Một thửa đất ở đã có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng lại nằm ngay dưới đường dây truyền tải điện 500kV. Chủ đất muốn xây nhà nhiều tầng để ổn định cuộc sống, trong khi chính quyền cảnh báo nguy cơ mất an toàn và yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về hành lang bảo vệ lưới điện. Vậy người dân có được phép xây dựng nhà tầng trong trường hợp này hay không? Pháp luật quy định thế nào về chiều cao công trình, khoảng cách an toàn phóng điện và trách nhiệm của chủ đầu tư?  

Hãy cùng chuyên gia Nguyễn Hữu Long phân tích tình huống thực tế dưới đây: 

1. TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ

Hộ gia đình ông Nguyễn Văn A, trú tại xã B, tỉnh C, có thửa đất ở đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ nhiều năm trước. Phía trên thửa đất hiện có đường dây truyền tải điện 500kV đi qua. Mặc dù việc sử dụng đất vẫn được duy trì bình thường nhưng toàn bộ diện tích đất nằm trong hành lang bảo vệ an toàn lưới điện cao áp theo quy hoạch.

Do gia đình có nhu cầu mở rộng nơi ở, ông A dự định xây dựng một căn nhà 03 tầng trên phần đất này. Khi nộp hồ sơ xin cấp giấy phép xây dựng, cơ quan có thẩm quyền yêu cầu phải rà soát điều kiện về khoảng cách an toàn đối với đường dây điện 500kV và lấy ý kiến của đơn vị quản lý vận hành lưới điện. Một số người dân địa phương lại cho rằng đất đã có sổ đỏ thì chủ sử dụng hoàn toàn có quyền xây dựng nhà ở theo nhu cầu.

Ông A băn khoăn:

“Đất ở đã được cấp Giấy chứng nhận nhưng nằm trong hành lang an toàn đường dây điện 500kV thì có được phép xây dựng nhà nhiều tầng hay không? Nếu vẫn xây dựng thì có vi phạm pháp luật và gây nguy hiểm đến tính mạng của gia đình hay không?”

2. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC”

Đây là tình huống xảy ra khá phổ biến tại nhiều địa phương có đường dây truyền tải điện quốc gia đi qua. Trên thực tế, quyền sử dụng đất không đồng nghĩa với quyền được xây dựng công trình trong mọi trường hợp. Đối với đất nằm trong hành lang an toàn lưới điện cao áp, pháp luật đặt ra những giới hạn rất nghiêm ngặt nhằm bảo đảm an toàn tính mạng con người và vận hành ổn định của hệ thống điện quốc gia.

Thứ nhất, đất trong hành lang an toàn lưới điện vẫn có thể được sử dụng nhưng phải tuân thủ các hạn chế pháp luật quy định.

Theo Điều 68. Hành lang bảo vệ an toàn công trình điện lực 

1. Hành lang bảo vệ an toàn công trình điện lực là vùng xung quanh công trình điện lực cần có biện pháp bảo vệ để bảo đảm an toàn cho con người và công trình điện lực, được xác định trên không, trên mặt đất, dưới lòng đất, trên mặt nước, dưới mặt nước tùy thuộc từng loại công trình điện lực. 
2. Hành lang bảo vệ an toàn công trình điện lực bao gồm: 
3. a) Hành lang bảo vệ an toàn đường dây dẫn điện trên không; 

Đồng thời, 

Khoản 7. Nhà ở, công trình và các hoạt động phải bảo đảm các điều kiện về an toàn được phép tồn tại trong hành lang bảo vệ an toàn công trình điện lực. Chủ sở hữu hoặc người sử dụng nhà ở, công trình đã được phép tồn tại trong hành lang bảo vệ an toàn công trình điện lực không được sử dụng mái hoặc bất kỳ bộ phận nào của nhà ở, công trình mà vi phạm khoảng cách an toàn phóng điện theo cấp điện áp và phải tuân thủ quy định về bảo vệ an toàn công trình điện lực khi sửa chữa, cải tạo nhà ở, công trình. 

