NGHỊ ĐỊNH 35/2026/NĐ-CP: ĐỊNH HÌNH DIỆN MẠO ĐÔ THỊ VIỆT NAM TRONG KỶ NGUYÊN PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG – PHÁP LUẬT ĐI TRƯỚC MỘT BƯỚC ĐỂ KIẾN TẠO NHỮNG ĐÔ THỊ ĐÁNG SỐNG, NƠI CON NGƯỜI LÀ TRUNG TÂM CỦA MỌI QUYẾT SÁCH

Sự phát triển nhanh chóng của quá trình đô thị hóa đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về một phương thức quản lý mới: không chỉ mở rộng không gian đô thị mà phải nâng cao chất lượng sống, bảo đảm sự phát triển hài hòa giữa kinh tế, xã hội và môi trường. Việc Chính phủ ban hành Nghị định số 35/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số nội dung về phân loại đô thị là bước hoàn thiện quan trọng trong hệ thống pháp luật, tạo nền tảng để các địa phương đánh giá đúng thực trạng, xây dựng chiến lược phát triển phù hợp và hướng tới mô hình đô thị hiện đại, xanh, thông minh, bền vững.

Theo ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, giá trị của Nghị định không chỉ nằm ở việc xác lập các tiêu chí quản lý đô thị mà còn thể hiện một tư duy quản trị mới: lấy người dân làm trung tâm, lấy chất lượng cuộc sống làm mục tiêu và lấy sự phát triển bền vững làm định hướng lâu dài.

Đô thị phát triển không chỉ bằng những công trình lớn mà bằng giá trị phục vụ con người

Trong nhiều thập kỷ qua, đô thị hóa đã trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội. Những thành phố lớn, các khu đô thị mới, hệ thống giao thông và hạ tầng kỹ thuật ngày càng được đầu tư đã góp phần thay đổi diện mạo đất nước.

Tuy nhiên, thực tiễn phát triển cũng cho thấy nhiều thách thức:

• Hạ tầng đô thị chưa đồng bộ;
• Áp lực dân số ngày càng gia tăng;
• Ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu tác động mạnh;
• Một số khu vực phát triển nhanh nhưng chất lượng sống chưa tương xứng;
• Công tác quản lý đô thị ở một số nơi còn thiếu tính liên kết.

Điều đó đặt ra yêu cầu phải thay đổi cách tiếp cận trong phát triển đô thị.

Một đô thị không thể chỉ được đánh giá bằng số lượng dân cư, diện tích mở rộng hay tốc độ xây dựng, mà phải được nhìn nhận qua câu hỏi quan trọng hơn:

Người dân có đang được sống trong một môi trường an toàn, thuận tiện, văn minh và bền vững hay không?

Đây chính là tinh thần xuyên suốt trong quá trình hoàn thiện pháp luật về đô thị nói chung và Nghị định 35/2026/NĐ-CP nói riêng.

Nghị Định 35/2026/Nđ-Cp: Hoàn Thiện Công Cụ Pháp Lý Cho Quản Trị Đô Thị Hiện Đại

1. PHÂN LOẠI ĐÔ THỊ – KHÔNG CHỈ LÀ ĐÁNH GIÁ CẤP ĐỘ MÀ LÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN

Phân loại đô thị là một hoạt động quản lý nhà nước quan trọng nhằm đánh giá mức độ phát triển của một đô thị trên nhiều phương diện khác nhau.

Việc phân loại đô thị có ý nghĩa:

• Là căn cứ xây dựng chính sách phát triển;
• Định hướng đầu tư kết cấu hạ tầng;
• Xác định mục tiêu nâng cao chất lượng đô thị;
• Phân bổ nguồn lực hợp lý;
• Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Từ góc độ pháp lý, các tiêu chí phân loại đô thị giúp hạn chế tình trạng phát triển thiếu kiểm soát, bảo đảm rằng quá trình mở rộng đô thị phải gắn với năng lực đáp ứng về hạ tầng và dịch vụ.

Nói cách khác, pháp luật không chỉ đặt câu hỏi:

“Đô thị có lớn hay không?”

mà quan trọng hơn:

“Đô thị có đáng sống hay không?”

2. TĂNG CƯỜNG PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ XANH, THÔNG MINH VÀ THÍCH ỨNG BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Một trong những yêu cầu quan trọng của đô thị trong thế kỷ XXI là khả năng phát triển bền vững.

Đô thị hiện đại không thể chỉ tập trung vào xây dựng nhà cửa, đường sá mà phải hướng tới:

• Không gian sống thân thiện với môi trường;
• Hệ thống giao thông hiệu quả;
• Ứng dụng công nghệ trong quản lý;
• Sử dụng tiết kiệm tài nguyên;
• Chủ động thích ứng trước thiên tai và biến đổi khí hậu.

Theo góc nhìn của chuyên gia pháp lý và giáo dục, đây là sự thay đổi rất quan trọng về nhận thức.

Nếu trước đây, phát triển đô thị thường được hiểu là quá trình “xây dựng thêm”, thì ngày nay cần hiểu là quá trình “kiến tạo giá trị sống”.

Một thành phố có nhiều tòa nhà cao tầng nhưng thiếu không gian xanh, thiếu dịch vụ công hiệu quả hoặc môi trường sống không bảo đảm thì chưa thể xem là một đô thị phát triển toàn diện.

