ĐIỂM MỚI LUẬT GIÁO DỤC SỐ 123/2025/ QH 15: CỞI BỎ RÀO CẢN PHÁP LÝ, MỞ RA ĐƯỜNG MỚI CHO TRƯỜNG HỌC HẠNH PHÚC

ĐIỂM MỚI LUẬT GIÁO DỤC SỐ 123/2025/ QH 15: CỞI BỎ RÀO CẢN PHÁP LÝ, MỞ RA ĐƯỜNG MỚI CHO TRƯỜNG HỌC HẠNH PHÚC

Tác giả và chuyên gia phân tích: ThS. Nguyễn Hữu Long

Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật – Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị

Giáo dục chưa bao giờ chỉ là câu chuyện của tri thức hay bằng cấp. Đó là một hệ sinh thái sống động – nơi mỗi chính sách pháp lý ban ra đều tác động trực tiếp đến tâm lý người học, vị thế người thầy và mô hình vận hành của nhà trường. Luật số 123/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục ra đời chính là lời giải đáp kịp thời cho những đòi hỏi cấp thiết từ thực tiễn chuyển đổi số và an toàn học đường hiện nay.

Với tư cách là người đồng hành cùng công tác tư vấn pháp luật và tâm lý học đường nhiều năm qua, tôi nhận thấy điểm sáng lớn nhất của Luật lần này không chỉ dừng lại ở việc mở rộng quyền tự chủ hay quy chuẩn hóa giáo dục số, mà là tinh thần nhân văn: Đặt con người làm trung tâm của mọi sự thay đổi. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết sự chuyển dịch từ điểm cũ sang điểm mới, lồng ghép các góc nhìn chuyên môn nhằm giúp cán bộ quản lý, giáo viên, phụ huynh và học sinh có cái nhìn toàn diện, chủ động thích ứng và thụ hưởng tối đa những giá trị mà đạo luật mang lại.

1. BỐI CẢNH THỰC TẾ VÀ SỰ CẦN THIẾT NGHỆ THUẬT PHÁP LÝ

Trong giai đoạn phát triển và hội nhập hiện nay, hệ thống giáo dục Việt Nam đang đứng trước những đòi hỏi cấp thiết về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Thực tế áp dụng Luật Giáo dục trong những năm qua cho thấy một số quy định không còn phù hợp với tốc độ phát triển của xã hội, sự bùng nổ công nghệ thông tin cũng như sự thay đổi trong tâm lý, nhu cầu học tập của thế hệ trẻ. Bên cạnh đó, việc phân cấp quản lý giáo dục, cơ chế tự chủ nhà trường, bảo vệ quyền lợi của người học và nâng cao vị thế của nhà giáo vẫn còn những “khoảng trống” pháp lý cần được khỏa lấp.

Sự ra đời của Luật số 123/2025/QH15 ban hành nhằm kịp thời giải quyết các vướng mắc thực tiễn, chuẩn hóa hành lang pháp lý để giáo dục phát triển đúng hướng, nhân văn và hiện đại.

II. NGUYÊN NHÂN SỬA ĐỔI, BỔ SUNG

1. Về mặt thực tiễn và xã hội

• Áp lực từ chuyển đổi số và khoa học công nghệ: Sự phát triển mạnh mẽ của AI, công nghệ số và giáo dục trực tuyến đòi hỏi hành lang pháp lý rõ ràng để công nhận và quản lý chất lượng học tập trên không gian mạng.
• Báo động về sức khỏe tâm thần và an toàn học đường: Bạo lực học đường, áp lực tâm lý tuổi học đường và các rủi ro môi trường mạng ngày càng phức tạp, đòi hỏi luật hóa các cơ chế bảo vệ và tư vấn tâm lý học sinh.
• Bất cập trong cơ chế quản lý và tự chủ: Quy định cũ còn nhiều vướng mắc về cơ chế tài chính, tự chủ nhà trường, xã hội hóa giáo dục và phân cấp quản lý giữa ngành giáo dục với chính quyền địa phương.

2. Về mặt pháp lý và chính sách

• Đồng bộ hệ thống pháp luật: Cần tương thích với các luật mới ban hành gần đây (như Luật Đất đai, Luật Đầu tư, Luật Khoa học và Công nghệ, các quy định về chuyển đổi số…)
• Thể chế hóa đường lối của Đảng: Cụ thể hóa các nghị quyết mới của Trung ương về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, tôn vinh và nâng cao vị thế đội ngũ nhà giáo.