Theo quy định chi tiết thi hành trên về bảo vệ công trình điện lực và an toàn trong lĩnh vực điện lực, hành lang bảo vệ an toàn lưới điện cao áp là khu vực được xác định để bảo vệ công trình điện và phòng ngừa nguy cơ mất an toàn.

Thứ hai, đường dây truyền tải điện 500kV là cấp điện áp đặc biệt cao, có nguy cơ phóng điện rất lớn.

Khác với đường dây điện dân dụng, đường dây 500kV có điện trường và khoảng cách phóng điện rất lớn. Trong điều kiện thời tiết bất lợi như mưa lớn, sương mù, độ ẩm cao hoặc công trình xây dựng tiến sát dây dẫn, hiện tượng phóng điện qua không khí hoàn toàn có thể xảy ra dù công trình không tiếp xúc trực tiếp với dây điện.

Nguy cơ này có thể dẫn đến:

• Điện giật gây tử vong.
• Cháy nổ công trình.
• Hư hỏng thiết bị điện trong nhà.
• Đe dọa an toàn vận hành của hệ thống truyền tải điện quốc gia.

Chính vì vậy, pháp luật không chỉ căn cứ vào việc công trình có chạm vào dây điện hay không mà còn xem xét khoảng cách an toàn phóng điện.

Thứ ba, việc xây dựng nhà tầng phải bảo đảm khoảng cách an toàn theo quy chuẩn kỹ thuật.

Theo quy định của pháp luật về điện lực và các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn điện, công trình xây dựng trong hoặc gần hành lang bảo vệ đường dây điện cao áp phải bảo đảm khoảng cách tối thiểu từ công trình đến dây dẫn ở trạng thái võng cực đại.

Đối với đường dây 500kV, khoảng cách an toàn lớn hơn rất nhiều so với các cấp điện áp thấp hơn.

Do đó:

• Không phải cứ có đất ở là được phép xây dựng nhà cao tầng.
• Chiều cao công trình phải được tính toán bảo đảm khoảng cách an toàn.
• Trường hợp công trình làm giảm khoảng cách an toàn sẽ không được chấp thuận xây dựng.

Thứ tư, giấy phép xây dựng không được cấp nếu công trình vi phạm hành lang bảo vệ.

Căn cứ vào Chương III quy định về Cấp Giấy phép Xây dựng, Luật Xây dựng 2025, một trong những điều kiện để được cấp giấy phép xây dựng là công trình phải phù hợp với các quy định bảo đảm an toàn công trình hạ tầng kỹ thuật.

Nếu hồ sơ thiết kế xác định:

• chiều cao nhà vượt giới hạn cho phép;
• khoảng cách đến dây dẫn không bảo đảm;
• ảnh hưởng đến công trình điện lực,

thì cơ quan có thẩm quyền có quyền từ chối cấp giấy phép xây dựng hoặc yêu cầu điều chỉnh thiết kế.

Thứ năm, tự ý xây dựng có thể bị xử lý và buộc khắc phục hậu quả.

Căn cứ vào Nghị định 17/2022/ NĐ-CP quy định về xử phạt một số lĩnh vực trong đó có điện lực. Nếu người dân vẫn cố tình xây dựng công trình làm vi phạm hành lang bảo vệ an toàn lưới điện, tùy tính chất và mức độ có thể:

• bị xử phạt vi phạm hành chính;
• buộc tháo dỡ phần công trình vi phạm;
• bồi thường thiệt hại nếu gây sự cố điện;
• trong trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng còn có thể bị xem xét trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

Có thể thấy, mục đích của các quy định này không phải hạn chế quyền sở hữu của người dân mà nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản của chính chủ công trình và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

3. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Trong thực tế, nhiều gia đình thường có tâm lý:

“Đất của mình thì mình muốn xây thế nào cũng được.”

Đây là suy nghĩ dễ hiểu nhưng chưa đầy đủ dưới góc độ pháp luật và an toàn kỹ thuật.

