TÌNH HUỐNG 110: GIẢNG VIÊN ĐẠI HỌC THƯỜNG XUYÊN ĐI MUỘN, BỚT XÉN GIỜ DẠY VÀ DÙNG NGÔN TỪ LĂNG MẠ SINH VIÊN TRÊN BỤC GIẢNG: SINH VIÊN CÓ QUYỀN PHẢN ÁNH, KIẾN NGHỊ XỬ LÝ NHƯ THẾ NÀO?

“Giảng đường đại học không chỉ là nơi truyền đạt kiến thức mà còn là môi trường hình thành tư duy phản biện, nhân cách nghề nghiệp và văn hóa ứng xử của thế hệ trẻ. Khi một giảng viên thường xuyên đi muộn, cắt xén thời lượng giảng dạy và sử dụng những lời lẽ xúc phạm sinh viên ngay trên bục giảng, tổn thương gây ra không chỉ là sự thiếu hụt kiến thức mà còn là sự xói mòn niềm tin vào môi trường giáo dục đại học.”

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp toàn diện cả về pháp lý, tâm lý và quản trị giáo dục.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Tại Trường Đại học X, tỉnh B, giảng viên Nguyễn Văn A phụ trách giảng dạy học phần chuyên ngành cho sinh viên năm thứ ba.

Trong suốt học kỳ, nhiều sinh viên phản ánh giảng viên thường xuyên đến lớp muộn từ 15 đến 30 phút nhưng vẫn kết thúc buổi học đúng giờ theo thời khóa biểu, khiến tổng thời lượng giảng dạy thực tế bị giảm đáng kể.

Không chỉ vậy, trong quá trình giảng dạy, giảng viên A nhiều lần sử dụng những lời lẽ như “không có năng lực học đại học”, “đầu óc kém”, “không đủ trình độ ra trường” để nhận xét trước lớp đối với một số sinh viên trả lời sai hoặc không hoàn thành bài tập.

Nhiều sinh viên cảm thấy bị xúc phạm, áp lực tâm lý kéo dài nhưng e ngại việc phản ánh sẽ ảnh hưởng đến điểm số và kết quả học tập.

Sau nhiều tháng bức xúc, tập thể lớp gửi đơn kiến nghị đến khoa và nhà trường yêu cầu xem xét trách nhiệm của giảng viên cũng như cải thiện chất lượng giảng dạy.

2. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
3. Quy định của Luật Giáo dục đại học về quyền của người học và trách nhiệm bảo đảm chất lượng đào tạo

Khoản 4 khoản 5 Điều 60 Luật Giáo dục đại học số 42/VBHN-VPQH quy định:

“4. Được tôn trọng và đối xử bình đẳng, không phân biệt đối xử về giới, dân tộc, tôn giáo, nguồn gốc xuất thân; được định hướng nghề nghiệp và cung cấp đầy đủ thông tin về việc học tập, rèn luyện.

5. Được bảo đảm điều kiện học tập, tham gia hoạt động khoa học, công nghệ và khởi nghiệp, hoạt động rèn luyện kỹ năng hoàn thiện bản thân, tham gia hoạt động đoàn thể, hoạt động vì cộng đồng và hoạt động văn hóa, thể dục, thể thao.”

Bên cạnh đó, khoản 2 Điều 28 Luật Giáo dục đại học số 42/VBHN-VPQH quy định: “Triển khai hoạt động đào tạo, khoa học và công nghệ, hợp tác quốc tế, bảo đảm chất lượng giáo dục đại học.”

Điều này đồng nghĩa với việc sinh viên có quyền được tiếp cận đầy đủ thời lượng đào tạo theo chương trình học và được học tập trong môi trường tôn trọng nhân phẩm, danh dự và quyền lợi chính đáng của mình.

2. Quy định của Luật Viên chức về nghĩa vụ và đánh giá viên chức

Khoản 1 Điều 8 Luật Viên chức năm 2025 quy định: “Thực hiện đúng, đầy đủ và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao; chủ động nâng cao năng lực, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ để đáp ứng yêu cầu của công việc; ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong thực hiện nhiệm vụ.”

Đồng thời, điểm d khoản 1 Điều 40 Luật Viên chức 2025 quy định: “Theo dõi, đánh giá, xếp loại chất lượng; khen thưởng, kỷ luật.”

Nói một cách dễ hiểu, việc đi muộn kéo dài, cắt xén thời lượng giảng dạy hoặc có hành vi ứng xử không phù hợp với người học đều có thể trở thành căn cứ để xem xét mức độ hoàn thành nhiệm vụ và xếp loại viên chức cuối năm.

Áp dụng vào tình huống

Đối chiếu với tình huống trên, nếu kết quả xác minh cho thấy giảng viên thường xuyên đi muộn, tự ý cắt giảm thời lượng giảng dạy và sử dụng lời lẽ mang tính xúc phạm danh dự, nhân phẩm sinh viên thì đây là dấu hiệu vi phạm nghĩa vụ nghề nghiệp của viên chức và ảnh hưởng trực tiếp đến quyền học tập chính đáng của người học.

Trong trường hợp này, sinh viên có quyền thực hiện phản ánh, kiến nghị hoặc khiếu nại thông qua:

• Cố vấn học tập;
• Ban chủ nhiệm khoa;
• Phòng công tác sinh viên;
• Phòng thanh tra – pháp chế;
• Hòm thư góp ý trực tuyến của nhà trường;
• Các kênh khảo sát chất lượng giảng dạy định kỳ.

