LUẬT HÓA CHẤT SỐ 69/2025/QH15, THAY THẾ LUẬT HÓA CHẤT NĂM 2007

LUẬT HÓA CHẤT 2025 – BƯỚC CHUYỂN MỚI TRONG QUẢN LÝ HÓA CHẤT, BẢO ĐẢM AN TOÀN, AN NINH VÀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

Luật số 69/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/01/2026

Ngày 14/6/2025, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Hóa chất số 69/2025/QH15, thay thế Luật Hóa chất năm 2007. Luật gồm 07 chương, 48 điều, tạo lập khuôn khổ pháp lý mới về phát triển ngành công nghiệp hóa chất, quản lý hoạt động hóa chất, kiểm soát hóa chất nguy hiểm, bảo đảm an toàn, an ninh hóa chất và bảo vệ sức khỏe con người, môi trường. Đây được xem là bước cải cách quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và hội nhập quốc tế trong lĩnh vực hóa chất.

Luật Hóa chất đã bổ sung các quy định về: Chiến lược phát triển ngành công nghiệp hóa chất (Điều 4): Làm rõ về mục tiêu, yêu cầu, nội dung, thời kỳ lập Chiến lược; Dự án hóa chất (Điều 5): Yêu cầu dự án hóa chất phải đáp ứng các quy định về khoảng cách an toàn, tuân thủ tiêu chuẩn, quy chuẩn, lựa chọn công nghệ, thiết bị hướng tới phát triển xanh, bền vững, thân thiện môi trường; Lĩnh vực công nghiệp hóa chất trọng điểm (Điều 6): Dự án đầu tư thuộc lĩnh vực công nghiệp hóa chất trọng điểm có quy mô vốn và tiến độ giải ngân theo quy định của Chính phủ sẽ được hưởng các hình thức ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt. Quy định nêu trên góp phần khuyến khích phát triển ngành công nghiệp hóa chất thành ngành công nghiệp nền tảng, cung cấp nguyên liệu cho các ngành kinh tế trọng điểm, hướng tới nền kinh tế độc lập, tự chủ.

Bên cạnh đó, Hoạt động tư vấn chuyên ngành hóa chất (Điều 7, Điều 8) đã được bổ sung quy định điều kiện đối với tổ chức, cá nhân tư vấn chuyên ngành trong lĩnh vực hóa chất và cấp chứng chỉ đối với cá nhân hoạt động tư vấn. Các quy định nêu trên nhằm đảm bảo chất lượng của quá trình tư vấn, góp phần nâng cao hiệu quả công tác an toàn hóa chất, đảm bảo quyền lợi cho các chủ đầu tư dự án, lựa chọn được các giải pháp công nghệ, xây dựng, an toàn phù hợp, hiệu quả, tiết kiệm chi phí, từ đó giảm thiểu rủi ro và đảm bảo an toàn cho cộng đồng.

Quản lý hóa chất đồng bộ trong toàn bộ vòng đời

Luật Hóa chất năm 2025 đã sửa đổi, bổ sung một số quy định nhằm quản lý chặt chẽ hóa chất trong toàn bộ vòng đời từ sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu, nhập khẩu, vận chuyển, tồn trữ, sử dụng hóa chất đến xử lý chất thải từ hoạt động hóa chất (Điều 10 – 16). Bên cạnh đó, để tăng hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, các hóa chất sẽ được phân loại theo danh mục (hóa chất cấm, hóa chất cần kiểm soát đặc biệt, hóa chất có điều kiện) và được quản lý với mức độ chặt chẽ tương ứng.

Tổ chức, cá nhân mua, bán hóa chất cần kiểm soát đặc biệt phải lập phiếu kiểm soát mua, bán hóa chất cần kiểm soát đặc biệt và phải được xác thực dữ liệu về tổ chức, cá nhân mua, bán theo lộ trình thực hiện do Chính phủ quy định (khoản 4 Điều 11); Tổ chức, cá nhân sử dụng hóa chất cần kiểm soát đặc biệt phải công bố mục đích sử dụng (Điều 17). Các quy định nêu trên sẽ được thực hiện trên Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất, từ đó cơ quan quản lý sẽ kiểm soát được toàn bộ “đường đi” của hóa chất, từ nhà sản xuất, nhập khẩu tới đơn vị sử dụng cuối cùng.

Các quy định về thông tin hóa chất được chỉnh sửa, bổ sung so với Luật Hóa chất năm 2007 để phù hợp với thực tiễn và áp dụng tối đa công nghệ thông tin trong thực hiện (Điều 20 – 28); bổ sung quy định về chuyển đổi số trong quản lý nhà nước về hóa chất (Điều 29) nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Quản lý hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm    

Đây là nội dung được bổ sung mới so với Luật Hóa chất năm 2007 nhằm xây dựng cơ chế quản lý hàm lượng hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa và yêu cầu công bố công khai tới người sử dụng (Điều 31, Điều 32). Các quy định nêu trên góp phần giảm thiểu tác hại của hóa chất nguy hiểm tới con người, cơ sở vật chất, tài sản, môi trường và phù hợp với xu hướng quản lý hóa chất của thế giới.

