PHÁT HUY NGUỒN LỰC CON NGƯỜI ĐỂ NÂNG CAO HIỆU QUẢ HỘI NHẬP QUỐC TẾ THEO NGHỊ ĐỊNH 258/2026/NĐ-CP – BƯỚC CHUYỂN TỪ TƯ DUY QUẢN LÝ SANG KIẾN TẠO PHÁT TRIỂN

PHÁT HUY NGUỒN LỰC CON NGƯỜI ĐỂ NÂNG CAO HIỆU QUẢ HỘI NHẬP QUỐC TẾ THEO NGHỊ ĐỊNH 258/2026/NĐ-CP – BƯỚC CHUYỂN TỪ TƯ DUY QUẢN LÝ SANG KIẾN TẠO PHÁT TRIỂN

I. BỐI CẢNH THỰC TẾ

Trong gần bốn thập kỷ đổi mới, Việt Nam đã chuyển mình mạnh mẽ từ một quốc gia chủ yếu hội nhập về kinh tế sang hội nhập toàn diện trên các lĩnh vực chính trị, quốc phòng, khoa học – công nghệ, giáo dục, văn hóa và ngoại giao đa phương. Những hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, quá trình chuyển đổi số, cạnh tranh địa chính trị giữa các nước lớn, cùng yêu cầu bảo vệ lợi ích quốc gia trong môi trường quốc tế ngày càng phức tạp đã đặt ra yêu cầu cấp thiết phải xây dựng đội ngũ nhân lực đối ngoại có trình độ cao, bản lĩnh chính trị vững vàng và tư duy toàn cầu.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy nguồn nhân lực làm công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế vẫn còn những hạn chế nhất định. Nhiều địa phương còn thiếu cán bộ chuyên sâu; việc đào tạo chưa thật sự đồng bộ; chính sách đãi ngộ chưa đủ sức thu hút chuyên gia giỏi; khả năng sử dụng ngoại ngữ hiếm còn hạn chế; cơ chế phát hiện, trọng dụng nhân tài chưa thật sự tạo động lực để những người có năng lực cống hiến lâu dài cho khu vực công.

Trong bối cảnh đó, Chính phủ ban hành Nghị định 258/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Nghị quyết số 250/2025/QH15 không chỉ nhằm cụ thể hóa chủ trương của Quốc hội mà còn tạo bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển nguồn nhân lực hội nhập quốc tế. Điểm đáng chú ý là Nghị định không chỉ tập trung vào đào tạo mà còn đồng thời giải quyết ba bài toán lớn: đào tạo – thu hút – giữ chân nhân tài.

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ

Dưới góc độ pháp lý, Nghị định 258/2026/NĐ-CP đã thiết lập một hệ thống cơ chế khá toàn diện nhằm phát huy nguồn lực con người phục vụ hội nhập quốc tế. Điểm mới nổi bật của Nghị định số 258/2026/NĐ-CP là chuyển trọng tâm từ việc quản lý đội ngũ cán bộ đối ngoại theo hướng hành chính sang xây dựng cơ chế phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao một cách bài bản, lâu dài và có tính chiến lược. Đây là bước cụ thể hóa các chủ trương của Đảng và Nhà nước về xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế toàn diện, đồng thời triển khai các cơ chế đặc thù được quy định tại Nghị quyết số 250/2025/QH15.

1.  Lần đầu tiên pháp luật quy định tương đối đầy đủ về hệ thống đào tạo nguồn nhân lực đối ngoại: Điều 4 Nghị định 258/2026/NĐ-CP quy định sáu nhóm tiêu chí đối với cơ sở giáo dục chuyên sâu về hội nhập quốc tế, bao gồm điều kiện pháp lý, chương trình đào tạo, đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ. Đồng thời, khoản 3 Điều 4 Nghị định 258/2026/NĐ-CP quy định Nhà nước ưu tiên đầu tư vốn, đặt hàng nghiên cứu, phát triển cơ sở vật chất và chuyển đổi số cho các cơ sở này.

Đặc biệt, Điều 5 Nghị định này xác định Học viện Ngoại giao là cơ sở đào tạo chuyên sâu, trọng điểm quốc gia; giữ vai trò chủ đạo trong đào tạo, nghiên cứu chiến lược, ngoại giao học giả và kết nối hợp tác quốc tế. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để xây dựng trung tâm đào tạo nguồn nhân lực đối ngoại chất lượng cao.