III. GÓC NHÌN PHÁP LÝ: NHỮNG ĐIỂM MỚI TRỌNG TÂM

Từ góc độ nghiên cứu và thực thi pháp luật, Luật số 123/2025/QH15 đã mang đến những bước tiến mang tính đột phá:

• Tăng cường cơ chế tự chủ và trách nhiệm giải trình: Luật hoàn thiện khung pháp lý về tự chủ giáo dục, rõ ràng hóa quyền hạn và trách nhiệm của cơ sở giáo dục, giúp các trường chủ động hơn trong chương trình, tài chính và nhân sự.
• Hoàn thiện chính sách hỗ trợ người học & nhà giáo: Đổi mới cơ chế học phí, chính sách ưu đãi, tín dụng cho học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn; đồng thời củng cố chính sách bảo vệ, phát triển đội ngũ nhà giáo.
• Chuẩn hóa công tác chuyển đổi số: Quy định rõ ràng về giá trị pháp lý của giáo dục trực tuyến, học tập kết hợp (blended learning) và quản trị nhà trường trên nền tảng số.
• Thắt chặt an toàn học đường và quyền trẻ em: Bổ sung các quy định pháp lý nghiêm ngặt nhằm phòng chống bạo lực học đường, xâm hại và đảm bảo môi trường học tập an toàn.

IV. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ

Dưới góc độ tâm lý và quản trị giáo dục, sửa đổi luật lần này không chỉ là công cụ quản lý nhà nước mà còn là sự tác động sâu sắc đến hệ sinh thái học tập:

• Về Tâm lý: Việc pháp lý hóa môi trường học đường an toàn, hỗ trợ tư vấn tâm lý học đường giúp học sinh giảm bớt áp lực, tạo sự an tâm cho phụ huynh. Đội ngũ giáo viên khi được tôn trọng và bảo vệ pháp lý sẽ giải phóng được sức sáng tạo và cống hiến hết mình.
• Về Giáo dục: Chuyển từ giáo dục ứng thi, truyền thụ kiến thức thụ động sang phát triển năng lực cá nhân. Đạo luật mở ra không gian cho các phương pháp giáo dục khai phóng, giúp mỗi người học phát huy tối đa tiềm năng của bản thân.
• Về Quản trị: Chuyển đổi mô hình quản trị nhà trường từ “mệnh lệnh – hành chính” sang “quản trị đại học/trường học hiện đại”, lấy người học làm trung tâm, minh bạch hóa thông tin và lấy sự hài lòng của xã hội làm thước đo chất lượng.

V. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để Luật số 123/2025/QH15 nhanh chóng đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả tối đa, tôi xin gửi đến các bên liên quan các giải pháp trọng tâm sau:

1. Đối với Cơ sở giáo dục và đội ngũ quản lý:

• Chủ động cập nhật và tập huấn: Tổ chức rà soát lại toàn bộ quy chế nội bộ của nhà trường để điều chỉnh phù hợp với các quy định mới của Luật.
• Xây dựng văn hóa học đường an lành: Đầu tư đúng mức cho công tác tư vấn tâm lý học đường, phòng chống bạo lực và lắng nghe tiếng nói của học sinh, sinh viên.
• Đẩy mạnh chuyển đổi số minh bạch: Đưa công nghệ vào công tác quản trị, quản lý chuyên môn nhưng phải đảm bảo an toàn dữ liệu cá nhân của người học.

2. Đối với Giáo viên và Cán bộ Giáo dục:

• Chủ động đổi mới tư duy: Nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực số và kỹ năng ứng xử sư phạm theo chuẩn mực mới.
• Hiểu luật để tự bảo vệ và giáo dục: Việc nắm rõ các quy định pháp luật giúp nhà giáo tự tin hơn trong thực thi công vụ và bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

3. Đối với Phụ huynh và Cộng đồng:

• Đồng hành cùng nhà trường: Xây dựng mối quan hệ phối hợp chặt chẽ dựa trên sự thấu hiểu, chia sẻ và thượng tôn pháp luật.
• Tạo môi trường nâng đỡ tại gia đình: Coi trọng việc giáo dục cảm xúc, tâm lý cho con em bên cạnh việc học văn hóa.

THÔNG ĐIỆP NHÂN VĂN

“Pháp luật về giáo dục không sinh ra để tạo thêm rào cản, mà là để kiến tạo không gian an toàn, công bằng và khai phóng tiềm năng của mỗi con người.”

Giáo dục là gốc rễ của sự phát triển. Mỗi thay đổi trong Luật Giáo dục 123/2025/QH15 đều hướng tới một mục tiêu duy nhất: Lấy người học làm trung tâm, tôn vinh người thầy, và trao quyền cho cộng đồng. Khi pháp luật, tâm lý và giáo dục cùng hòa quyện, chúng ta sẽ xây dựng được những ngôi trường hạnh phúc – nơi mỗi học sinh đều được yêu thương, tôn trọng và tỏa sáng theo cách của riêng mình.

THÔNG TIN LIÊN HỆ: Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, kinh tế, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.