Các quy định được xây dựng theo hướng phân định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước; nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu sản phẩm chứa hóa chất nguy hiểm; trách nhiệm công bố thông tin trên Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất và được xây dựng theo hướng áp dụng tối đa công nghệ thông tin, không phát sinh thủ tục hành chính.

Nâng cao hiệu quả đảm bảo an toàn hóa chất

Các quy định về bảo đảm an toàn, an ninh trong hoạt động hóa chất được chỉnh sửa, bổ sung so với Luật Hóa chất năm 2007 để phù hợp với thực tiễn và nâng cao các yêu cầu về bảo đảm an toàn, trong đó có một số quy định nổi bật như: Sửa đổi quy định về khoảng cách an toàn, trong đó bổ sung giao Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành lộ trình thực hiện đối với các cơ sở hóa chất hiện hữu (Điều 35); Điều chỉnh thời điểm thẩm định Kế hoạch, phòng ngừa ứng phó sự cố hóa chất của dự án hóa chất, cơ sở hóa chất (Điều 37); bổ sung quy định về kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất cấp tỉnh (Điều 39); Bổ sung quy định Nhà nước có chính sách nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất trong lĩnh vực dân sự (Điều 41).

Bên cạnh đó, về tổng thể Luật Hóa chất được xây dựng theo hướng tăng cường phân cấp, phân quyền; đơn giản hóa, cắt giảm thủ tục hành chính; áp dụng tối đa công nghệ thông tin nhằm cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình thực thi. Cùng với đó, Luật Hóa chất đã bổ sung hiệu lực thi hành và quy định chuyển tiếp phù hợp để không tạo khoảng trống trong quản lý và giảm thiểu khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp.

Luật Hóa chất 2025 là bước cụ thể hóa quan trọng, kịp thời thể chế hóa đầy đủ, toàn diện các chủ trương, chính sách của Đảng về phát triển bền vững ngành công nghiệp hóa chất, đồng thời góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh, an toàn xã hội, bảo vệ con người, cơ sở vật chất, tài sản, môi trường.

1. NHỮNG ĐIỂM MỚI VÀ NỘI DUNG TRỌNG TÂM CỦA LUẬT
2. Xây dựng tư duy quản lý hóa chất theo hướng phòng ngừa rủi ro

Nếu Luật Hóa chất năm 2007 chủ yếu tập trung quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh hóa chất thì Luật năm 2025 đã chuyển mạnh sang mô hình quản trị rủi ro xuyên suốt vòng đời của hóa chất.

Theo đó, việc quản lý không chỉ dừng ở cấp phép mà còn bao gồm:

• nghiên cứu;
• sản xuất;
• nhập khẩu;
• vận chuyển;
• lưu giữ;
• sử dụng;
• thu hồi;
• xử lý sau sử dụng;
• ứng phó sự cố hóa chất.

Đây là cách tiếp cận hiện đại đang được nhiều quốc gia áp dụng nhằm giảm thiểu nguy cơ đối với con người và môi trường.

2. Lần đầu tiên quy định riêng về phát triển ngành công nghiệp hóa chất

Một điểm rất mới của Luật là dành riêng một chương quy định về phát triển ngành công nghiệp hóa chất.

Nhà nước định hướng:

• phát triển hóa chất cơ bản;
• hóa chất phục vụ công nghệ cao;
• hóa chất thân thiện môi trường;
• hóa chất phục vụ quốc phòng, an ninh;
• hóa chất phục vụ chuyển đổi xanh.

Điều này cho thấy ngành hóa chất không còn chỉ là ngành công nghiệp truyền thống mà đã trở thành ngành nền tảng của quá trình công nghiệp hóa hiện đại.

3. Bổ sung nhiều hành vi bị nghiêm cấm

Luật 2025 mở rộng đáng kể các hành vi bị cấm.

Trong đó đáng chú ý gồm:

• mua bán hóa chất trái phép;
• chiếm đoạt hóa chất;
• làm giả giấy phép hóa chất;
• che giấu thông tin về hóa chất nguy hiểm;
• cố ý cung cấp thông tin sai lệch;
• không báo cáo sự cố hóa chất;
• sử dụng hóa chất bị cấm.

Việc bổ sung này giúp tăng cường phòng chống tội phạm liên quan đến hóa chất và nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp.

4. Tăng cường minh bạch thông tin hóa chất

Một điểm mới rất quan trọng là xây dựng hệ thống thông tin hóa chất thống nhất.

Doanh nghiệp phải:

• công bố đầy đủ thông tin;
• cập nhật dữ liệu hóa chất;
• cảnh báo nguy cơ;
• ghi nhãn đúng quy định;
• lập phiếu an toàn hóa chất.

Thông tin phải được cung cấp đầy đủ cho cơ quan quản lý, người lao động và người sử dụng.

Đây là cơ sở để giảm thiểu tai nạn lao động cũng như bảo vệ người tiêu dùng.