Trên cơ sở phản ánh và kết quả xác minh, nhà trường có thể tiến hành nhắc nhở, phê bình, yêu cầu khắc phục, xem xét đánh giá xếp loại viên chức hoặc áp dụng các biện pháp xử lý khác theo quy định nội bộ và pháp luật hiện hành.

Kết luận pháp lý

Quyền được học tập trong môi trường tôn trọng, chuyên nghiệp và đúng chuẩn chất lượng đào tạo là quyền chính đáng của mọi sinh viên.

Người thầy có quyền nghiêm khắc trong học thuật nhưng không có quyền xúc phạm nhân phẩm người học hoặc cắt giảm nghĩa vụ giảng dạy mà mình được giao.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Góc nhìn tâm lý

Điều khiến nhiều sinh viên mệt mỏi nhất không phải là những buổi học kết thúc sớm hơn quy định mà là cảm giác bất lực khi bản thân vừa mất đi quyền lợi học tập, vừa không dám lên tiếng vì lo ngại ảnh hưởng đến điểm số hoặc mối quan hệ với giảng viên.

Sự bức xúc kéo dài nhưng không được giải quyết dễ dẫn đến tâm lý thờ ơ, mất động lực học tập và suy giảm niềm tin vào tính công bằng của môi trường đại học.

Đối với những sinh viên bị gọi tên và bị xúc phạm trước tập thể, tổn thương đôi khi không chỉ kéo dài trong một buổi học mà có thể trở thành mặc cảm tâm lý trong suốt quá trình học tập sau này.

Góc nhìn giáo dục

Giảng viên đại học không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn là hình mẫu về chuẩn mực nghề nghiệp, văn hóa tranh luận và thái độ học thuật.

Một lời góp ý nghiêm khắc có thể giúp sinh viên trưởng thành hơn.

Nhưng sự nghiêm khắc hoàn toàn khác với việc sử dụng ngôn từ miệt thị hoặc xúc phạm nhân phẩm người học.

Một môi trường giáo dục lành mạnh phải cho phép sinh viên được sai để học, được phản biện để trưởng thành và được tôn trọng ngay cả khi năng lực của các em còn hạn chế.

Góc nhìn quản trị

Vụ việc phản ánh tầm quan trọng của hệ thống kiểm soát chất lượng giảng dạy nội bộ trong giáo dục đại học.

Nếu mọi phản ánh của sinh viên đều phải đi qua nhiều tầng nấc hành chính hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào sự can đảm của cá nhân thì rất nhiều vấn đề sẽ không bao giờ được ghi nhận.

Đó là lý do các trường đại học hiện đại cần xây dựng:

• hòm thư góp ý điện tử bảo đảm tính bảo mật và ẩn danh;
• hệ thống khảo sát chất lượng giảng dạy cuối học phần;
• cơ chế cảnh báo đối với các giảng viên có tỷ lệ phản ánh bất thường;
• quy trình dự giờ, kiểm tra đột xuất hoạt động giảng dạy;
• cơ chế sử dụng phản hồi của sinh viên như một tiêu chí trong đánh giá viên chức hàng năm.

Quản trị chất lượng giáo dục không bắt đầu từ lúc xảy ra khủng hoảng mà bắt đầu từ khả năng phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường ngay trong nội bộ nhà trường.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Tình trạng giảng viên đi muộn về sớm, tự ý cắt xén chương trình hay buông những lời lẽ thiếu chuẩn mực trên giảng đường không đơn thuần là câu chuyện ứng xử cá nhân, mà là biểu hiện của sự buông lỏng quản lý và sự xói mòn nghiêm trọng kỷ cương học đường.

• Phá vỡ rào cản sợ hãi bằng minh chứng kỹ thuật: Sự im lặng của sinh viên trước những sai phạm của giảng viên thường không đến từ sự đồng thuận, mà đến từ nỗi sợ bị trù dập điểm số — một loại “quyền lực bóng tối” trong môi trường học thuật. Để phá vỡ rào cản này, nhà trường phải cung cấp một bộ lưới bảo mật thông tin tuyệt đối và thực hiện quy trình xác minh dựa trên chứng cứ vật lý chứ không chỉ dựa trên lời khai. Trong kỷ nguyên số, dữ liệu camera giảng đường, nhật ký log-in hệ thống quản lý học tập (LMS) và lịch trình bám lớp chính là những minh chứng đanh thép nhất, không thể chối cãi. Việc đối chiếu này vừa bảo vệ sinh viên khỏi sự bất công, vừa bảo vệ những người thầy chân chính trước các cáo buộc ác ý vô căn cứ.
• Biến phiếu khảo sát thành quyền lực giám sát thực tế: Đã đến lúc phải chấm dứt tình trạng xem các phiếu đánh giá giảng viên cuối kỳ là những thủ tục hành chính vô thưởng vô phạt, làm cho có để đối phó với kiểm định. Điểm số phản hồi từ sinh viên phải được trả về đúng giá trị của nó: một thước đo định lượng trực tiếp ảnh hưởng đến uy tín, thu nhập và kết quả phân loại viên chức của giảng viên. Một trường đại học văn minh không thể duy trì tư duy ban ơn trong giáo dục. Quyền tự do học thuật của người thầy phải luôn song hành với quyền được tôn trọng và quyền nhận lại giá trị tri thức xứng đáng của người học.

Thông điệp của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

“Uy tín của người thầy không đến từ quyền cho điểm mà đến từ sự tôn trọng mà sinh viên dành cho mình. Một bài giảng có thể kết thúc sau 50 phút, nhưng cách người thầy đối xử với sinh viên sẽ còn được ghi nhớ rất lâu sau đó.”

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.