải quan mà không đòi hỏi tiêu chí kim ngạch XNK tối thiểu.

Miễn thuế nhập khẩu: Miễn thuế nhập khẩu tạo tài sản cố định và miễn thuế 05 năm đối với nguyên liệu, vật tư, linh kiện nhập khẩu phục vụ R&D và sản xuất công nghệ số.  

Ban Quản lý các dự án Bộ Giáo dục và Đào tạo

Minh bạch Thuế GTGT: Cụ thể hóa đối tượng áp dụng thuế suất thuế GTGT đối với hàng hóa xuất khẩu và hàng hóa xuất khẩu tại chỗ.

4. Đẩy mạnh Phân cấp Đầu tư và Đầu tư công

Tăng thời hạn dự án đầu tư: Mở rộng thời hạn hoạt động của dự án địa bàn khó khăn, vốn lớn, hạ tầng công nghệ cao tối đa đến 70 năm.

Phân quyền đầu tư công: Mạnh dạn phân cấp thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư dự án Nhóm B, Nhóm C cho Người đứng đầu Bộ/ngành, UBND cấp tỉnh và UBND cấp xã.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Dưới góc độ tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Luật số 90/2025/QH15 mang hàm lượng tri thức quản trị và tâm lý xã hội sâu sắc:

1. Phân tích góc nhìn Tâm lý xã hội: Giải tỏa “áp lực tâm lý rủi ro”

Sự rườm rà hay mờ ảo trong các quy định tài chính – đấu thầu trước đây tạo ra tâm lý “ngại sai, sợ trách nhiệm” ở bộ máy công quyền và sự bất an ở nhà đầu tư. Việc luật hóa rõ ràng cơ chế chia sẻ rủi ro (PPP), đơn giản hóa thủ tục đấu thầu giúp giải tỏa áp lực tâm lý, khơi dậy tinh thần chủ động, dám nghĩ dám làm trong quản trị kinh tế.

2. Phân tích góc nhìn Quản trị công & Giáo dục tinh thần tuân thủ

Về quản trị công: Luật 90/2025/QH15 thể hiện tư duy quản trị hiện đại: Phân cấp triệt để gắn liền với minh bạch hóa. Việc chuyển trọng tâm từ “tiền kiểm nặng nề” sang “hậu kiểm dựa trên dữ liệu” giúp tối ưu hóa nguồn lực công.

Về giáo dục tính tuân thủ: Luật đặt ra các chuẩn mực tuân thủ bắt buộc về hệ thống kiểm soát nội bộ, kiểm toán, thanh toán qua ngân hàng để hưởng ưu đãi thuế/hải quan. Điều này giáo dục văn hóa kinh doanh bài bản và tự chịu trách nhiệm cho cộng đồng doanh nghiệp.

IV. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để thụ hưởng tối đa lợi ích từ Luật số 90/2025/QH15 (có hiệu lực từ 01/07/2025), ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 4 lời khuyên vàng hành động:

Chủ động cập nhật quy trình Đấu thầu mới: Các chủ đầu tư, bên mời thầu và nhà thầu cần rà soát lại quy trình mua sắm, chọn thầu theo khung quy định mới để đảm bảo tính hợp pháp và tiến độ dự án.

Tận dụng gói ưu đãi Hải quan & Thuế công nghệ: Doanh nghiệp trong lĩnh vực bán dẫn, AI, công nghệ số cần chuẩn bị hồ sơ năng lực R&D để đăng ký chế độ ưu tiên hải quan và miễn thuế nhập khẩu ngay khi luật có hiệu lực.

Tối ưu hóa phương án tài chính dự án PPP: Các nhà đầu tư hạ tầng cần phối hợp với cơ quan nhà nước có thẩm quyền để rà soát hợp đồng, xây dựng phương án chia sẻ rủi ro doanh thu đúng quy định.

Nâng cao năng lực quản trị đầu tư công cấp địa phương: Cán bộ quản lý cấp xã, huyện, tỉnh cần chủ động bồi dưỡng chuyên môn về lập, thẩm định dự án nhóm B, C để tiếp nhận hiệu quả thẩm quyền phân cấp mới.

Thông điệp nhân văn:

“Cải cách pháp luật chỉ thực sự có giá trị khi nó tháo gỡ được các điểm nghẽn thực tiễn và chạm tới niềm tin của cộng đồng. Luật số 90/2025/QH15 không chỉ đơn thuần là việc sửa đổi kỹ thuật văn bản, mà là cam kết của Nhà nước trong việc kiến tạo môi trường kinh doanh an toàn, minh bạch và phát triển bền vững.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ:  

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Kinh tế, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống:

Website: tuvanphapluattamlygiaoduc.vn

Số Hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.