Việc sử dụng hình ảnh và thông tin cá nhân của học viên để quảng bá thương mại mà chưa được sự đồng ý không chỉ đặt ra vấn đề về quyền đối với hình ảnh của cá nhân mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến danh dự, quyền riêng tư và uy tín của cơ sở giáo dục.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Học viên N theo học tại Trung tâm Tin học X và xuất sắc đạt danh hiệu thủ khoa trong một kỳ thi chứng chỉ tin học quốc tế. Sau khi kết quả được công bố, trung tâm đã sử dụng ảnh chân dung, họ tên, thành tích thi và logo của kỳ thi để thiết kế banner quảng cáo khổ lớn, treo tại nhiều cơ sở và đăng tải trên các nền tảng mạng xã hội nhằm quảng bá hoạt động tuyển sinh.

Điều đáng nói là trước khi sử dụng hình ảnh và thông tin cá nhân của học viên, trung tâm không thông báo, không xin ý kiến và cũng không có bất kỳ văn bản chấp thuận nào từ phía học viên hoặc gia đình. Sau khi phát hiện sự việc, học viên yêu cầu gỡ bỏ toàn bộ hình ảnh và đề nghị bồi thường vì cho rằng quyền nhân thân của mình đã bị xâm phạm.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Xét dưới góc độ pháp luật, hình ảnh của cá nhân là đối tượng được pháp luật bảo vệ. Việc sử dụng hình ảnh vào mục đích quảng cáo hoặc thương mại phải tuân thủ các quy định về quyền nhân thân và sự đồng ý của chủ thể có hình ảnh.

1. Quy định về quyền của cá nhân đối với hình ảnh

Theo khoản 1 Điều 32 Bộ luật Dân sự năm 2015, cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình; việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý, trừ các trường hợp pháp luật có quy định khác.

Đối với người chưa thành niên, việc đồng ý sử dụng hình ảnh còn phải tuân thủ quy định về người đại diện theo pháp luật theo quy định hiện hành.

2. Nguyên tắc tôn trọng quyền nhân thân trong hoạt động giáo dục và quảng cáo

Khoản 1 Điều 32 Bộ luật Dân sự năm 2015:

“ Điều 32. Quyền của cá nhân đối với hình ảnh

1.Cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình.

Việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý.

Việc sử dụng hình ảnh của người khác vì mục đích thương mại thì phải trả thù lao cho người có hình ảnh, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.”

Áp dụng vào tình huống

• Trong vụ việc này, trung tâm đã sử dụng ảnh, họ tên và thành tích của học viên để thực hiện chiến dịch quảng cáo tuyển sinh nhằm phục vụ mục đích thương mại. Nếu việc sử dụng này diễn ra khi chưa có sự đồng ý của học viên hoặc người đại diện hợp pháp thì có dấu hiệu xâm phạm quyền đối với hình ảnh theo quy định của pháp luật.

Kết luận pháp lý: Đối chiếu khoản 1 Điều 32 Bộ luật Dân sự năm 2015, việc trung tâm tự ý sử dụng hình ảnh và thông tin của học viên để quảng cáo khi chưa được sự đồng ý là hành vi có dấu hiệu xâm phạm quyền đối với hình ảnh của cá nhân. Tùy theo hậu quả và mức độ vi phạm, trung tâm có trách nhiệm chấm dứt hành vi, gỡ bỏ nội dung vi phạm, xin lỗi, cải chính công khai (nếu cần thiết) và bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Đối với học viên, thành tích học tập là kết quả của quá trình nỗ lực cá nhân chứ không phải “tài sản quảng cáo” để bất kỳ tổ chức nào tự ý khai thác. Khi hình ảnh và thông tin cá nhân bị sử dụng trái phép nhằm mục đích thương mại, nhiều người sẽ có cảm giác bị lợi dụng, mất quyền kiểm soát đối với thông tin cá nhân và bị xâm phạm danh dự cũng như quyền riêng tư.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản

Để hạn chế rủi ro, trung tâm cần xây dựng quy trình quản trị truyền thông và marketing với nguyên tắc chỉ sử dụng hình ảnh học viên sau khi có văn bản đồng ý hợp lệ. Khi phát sinh tranh chấp, học viên có quyền yêu cầu trung tâm tháo dỡ toàn bộ banner, chấm dứt việc sử dụng hình ảnh, xin lỗi công khai (nếu cần) và yêu cầu bồi thường thiệt hại về danh dự, nhân phẩm hoặc các thiệt hại khác theo quy định của pháp luật nếu có căn cứ.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Trên cơ sở phân tích vụ việc, ThS. Nguyễn Hữu Long đề xuất ba nhóm giải pháp nhằm bảo đảm quyền nhân thân của học viên và nâng cao chất lượng quản trị truyền thông trong các cơ sở giáo dục:

1. Bước 1 – Chuẩn hóa quy trình sử dụng hình ảnh học viên: Trung tâm chỉ được sử dụng hình ảnh, thông tin cá nhân và thành tích của học viên cho mục đích truyền thông khi đã có sự đồng ý bằng văn bản của người có quyền; đồng thời phải xác định rõ phạm vi, thời gian và mục đích sử dụng.
2. Bước 2 – Thiết lập cơ chế bảo vệ dữ liệu cá nhân: Ban hành quy chế nội bộ về quản lý dữ liệu và hình ảnh học viên; phân công bộ phận chịu trách nhiệm kiểm soát nội dung truyền thông trước khi phát hành, tránh các hành vi xâm phạm quyền nhân thân.
3. Bước 3 – Xây dựng quy trình xử lý khiếu nại truyền thông: Khi nhận được phản ánh của học viên, trung tâm cần nhanh chóng kiểm tra, tạm dừng việc sử dụng hình ảnh, tháo gỡ nội dung vi phạm nếu có, chủ động đối thoại và giải quyết bồi thường trên tinh thần thiện chí nhằm hạn chế tranh chấp và bảo vệ uy tín của cơ sở giáo dục.

Thông điệp: “Mỗi thành tích học tập đều đáng được tôn vinh, nhưng sự tôn vinh chỉ thực sự có giá trị khi được thực hiện trên nền tảng tôn trọng quyền nhân thân và sự đồng thuận của người học.”

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.