Trong các thương vụ gọi vốn, ngoài những điều khoản về định giá doanh nghiệp, quyền biểu quyết hay ưu tiên thanh lý, nhà đầu tư thường yêu cầu bổ sung điều khoản Tag-along (Quyền cùng bán) nhằm bảo vệ quyền lợi của mình khi Founder chuyển nhượng cổ phần.

Tuy nhiên, không ít Founder cho rằng điều khoản này khiến họ mất quyền chủ động trong việc bán cổ phần cá nhân, làm chậm quá trình chuyển nhượng hoặc thậm chí bỏ lỡ cơ hội giao dịch. Vậy việc nhà đầu tư yêu cầu ký điều khoản Tag-along có hợp pháp hay không?

“Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình” .

 

I. Tóm tắt tình huống thực tế

Một startup hoạt động trong lĩnh vực phần mềm quản lý doanh nghiệp đã hoàn thành vòng gọi vốn Series A với sự tham gia của một quỹ đầu tư, đổi lấy 20% cổ phần.

Trong Thỏa thuận đầu tư và Thỏa thuận cổ đông, quỹ đầu tư yêu cầu bổ sung điều khoản Tag-along, theo đó nếu Founder hoặc các cổ đông sáng lập chuyển nhượng cổ phần cho bên thứ ba thì nhà đầu tư có quyền yêu cầu được bán cùng một phần hoặc toàn bộ số cổ phần của mình với cùng điều kiện, cùng mức giá và cùng bên nhận chuyển nhượng.

Hai năm sau, một doanh nghiệp nước ngoài đề nghị mua toàn bộ số cổ phần mà Founder đang sở hữu để mời Founder tham gia điều hành tại tập đoàn. Tuy nhiên, nhà đầu tư thông báo sẽ thực hiện quyền Tag-along và yêu cầu bên mua đồng thời nhận chuyển nhượng cả phần cổ phần của quỹ.

Do bên mua chỉ có nhu cầu mua cổ phần của Founder nên thương vụ không thể hoàn thành. Founder cho rằng điều khoản Tag-along đã hạn chế quyền định đoạt tài sản của mình và đặt câu hỏi liệu yêu cầu của nhà đầu tư có đúng quy định pháp luật hay không.

II. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1. Quy định của pháp luật

Theo khoản 2 Điều 3 Bộ luật Dân sự năm 2015, cá nhân, pháp nhân có quyền tự do, tự nguyện cam kết, thỏa thuận về việc xác lập, thực hiện hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự, miễn là không vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội.

Theo Điều 117 Bộ luật Dân sự năm 2015, giao dịch dân sự có hiệu lực khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về chủ thể, sự tự nguyện, mục đích, nội dung và hình thức theo quy định của pháp luật.

Theo khoản 1 Điều 127 Luật Doanh nghiệp năm 2020, cổ phần được tự do chuyển nhượng, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác hoặc Điều lệ công ty có quy định hạn chế chuyển nhượng theo quy định của luật.

Hiện nay, Luật Doanh nghiệp năm 2020 không có quy định riêng về điều khoản Tag-along. Vì vậy, quyền cùng bán chủ yếu được xác lập trên cơ sở Thỏa thuận đầu tư, Thỏa thuận cổ đông hoặc Điều lệ công ty nếu các bên tự nguyện thống nhất và nội dung không trái quy định của pháp luật.

2. Áp dụng vào tình huống

Trong tình huống trên, nhà đầu tư yêu cầu thực hiện quyền Tag-along theo đúng nội dung đã được các bên ký kết.

Yêu cầu này không mặc nhiên trái pháp luật.

Nếu Founder đã tự nguyện ký Thỏa thuận đầu tư hoặc Thỏa thuận cổ đông có quy định về Tag-along thì về nguyên tắc các bên phải tôn trọng cam kết đó. Khi Founder chuyển nhượng cổ phần, nhà đầu tư có quyền yêu cầu được bán cùng theo phạm vi và điều kiện đã thỏa thuận.