 

2. Thiết lập cơ chế đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên đối với người trực tiếp làm công tác đối ngoại: Theo Điều 6 Nghị định 258/2026/NĐ-CP , Bộ Ngoại giao có trách nhiệm xây dựng chương trình đào tạo thống nhất trên phạm vi cả nước; các bộ, ngành và địa phương căn cứ chương trình này để xây dựng kế hoạch đào tạo phù hợp.

Đáng chú ý, điểm c khoản 2 Điều 6 Nghị định 258/2026/NĐ-CP quy định hằng năm phải bảo đảm ít nhất 40% người trực tiếp, thường xuyên làm công tác đối ngoại, hội nhập quốc tế được tham gia bồi dưỡng, cập nhật kiến thức và kỹ năng. Đây là quy định mang tính bắt buộc nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ trong bối cảnh tình hình quốc tế thay đổi nhanh chóng.

 

3. Bước đột phá trong chính sách trọng dụng nhân tài. Lần đầu tiên, tiêu chuẩn của nhà khoa học và chuyên gia về hội nhập quốc tế được quy định cụ thể tại Điều 9 Nghị định 258/2026/NĐ-CP; đồng thời mở ra cơ chế tiếp nhận vào công chức, viên chức hoặc ký hợp đồng chuyên môn đối với những người có trình độ cao. Đặc biệt, điểm a khoản 5 Điều 9 Nghị định 258/2026/NĐ-CP quy định, nhà khoa học, chuyên gia đủ điều kiện được tiếp nhận vào công chức, viên chức sẽ được hỗ trợ hằng tháng bằng 300% mức lương theo hệ số lương hiện hưởng. Đây là chính sách đột phá nhằm thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao. thể hiện quyết tâm chuyển từ tư duy “quản lý nhân sự” sang “đầu tư cho chất xám”.

4. Bổ sung mô hình tổ chức mới: Nghị định 258/2026/NĐ-CP bổ sung nhiều mô hình tổ chức mới như Đại sứ theo lĩnh vực, Đặc phái viên của Chủ tịch nước, Đặc phái viên của Thủ tướng Chính phủ và Đại sứ đặc mệnh toàn quyền lưu động. Điều 3 Nghị định 258/2026/NĐ-CP lần đầu tiên giải thích rõ các khái niệm mới như Đại sứ theo lĩnh vực, Đặc phái viên của Chủ tịch nước, Đặc phái viên của Thủ tướng Chính phủ và Đại sứ đặc mệnh toàn quyền lưu động. Việc luật hóa các chức danh này không chỉ giúp thống nhất trong tổ chức thực hiện mà còn tạo cơ sở pháp lý cho việc triển khai các mô hình đối ngoại linh hoạt, phù hợp với xu thế ngoại giao hiện đại. Những mô hình này góp phần nâng cao tính linh hoạt trong hoạt động đối ngoại, tạo điều kiện xử lý kịp thời các vấn đề quốc tế phát sinh, đồng thời phù hợp với xu hướng quản trị hiện đại của nhiều quốc gia.

Đáng chú ý hơn cả là chính sách đãi ngộ đối với đội ngũ trực tiếp làm công tác đối ngoại. Người làm công tác đối ngoại thường xuyên được hỗ trợ bằng 100% mức lương theo hệ số lương hiện hưởng, trong khi người sử dụng thành thạo ngoại ngữ hiếm được hưởng mức hỗ trợ 300% sau khi được công nhận theo quy định. Đây không đơn thuần là chính sách tiền lương mà là thông điệp khẳng định giá trị của tri thức, năng lực chuyên môn và khả năng hội nhập quốc tế.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ: “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

Dưới góc độ tích hợp của ThS. Nguyễn Hữu Long, Nghị định 258/2026/NĐ-CP không chỉ là một văn bản pháp lý thuần túy mà còn mang hàm lượng tri thức quản trị và tâm lý xã hội sâu sắc:

1. Dưới góc nhìn tâm lý và giáo dục: Có thể thấy Nghị định không chỉ giải quyết bài toán về tổ chức bộ máy mà còn hướng đến việc tạo dựng động lực làm việc cho con người.

