Trong quá trình gọi vốn, nhiều startup nhận được đề nghị hợp tác từ các quỹ đầu tư trong và ngoài nước. Để đẩy nhanh quá trình đàm phán, quỹ đầu tư thường đề nghị Founder ký Term Sheet (Thỏa thuận đầu tư sơ bộ) nhằm ghi nhận những nguyên tắc cơ bản của giao dịch trước khi tiến hành thẩm định và ký kết các hợp đồng chính thức.

Tuy nhiên, không ít Founder cho rằng đây chỉ là văn bản mang tính thiện chí nên có thể tự ký mà không cần trao đổi với các cổ đông sáng lập khác. Vậy cách làm này có đúng quy định pháp luật hay không? Founder có phải chịu trách nhiệm nếu nội dung Term Sheet ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của các cổ đông?

“Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình” .

 

I. Tóm tắt tình huống thực tế

Một startup hoạt động trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo được thành lập bởi bốn cổ đông sáng lập. Sau gần ba năm hoạt động, doanh nghiệp bắt đầu có doanh thu ổn định và thu hút sự quan tâm của một quỹ đầu tư nước ngoài.

Qua nhiều vòng trao đổi, quỹ đầu tư gửi cho Founder kiêm Tổng Giám đốc một bản Term Sheet quy định các nội dung như mức định giá doanh nghiệp, số vốn dự kiến đầu tư, tỷ lệ cổ phần sau đầu tư, quyền ưu tiên của nhà đầu tư, thời hạn hoàn thành giao dịch và điều khoản độc quyền đàm phán trong vòng 90 ngày.

Do muốn nhanh chóng nắm bắt cơ hội gọi vốn, Founder đã ký Term Sheet và gửi lại cho quỹ mà không thông báo cũng như không lấy ý kiến của các cổ đông sáng lập còn lại. Vài tuần sau, khi quỹ đầu tư tiến hành thẩm định doanh nghiệp và yêu cầu thực hiện các bước tiếp theo, các cổ đông mới biết sự việc.

Sau khi xem xét nội dung Term Sheet, các cổ đông cho rằng một số điều khoản có thể làm thay đổi quyền biểu quyết, hạn chế quyền chuyển nhượng cổ phần và ảnh hưởng đến quyền lợi của nhóm sáng lập. Tranh chấp bắt đầu phát sinh khi Founder cho rằng mình chỉ ký một văn bản sơ bộ, còn các cổ đông khác lại cho rằng việc ký kết này đã ảnh hưởng trực tiếp đến chiến lược phát triển và quyền lợi của doanh nghiệp.

II. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Quy định của pháp luật

Theo khoản 1 Điều 12 Luật Doanh nghiệp năm 2020, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp thực hiện các quyền và nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch của doanh nghiệp; đại diện cho doanh nghiệp với tư cách người yêu cầu giải quyết việc dân sự, nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trước Trọng tài, Tòa án và thực hiện các quyền, nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.

Theo khoản 1 Điều 153 Luật Doanh nghiệp năm 2020, Hội đồng quản trị là cơ quan quản lý công ty, có quyền nhân danh công ty quyết định và thực hiện các quyền, nghĩa vụ của công ty, trừ những vấn đề thuộc thẩm quyền của Đại hội đồng cổ đông.

Theo điểm b khoản 2 Điều 138 Luật Doanh nghiệp năm 2020, Đại hội đồng cổ đông có quyền quyết định loại cổ phần và tổng số cổ phần của từng loại được quyền chào bán; đồng thời quyết định nhiều vấn đề quan trọng khác liên quan đến tổ chức và hoạt động của công ty theo quy định của pháp luật và Điều lệ công ty.

Bên cạnh đó, theo khoản 2 Điều 3 Bộ luật Dân sự năm 2015, cá nhân, pháp nhân được tự do, tự nguyện cam kết, thỏa thuận về việc xác lập, thực hiện hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự, miễn là không vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội.

Hiện nay, pháp luật Việt Nam chưa có quy định riêng điều chỉnh Term Sheet (Thỏa thuận đầu tư sơ bộ). Do đó, giá trị pháp lý của Term Sheet phụ thuộc vào nội dung thỏa thuận, thẩm quyền của người ký, Điều lệ công ty, Thỏa thuận cổ đông và các quy định của pháp luật dân sự, pháp luật doanh nghiệp có liên quan.

2. Áp dụng vào tình huống

Trong tình huống trên, việc Founder tự ký Term Sheet không đồng nghĩa với việc đã vi phạm pháp luật.

