Việc sử dụng giáo viên nước ngoài không đủ điều kiện pháp lý để giảng dạy không chỉ vi phạm quy định về giáo dục và lao động mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với chất lượng đào tạo, quyền lợi của học viên và uy tín của trung tâm ngoại ngữ.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Qua phản ánh của phụ huynh, Trung tâm ngoại ngữ X quảng bá 100% giáo viên bản ngữ, cam kết giảng dạy theo chuẩn quốc tế. Tuy nhiên, trong quá trình kiểm tra, cơ quan chức năng phát hiện một giáo viên quốc tịch nước ngoài đang trực tiếp giảng dạy tiếng Anh nhưng nhập cảnh bằng visa du lịch, chưa được cấp giấy phép lao động, đồng thời không xuất trình được văn bằng, chứng chỉ chuyên môn hoặc bằng cấp sư phạm theo quy định.

Sự việc làm dấy lên lo ngại về tính hợp pháp của hoạt động giảng dạy, chất lượng đào tạo và trách nhiệm của trung tâm trong việc tuyển dụng, sử dụng lao động nước ngoài.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Xét dưới góc độ pháp luật, hoạt động giảng dạy của giáo viên nước ngoài tại Việt Nam phải đáp ứng đồng thời các điều kiện của pháp luật về giáo dục và pháp luật lao động. Việc sử dụng lao động nước ngoài không đúng điều kiện có thể làm phát sinh trách nhiệm pháp lý đối với cả cá nhân và đơn vị sử dụng lao động.

1. Quy định về điều kiện bảo đảm chất lượng hoạt động giáo dục

Theo khoản 3 Điều 22 Luật Giáo dục năm 2019 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), hoạt động giáo dục phải bảo đảm các điều kiện về đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục và các điều kiện cần thiết khác theo quy định của pháp luật nhằm bảo đảm chất lượng giáo dục. Do đó, cơ sở giáo dục và trung tâm ngoại ngữ có trách nhiệm tuyển dụng, bố trí giáo viên đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn chuyên môn, nghiệp vụ và các điều kiện pháp lý theo quy định.

2. Nguyên tắc sử dụng lao động nước ngoài tại Việt Nam

Theo khoản 1 Điều 151 Bộ luật Lao động năm 2019:

       “ Điều 151. Điều kiện người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam

1.  Người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam là người có quốc tịch nước ngoài và phải đáp ứng các điều kiện sau đây:

a) Đủ 18 tuổi trở lên và có năng lực hành vi dân sự đầy đủ;

b) Có trình độ chuyên môn, kỹ thuật, tay nghề, kinh nghiệm làm việc; có đủ sức khỏe theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế;

c) Không phải là người đang trong thời gian chấp hành hình phạt hoặc chưa được xóa án tích hoặc đang trong thời gian bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật nước ngoài hoặc pháp luật Việt Nam;

d) Có giấy phép lao động do cơ quan nhà nước có thẩm quyền của Việt Nam cấp, trừ trường hợp quy định tại Điều 154 của Bộ luật này.”

Áp dụng vào tình huống

• Trong vụ việc này, nếu giáo viên nước ngoài đang giảng dạy bằng visa du lịch, không có giấy phép lao động và không đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn theo quy định thì trung tâm đã có dấu hiệu sử dụng lao động nước ngoài không đúng điều kiện pháp luật.

Kết luận pháp lý: Trung tâm ngoại ngữ có trách nhiệm bảo đảm giáo viên nước ngoài đáp ứng đầy đủ điều kiện về chuyên môn và điều kiện lao động trước khi bố trí giảng dạy. Trường hợp sử dụng giáo viên bằng visa du lịch, không có giấy phép lao động và không đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định thì trung tâm có thể bị xử lý theo pháp luật hiện hành, tùy thuộc vào hành vi vi phạm cụ thể.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Thực tế cho thấy không ít phụ huynh có tâm lý ưu tiên lựa chọn các trung tâm quảng bá có “giáo viên bản ngữ”, thậm chí mặc nhiên cho rằng người nước ngoài sẽ giảng dạy tốt hơn giáo viên trong nước. Chính tâm lý chuộng “mác Tây” này đôi khi khiến phụ huynh ít quan tâm đến điều kiện pháp lý, trình độ sư phạm và năng lực giảng dạy thực tế của giáo viên.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản

Việc tuyển dụng giáo viên nước ngoài dạy “chui” bằng visa du lịch phản ánh những lỗ hổng nghiêm trọng trong quản trị nhân sự của trung tâm. Ngoài nguy cơ bị xử phạt hành chính, đình chỉ hoạt động hoặc buộc chấm dứt sử dụng lao động vi phạm, trung tâm còn đối mặt với rủi ro mất uy tín, khiếu nại từ phụ huynh và tranh chấp hợp đồng đào tạo.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Trên cơ sở phân tích vụ việc, ThS. Nguyễn Hữu Long đề xuất ba nhóm giải pháp nhằm nâng cao chất lượng quản trị đối với các trung tâm ngoại ngữ có sử dụng giáo viên nước ngoài:

1. Bước 1 – Chuẩn hóa quy trình tuyển dụng giáo viên nước ngoài: Trung tâm phải kiểm tra đầy đủ hồ sơ nhân thân, hộ chiếu, thị thực, giấy phép lao động, văn bằng chuyên môn, chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm và chỉ bố trí giảng dạy khi đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định pháp luật.
2. Bước 2 – Minh bạch thông tin với phụ huynh và học viên: Công khai trình độ, quốc tịch, chứng chỉ chuyên môn của giáo viên; không sử dụng hình thức quảng cáo gây hiểu nhầm hoặc cố tình che giấu tình trạng pháp lý của đội ngũ giảng dạy.
3. Bước 3 – Tăng cường quản trị tuân thủ và kiểm tra nội bộ: Xây dựng cơ chế rà soát định kỳ hồ sơ pháp lý của giáo viên nước ngoài; phân công bộ phận chuyên trách theo dõi thời hạn của visa, giấy phép lao động và phối hợp đầy đủ với cơ quan thanh tra giáo dục, lao động khi có yêu cầu kiểm tra.

Thông điệp:”Chất lượng giáo dục không được đo bằng quốc tịch của giáo viên mà bằng năng lực chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp và sự tuân thủ pháp luật. Minh bạch trong tuyển dụng chính là nền tảng để xây dựng niềm tin của phụ huynh và bảo đảm sự phát triển bền vững của cơ sở giáo dục.”

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.