3. TÁC ĐỘNG CỦA NGHỊ ĐỊNH ĐỐI VỚI CÁC CHỦ THỂ TRONG XÃ HỘI

Người dân: Hiểu pháp luật để bảo vệ quyền lợi và tham gia xây dựng đô thị

Đối với người dân, chính sách phát triển đô thị có tác động trực tiếp đến:

• Không gian sinh sống;
• Hạ tầng giao thông;
• Môi trường;
• Dịch vụ công;
• Giá trị tài sản;
• Điều kiện sinh hoạt hằng ngày.

Vì vậy, người dân cần chủ động:

• Tìm hiểu quy hoạch phát triển tại địa phương;
• Nắm rõ quyền và nghĩa vụ pháp lý của mình;
• Tham gia đóng góp ý kiến xây dựng cộng đồng;
• Tuân thủ các quy định về xây dựng, môi trường và trật tự đô thị.

Dưới góc nhìn tâm lý xã hội, khi người dân hiểu rõ chính sách, họ sẽ giảm tâm lý lo lắng trước những thay đổi của quá trình đô thị hóa và trở thành lực lượng đồng hành cùng chính quyền.

Doanh nghiệp: Phát triển đô thị phải gắn với trách nhiệm xã hội

Các doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển đô thị thông qua hoạt động đầu tư xây dựng, kinh doanh bất động sản, cung cấp dịch vụ và phát triển hạ tầng.

Tuy nhiên, doanh nghiệp cần nhận thức rằng:

Một dự án đô thị thành công không chỉ được đo bằng lợi nhuận kinh tế mà còn bằng giá trị xã hội mà dự án tạo ra.

Doanh nghiệp cần:

• Tuân thủ pháp luật về quy hoạch;
• Bảo đảm tính minh bạch trong đầu tư;
• Quan tâm đến môi trường;
• Hài hòa lợi ích với cộng đồng dân cư.

Phát triển đô thị bền vững chính là nền tảng để doanh nghiệp phát triển lâu dài.

Chính quyền địa phương: Chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ

Trong quản trị đô thị hiện đại, chính quyền không chỉ là cơ quan ban hành và thực thi chính sách mà còn là chủ thể kiến tạo môi trường phát triển.

Điều này đòi hỏi:

• Nâng cao năng lực cán bộ quản lý đô thị;
• Công khai, minh bạch thông tin;
• Tăng cường đối thoại với người dân;
• Ứng dụng công nghệ trong quản lý;
• Đánh giá hiệu quả dựa trên sự hài lòng của người dân.

Theo quan điểm quản trị công, một chính quyền hiệu quả không phải là chính quyền can thiệp nhiều nhất, mà là chính quyền tạo điều kiện tốt nhất để xã hội phát triển.

Góc nhìn chuyên gia: Pháp luật đô thị cần đi cùng giáo dục pháp luật cộng đồng

ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục

“Phát triển đô thị là một quá trình liên quan trực tiếp đến đời sống của hàng triệu người dân. Vì vậy, bên cạnh việc xây dựng hệ thống pháp luật đầy đủ, điều quan trọng là phải giúp người dân hiểu, đồng thuận và tham gia thực hiện chính sách.”

Từ góc độ pháp lý, cần bảo đảm rằng mọi hoạt động phát triển đô thị đều dựa trên nguyên tắc:

• Đúng pháp luật;
• Công khai;
• Minh bạch;
• Bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân.

Từ góc độ giáo dục, cần đưa pháp luật đô thị đến gần hơn với cộng đồng thông qua các hình thức dễ hiểu, dễ tiếp cận.

Từ góc độ tâm lý xã hội, cần xây dựng niềm tin giữa chính quyền và người dân, bởi sự đồng thuận xã hội chính là yếu tố quyết định thành công của mọi chính sách.

Người dân cần biết gì khi đô thị thay đổi?

1. Chủ động tìm hiểu thông tin quy hoạch

Người dân cần thường xuyên cập nhật thông tin về định hướng phát triển tại địa phương để bảo vệ quyền lợi của mình.

2. Hiểu quyền và nghĩa vụ pháp lý

Mọi sự phát triển đều đi kèm trách nhiệm của công dân trong việc tuân thủ pháp luật.

3. Tham gia xây dựng môi trường sống văn minh

Một đô thị đáng sống không chỉ do Nhà nước xây dựng mà còn được hình thành từ hành vi, ý thức của từng người dân.

Thông điệp cuối cùng: Xây dựng đô thị là xây dựng tương lai của con người

Nghị định 35/2026/NĐ-CP không chỉ là một văn bản quy phạm pháp luật về phân loại đô thị mà còn là một bước tiến trong tư duy phát triển: từ phát triển đô thị theo chiều rộng sang phát triển đô thị theo chiều sâu; từ quản lý hành chính sang quản trị phục vụ; từ coi đô thị là không gian vật chất sang coi đô thị là môi trường sống của con người.

Bởi suy cho cùng:

“Giá trị của một đô thị không nằm ở việc có bao nhiêu công trình được xây dựng, mà nằm ở việc có bao nhiêu con người được sống tốt hơn trong đô thị đó.”