Trong khoa học quản trị hiện đại, con người chỉ có thể phát huy tối đa năng lực khi được ghi nhận, được trao cơ hội phát triển và được bảo đảm lợi ích chính đáng. Một chính sách chỉ dựa trên yêu cầu, mệnh lệnh hành chính sẽ khó tạo ra sự cống hiến lâu dài. Ngược lại, khi Nhà nước đầu tư cho đào tạo, tạo cơ hội thăng tiến, trọng dụng chuyên gia và có cơ chế đãi ngộ tương xứng thì chính sách sẽ trở thành động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Nghị định lần này thể hiện rõ triết lý quản trị đó. Người làm công tác đối ngoại không chỉ được yêu cầu học tập mà còn được tạo điều kiện học tập; không chỉ được giao nhiệm vụ mà còn được đầu tư để hoàn thành nhiệm vụ; không chỉ được đánh giá mà còn được khuyến khích phát triển năng lực.

2.Ở góc độ tâm lý học: Sự ghi nhận của tổ chức có giá trị rất lớn đối với động lực nghề nghiệp. Việc công nhận nhà khoa học, chuyên gia; xây dựng cơ chế Đại sứ theo lĩnh vực; bổ nhiệm Đặc phái viên; khuyến khích sử dụng ngoại ngữ hiếm… đều mang ý nghĩa khẳng định giá trị cá nhân, giúp người có năng lực cảm thấy những đóng góp của mình được trân trọng.

3.Ở góc độ giáo dục: Nghị định 258/2026/NĐ-CP cũng truyền tải thông điệp rất rõ ràng: học tập suốt đời là yêu cầu bắt buộc đối với đội ngũ hội nhập quốc tế. Trong thời đại trí tuệ nhân tạo, kinh tế số và chuyển đổi xanh, kiến thức chuyên môn nếu không được cập nhật sẽ nhanh chóng trở nên lạc hậu. Vì vậy, đào tạo thường xuyên không chỉ nhằm nâng cao năng lực cá nhân mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Có thể nói, “chìa khóa nhân văn” của Nghị định nằm ở chỗ lấy con người làm trung tâm của quá trình hội nhập. Đầu tư vào con người chính là đầu tư cho sức mạnh mềm của quốc gia.

IV. LỜI KHUYÊN VÀ GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để Nghị định phát huy hiệu quả trong thực tiễn, ThS. Nguyễn Hữu Long đưa ra 5 lời khuyên vàng hành động:

1. Ban hành kế hoạch cụ thể: Các bộ, ngành và địa phương cần khẩn trương ban hành kế hoạch triển khai cụ thể, bảo đảm việc xác định đúng đối tượng được hưởng chính sách, tránh tình trạng thực hiện hình thức hoặc bỏ sót đối tượng.
2. Tuyên truyền , phổ biến Nghị định: Cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến Nghị định bằng nhiều hình thức đa dạng để cán bộ, công chức, viên chức và người dân hiểu đúng mục tiêu của chính sách. Khi nhận thức được nâng lên, việc thực hiện sẽ trở nên chủ động và hiệu quả hơn.
3. Đổi mới chương trình dạy học: Các cơ sở đào tạo cần đổi mới chương trình theo hướng gắn lý luận với thực tiễn, tăng cường đào tạo ngoại ngữ, kỹ năng số, kỹ năng đàm phán quốc tế, phân tích chính sách và quản trị toàn cầu; đồng thời mở rộng hợp tác với các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu uy tín trên thế giới.
4. Nâng cao năng lực tự học: Mỗi cán bộ làm công tác đối ngoại cần xác định việc tự học, tự nghiên cứu, nâng cao trình độ ngoại ngữ và kỹ năng hội nhập là trách nhiệm nghề nghiệp. Chính sách hỗ trợ của Nhà nước sẽ chỉ phát huy giá trị khi đi cùng với ý thức tự hoàn thiện của mỗi cá nhân.
5. Việc xét duyệt chuyên gia, công nhận người sử dụng thành thạo ngoại ngữ hiếm và thực hiện các chế độ hỗ trợ: Cần bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan; lấy hiệu quả công việc làm tiêu chí đánh giá, tránh bệnh thành tích hoặc hình thức.Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, nguồn lực quý giá nhất không phải là tài nguyên thiên nhiên mà chính là nguồn nhân lực chất lượng cao.

Thông điệp nhân văn: “Hội nhập quốc tế không chỉ là việc ký kết các hiệp định hay mở rộng quan hệ đối ngoại, mà cốt lõi là xây dựng con người đủ năng lực hội nhập. Nghị định 258/2026/NĐ-CP đã thể hiện rõ tư duy lấy con người làm trung tâm của sự phát triển. Khi nhân tài được trọng dụng, tri thức được tôn vinh và người lao động được tạo điều kiện học tập, Việt Nam sẽ có nền tảng vững chắc để hội nhập sâu rộng và phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới.”

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, kinh tế, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.