Tuy nhiên, nếu Founder ký vượt quá phạm vi đại diện được quy định trong Điều lệ công ty hoặc ký các cam kết thuộc thẩm quyền quyết định của Đại hội đồng cổ đông hoặc Hội đồng quản trị mà chưa được chấp thuận thì có thể phát sinh trách nhiệm đối với doanh nghiệp và các cổ đông.

Ngược lại, nếu Founder là người đại diện theo pháp luật và được giao đầy đủ thẩm quyền đàm phán, ký kết các văn bản sơ bộ thì việc ký Term Sheet có thể phù hợp với quy định pháp luật. Tuy nhiên, việc phát hành cổ phần, thay đổi vốn điều lệ, thay đổi cơ cấu sở hữu hoặc sửa đổi Điều lệ công ty vẫn phải được thông qua theo đúng trình tự do Luật Doanh nghiệp quy định.

3. Kết luận pháp lý

Founder không mặc nhiên vi phạm pháp luật khi tự ký Term Sheet với quỹ đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, tính hợp pháp của việc ký kết còn phụ thuộc vào phạm vi đại diện, nội dung của Term Sheet, Điều lệ công ty và các thỏa thuận giữa các cổ đông. Nếu ký vượt quá thẩm quyền hoặc cam kết những nội dung làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp và cổ đông thì Founder có thể phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

III. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Góc nhìn pháp lý

Term Sheet tuy thường được xem là văn bản sơ bộ nhưng không phải lúc nào cũng chỉ mang ý nghĩa tham khảo. Việc hiểu sai giá trị pháp lý của văn bản này có thể khiến startup phải thực hiện các nghĩa vụ mà Founder không lường trước được khi ký kết.

Góc nhìn tâm lý – giáo dục

Trong một startup, sự tin tưởng giữa các cổ đông sáng lập là nền tảng quan trọng nhất. Việc Founder tự quyết định những vấn đề liên quan đến gọi vốn mà không trao đổi với các thành viên khác rất dễ tạo ra tâm lý nghi ngờ, mất niềm tin và ảnh hưởng đến tinh thần hợp tác lâu dài.

Góc nhìn quản trị

Một startup chuyên nghiệp cần xây dựng quy chế nội bộ quy định rõ những loại văn bản nào Founder được quyền tự ký, những giao dịch nào phải lấy ý kiến Hội đồng quản trị hoặc Đại hội đồng cổ đông. Đồng thời, doanh nghiệp nên ban hành Thỏa thuận cổ đông để xác định rõ cơ chế thông tin, biểu quyết và xử lý các quyết định liên quan đến hoạt động gọi vốn.

IV. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Bước 1 Xây dựng quy định rõ về thẩm quyền ký kết các văn bản liên quan đến hoạt động gọi vốn, đặc biệt là Term Sheet, Biên bản ghi nhớ (MOU) và các thỏa thuận bảo mật với nhà đầu tư.

Bước 2 Trước khi ký bất kỳ tài liệu nào với quỹ đầu tư, Founder cần trao đổi đầy đủ với các cổ đông sáng lập, rà soát kỹ các điều khoản có tính ràng buộc và tham khảo ý kiến của luật sư hoặc chuyên gia pháp lý.

Bước 3 Hoàn thiện Điều lệ công ty và Thỏa thuận cổ đông để quy định rõ cơ chế phê duyệt các giao dịch đầu tư, quyền và nghĩa vụ của Founder cũng như trách nhiệm khi vượt quá phạm vi đại diện.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA

Chuyên gia Nguyễn Hữu Long cho rằng, trong hoạt động đầu tư mạo hiểm, Term Sheet không đơn thuần là một bản ghi nhớ. Đây là tài liệu thể hiện thiện chí hợp tác, đồng thời có thể chứa các điều khoản ràng buộc làm phát sinh quyền và nghĩa vụ pháp lý giữa các bên. Vì vậy, Founder không nên xem nhẹ giá trị của văn bản này chỉ vì chưa phải là hợp đồng đầu tư chính thức.

Việc công khai thông tin, trao đổi với các cổ đông sáng lập và tuân thủ đúng thẩm quyền không chỉ giúp hạn chế tranh chấp mà còn tạo dựng hình ảnh chuyên nghiệp, minh bạch trong mắt các quỹ đầu tư.

THÔNG ĐIỆP CỦA CHUYÊN GIA

Một chữ ký có thể mở ra cơ hội gọi vốn hàng triệu đô la, nhưng cũng có thể trở thành khởi đầu của những tranh chấp kéo dài nếu thiếu sự đồng thuận nội bộ. Founder giỏi không chỉ là người biết nắm bắt cơ hội, mà còn là người biết tôn trọng quy trình quản trị, minh bạch với các cổ đông và đặt lợi ích lâu dài của doanh nghiệp lên trên mọi quyết định ngắn hạn.

!Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.