Đường dây truyền tải điện 500kV không chỉ ảnh hưởng đến chủ sở hữu ngôi nhà mà còn liên quan đến sự an toàn của các thành viên trong gia đình, hàng xóm, người thi công và toàn bộ hệ thống điện quốc gia. Chỉ một công trình xây dựng không đúng quy định cũng có thể làm phát sinh nguy cơ tai nạn điện nghiêm trọng hoặc gây gián đoạn cung cấp điện trên diện rộng.

Ở góc độ giáo dục, chính quyền địa phương, đơn vị truyền tải điện và cơ quan chuyên môn cần tăng cường tuyên truyền để người dân hiểu rằng hành lang an toàn lưới điện không phải là sự “cấm đoán” quyền sử dụng đất, mà là một cơ chế phòng ngừa rủi ro dựa trên cơ sở khoa học và kỹ thuật.

Ở góc độ quản trị, việc phối hợp giữa cơ quan xây dựng, cơ quan tài nguyên và môi trường, đơn vị quản lý lưới điện và chính quyền cơ sở ngay từ khi tiếp nhận hồ sơ xin phép xây dựng sẽ giúp người dân được hướng dẫn đầy đủ, tránh phát sinh công trình vi phạm, giảm thiểu tranh chấp, khiếu nại và chi phí khắc phục sau này.

4. GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Theo Chuyên gia Nguyễn Hữu Long, đối với đất ở nằm trong hành lang bảo vệ an toàn đường dây điện 500kV, người dân không nên chỉ quan tâm đến việc “đất có sổ đỏ hay không” mà cần xem xét đồng thời các điều kiện pháp lý và kỹ thuật về an toàn điện trước khi quyết định đầu tư xây dựng.

Để bảo đảm quyền lợi hợp pháp và an toàn lâu dài, người dân nên thực hiện theo các bước sau:

• Thứ nhất, xác định chính xác thửa đất có nằm trong hành lang bảo vệ an toàn lưới điện hay không và phạm vi ảnh hưởng cụ thể.
• Thứ hai, liên hệ cơ quan quản lý xây dựng và đơn vị quản lý vận hành đường dây truyền tải điện để được hướng dẫn về giới hạn chiều cao công trình, khoảng cách an toàn phóng điện và các yêu cầu kỹ thuật bắt buộc.
• Thứ ba, thuê đơn vị tư vấn thiết kế có chuyên môn để lập phương án xây dựng phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật, tránh nguy cơ bị từ chối cấp phép hoặc phải tháo dỡ sau khi xây dựng.
• Thứ tư, tuyệt đối không tự ý nâng tầng, cơi nới hoặc sử dụng các thiết bị, vật liệu có chiều cao vượt quá giới hạn cho phép trong hành lang bảo vệ.
• Thứ năm, nếu việc xây dựng bị hạn chế nghiêm trọng do yêu cầu bảo vệ công trình điện lực, người dân cần tìm hiểu đầy đủ các quy định về bồi thường, hỗ trợ hoặc các quyền lợi khác (nếu thuộc trường hợp pháp luật quy định), bảo đảm hài hòa giữa quyền sử dụng đất và lợi ích công cộng.

Thông điệp cuối cùng: Đất ở nằm trong hành lang an toàn lưới điện 500kV không đương nhiên bị cấm xây dựng, nhưng việc xây dựng nhà tầng chỉ được thực hiện khi đáp ứng đầy đủ các quy định về chiều cao công trình, khoảng cách an toàn phóng điện và được cơ quan có thẩm quyền xem xét theo đúng quy định của pháp luật. Sự tuân thủ này không chỉ bảo vệ quyền lợi của người sử dụng đất mà còn là “lá chắn” bảo vệ tính mạng con người và sự an toàn của hệ thống điện quốc gia.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.

Từ khoá: Tư vấn; Luật đất đai; Bộ luật dân sự; Giải pháp.