Ngược lại, nếu điều khoản Tag-along không được thỏa thuận hợp pháp, được xác lập do bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép hoặc có nội dung vi phạm điều cấm của luật thì việc áp dụng điều khoản này có thể bị xem xét theo quy định của Điều 117 và Điều 127 Bộ luật Dân sự năm 2015.

3. Kết luận pháp lý

Nhà đầu tư có quyền đề nghị áp dụng điều khoản Tag-along và Founder có quyền chấp nhận hoặc từ chối trong quá trình đàm phán.

Khi điều khoản này đã được các bên thỏa thuận hợp pháp thì việc nhà đầu tư yêu cầu thực hiện quyền cùng bán không phải là hành vi vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, Founder cần đánh giá kỹ phạm vi áp dụng, tỷ lệ cổ phần, thời hạn và điều kiện thực hiện Tag-along trước khi ký kết để tránh bị hạn chế quyền chuyển nhượng cổ phần trong tương lai.

III. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Góc nhìn pháp lý

Tag-along là cơ chế bảo vệ cổ đông thiểu số, giúp nhà đầu tư có cơ hội thoái vốn cùng Founder khi có bên thứ ba đề nghị mua cổ phần. Đây là điều khoản phổ biến trong các giao dịch đầu tư mạo hiểm trên thế giới.

Góc nhìn tâm lý – giáo dục

Nhiều Founder chỉ chú ý đến số vốn đầu tư mà chưa nhận thức đầy đủ tác động lâu dài của các điều khoản về chuyển nhượng cổ phần. Khi cơ hội bán cổ phần xuất hiện, họ mới nhận ra quyền định đoạt của mình đã bị giới hạn bởi những cam kết đã ký.

Góc nhìn quản trị

Startup nên quy định rõ phạm vi áp dụng Tag-along, tỷ lệ cổ phần được quyền cùng bán, thời hạn thực hiện quyền và cơ chế xử lý khi bên mua không đồng ý nhận chuyển nhượng thêm cổ phần của nhà đầu tư. Một điều khoản được thiết kế hợp lý sẽ bảo vệ được lợi ích của cả Founder và nhà đầu tư.

IV. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Bước 1 Rà soát toàn bộ Thỏa thuận đầu tư và Thỏa thuận cổ đông trước khi ký, đặc biệt là các điều khoản về Tag-along, Drag-along và hạn chế chuyển nhượng cổ phần.

Bước 2 Thương lượng giới hạn phạm vi áp dụng quyền Tag-along, quy định rõ trường hợp được miễn áp dụng hoặc cơ chế xử lý khi giao dịch không thể thực hiện do bên mua không chấp nhận mua thêm cổ phần của nhà đầu tư.

Bước 3 Tham vấn luật sư hoặc chuyên gia pháp lý trước khi ký kết để đánh giá tác động của điều khoản Tag-along đối với khả năng gọi vốn, chuyển nhượng cổ phần và chiến lược phát triển lâu dài của doanh nghiệp.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA

Chuyên gia Nguyễn Hữu Long nhận định, Tag-along không phải là điều khoản nhằm hạn chế Founder mà là cơ chế cân bằng quyền lợi giữa cổ đông sáng lập và nhà đầu tư. Tuy nhiên, nếu phạm vi áp dụng quá rộng hoặc không được thiết kế hợp lý, điều khoản này có thể làm giảm tính linh hoạt trong các giao dịch chuyển nhượng cổ phần và ảnh hưởng đến cơ hội phát triển của startup.

THÔNG ĐIỆP CỦA CHUYÊN GIA

Một điều khoản đầu tư tốt không chỉ bảo vệ nhà đầu tư mà còn phải tạo điều kiện để Founder tiếp tục phát triển doanh nghiệp. Trước khi ký bất kỳ thỏa thuận nào, hãy đọc bằng tư duy của người sẽ điều hành công ty trong nhiều năm tới, không chỉ bằng sự hào hứng của ngày nhận vốn.

!Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.