5. Kiểm soát chặt hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa

Luật lần đầu tiên quy định cụ thể việc quản lý hóa chất nguy hiểm có trong sản phẩm, hàng hóa, thay vì chỉ quản lý hóa chất dưới dạng nguyên liệu.

Quy định này giúp:

• bảo vệ người tiêu dùng;
• kiểm soát hàng nhập khẩu;
• nâng cao tiêu chuẩn hàng hóa Việt Nam;
• phù hợp các cam kết quốc tế.

6. Bảo đảm an toàn và an ninh hóa chất

Luật dành một chương lớn quy định về:

• đánh giá nguy cơ;
• quản lý rủi ro;
• phòng ngừa sự cố;
• kế hoạch ứng phó khẩn cấp;
• bảo vệ kho hóa chất;
• kiểm soát hóa chất độc;
• trách nhiệm của từng cơ quan.

Đây là một trong những nội dung được đánh giá là thay đổi mạnh nhất của Luật 2025.

7. Trách nhiệm của doanh nghiệp được nâng lên

Doanh nghiệp không chỉ chịu trách nhiệm khi xảy ra sự cố mà còn phải:

• đánh giá nguy cơ;
• đào tạo người lao động;
• xây dựng phương án ứng cứu;
• cập nhật dữ liệu;
• quản lý hóa chất xuyên suốt quá trình sản xuất.

Điều này buộc doanh nghiệp phải đầu tư nhiều hơn cho công tác quản trị an toàn.

1. NHỮNG ĐIỀU NGƯỜI DÂN VÀ DOANH NGHIỆP CẦN BIẾT

Đối với người dân

Người dân cần lưu ý:

• Không mua bán hóa chất không rõ nguồn gốc.
• Không tự ý pha trộn hóa chất nguy hiểm.
• Tuân thủ hướng dẫn sử dụng.
• Đọc kỹ cảnh báo trên nhãn.
• Báo ngay cơ quan chức năng khi phát hiện rò rỉ hoặc sự cố hóa chất.

Đối với doanh nghiệp

Doanh nghiệp cần:

• rà soát toàn bộ hoạt động hóa chất;
• cập nhật hồ sơ pháp lý;
• kiểm tra kho chứa;
• đào tạo nhân viên;
• xây dựng kế hoạch phòng ngừa sự cố;
• thực hiện đầy đủ nghĩa vụ công bố thông tin;
• cập nhật danh mục hóa chất theo quy định mới.

Việc chủ động tuân thủ sẽ giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý, bảo vệ người lao động và nâng cao uy tín doanh nghiệp.

05 điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý

– Kiểm tra lại toàn bộ danh mục hóa chất đang sử dụng.

– Thực hiện đầy đủ việc ghi nhãn và phiếu an toàn hóa chất.

– Cập nhật hệ thống quản lý thông tin hóa chất.

– Xây dựng kế hoạch ứng phó sự cố hóa chất.

– Đào tạo định kỳ cho người lao động về an toàn hóa chất.

III. GÓC NHÌN VÀ NHẬN ĐỊNH CỦA THS. NGUYỄN HỮU LONG

Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục

Theo ThS. Nguyễn Hữu Long, Luật Hóa chất năm 2025 không chỉ là sự thay đổi về kỹ thuật lập pháp mà còn thể hiện tư duy quản trị hiện đại, chuyển từ mô hình “quản lý sau vi phạm” sang “phòng ngừa rủi ro ngay từ đầu”. Trong bối cảnh công nghiệp hóa và hội nhập quốc tế, hóa chất hiện diện trong hầu hết các lĩnh vực sản xuất và đời sống, nên việc xây dựng một khuôn khổ pháp lý toàn diện là yêu cầu tất yếu.

Ông cho rằng, điểm nổi bật của Luật là đặt doanh nghiệp vào vị trí trung tâm của công tác quản trị an toàn hóa chất. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu tai nạn lao động, sự cố môi trường mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam khi tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ở góc độ xã hội, Luật góp phần nâng cao nhận thức của người dân về sử dụng hóa chất an toàn, thúc đẩy tiêu dùng có trách nhiệm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Khi các chủ thể từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp đến người dân cùng thực hiện đúng quy định, mục tiêu phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững sẽ có điều kiện được hiện thực hóa.

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

Luật Hóa chất số 69/2025/QH15 là một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý hóa chất tại Việt Nam. Với định hướng quản trị rủi ro, tăng cường minh bạch thông tin, siết chặt kiểm soát hóa chất nguy hiểm và nâng cao trách nhiệm của các chủ thể liên quan, Luật tạo nền tảng pháp lý cho sự phát triển an toàn, hiệu quả và bền vững của ngành công nghiệp hóa chất.

Đối với doanh nghiệp, cần chủ động rà soát quy trình sản xuất, kinh doanh, cập nhật các quy định mới và đầu tư cho hệ thống quản lý an toàn hóa chất. Đối với người dân, việc nâng cao hiểu biết pháp luật, sử dụng hóa chất đúng hướng dẫn và kịp thời thông báo các nguy cơ, sự cố sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường sống.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, kinh tế, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.