TÌNH HUỐNG 85: HỌC SINH LỚP 5 BỊ CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO DO VẤP NGÃ ĐẬP ĐẦU VÀO BỤC GIẢNG BẰNG BÊ TÔNG THIẾT KẾ GÓC NHỌN NHÔ RA QUÁ RỘNG SO VỚI DIỆN TÍCH LỚP HỌC TIÊU CHUẨN: ĐỀN BÙ DÂN SỰ THUỘC VỀ AI?

“Trường học được xem là nơi an toàn nhất đối với trẻ em sau gia đình. Tuy nhiên, đôi khi mối nguy hiểm lại không đến từ những hành vi bạo lực hay xô xát giữa học sinh, mà xuất phát từ chính những chi tiết tưởng như vô hại trong cơ sở vật chất của nhà trường. Một góc bục giảng bằng bê tông sắc nhọn, một thiết kế thiếu tính an toàn, một quy trình quản trị rủi ro chưa được chú trọng có thể khiến một đứa trẻ phải đối mặt với chấn thương suốt đời và đẩy nhà trường vào khủng hoảng pháp lý lẫn truyền thông nghiêm trọng. Trong trường hợp này, trách nhiệm pháp lý thuộc về ai? Nhà trường có phải bồi thường hay không?”

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Tại Trường Tiểu học X, xã B, tỉnh C, em Nguyễn Văn M là học sinh lớp 5A.

Trong giờ học buổi chiều, khi được giáo viên gọi lên bảng làm bài tập, trên đường trở về chỗ ngồi em M không may vấp phải cặp sách đặt cạnh lối đi giữa hai dãy bàn học và ngã mạnh về phía bục giảng.

Do bục giảng được xây dựng bằng bê tông cố định, phần góc bục có cạnh sắc nhọn và nhô ra khá rộng so với không gian lớp học, đầu của em M đã va đập trực tiếp vào góc bục.

Ngay sau đó, em rơi vào trạng thái bất tỉnh và được đưa đi cấp cứu khẩn cấp tại bệnh viện.

Kết quả chẩn đoán xác định em bị:

• Chấn thương sọ não kín;
• Xuất huyết nội sọ;
• Phải tiến hành phẫu thuật cấp cứu;
• Có nguy cơ ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và khả năng học tập trong tương lai.

Chi phí điều trị ban đầu lên tới hàng trăm triệu đồng, chưa kể chi phí phục hồi chức năng kéo dài và thu nhập bị mất của người thân phải nghỉ việc để chăm sóc em.

Gia đình em M cho rằng nguyên nhân của vụ việc không đơn thuần là do tai nạn ngoài ý muốn mà còn xuất phát từ việc nhà trường sử dụng bục giảng có thiết kế nguy hiểm, không bảo đảm tiêu chuẩn an toàn đối với trẻ em trong môi trường giáo dục.

Trong khi đó, phía nhà trường cho rằng đây là sự cố bất khả kháng phát sinh từ việc học sinh tự vấp ngã và không thuộc trách nhiệm bồi thường của nhà trường.

Gia đình em M đặt câu hỏi:

Nếu học sinh bị thương tích nghiêm trọng do va đập vào công trình, hạng mục cơ sở vật chất trong trường học thì nhà trường có phải chịu trách nhiệm bồi thường dân sự hay không?

2. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
3. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng gây ra

Điều 605 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định:

“Điều 605. Bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng khác gây ra

Chủ sở hữu, người chiếm hữu, người được giao quản lý, sử dụng nhà cửa, công trình xây dựng khác phải bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng khác đó gây thiệt hại cho người khác.

Khi người thi công có lỗi trong việc để nhà cửa, công trình xây dựng khác gây thiệt hại thì phải liên đới bồi thường.”

Theo quy định này, khi một công trình xây dựng hoặc hạng mục cơ sở vật chất gây thiệt hại cho người khác thì chủ thể đang quản lý, sử dụng công trình đó có trách nhiệm bồi thường trước tiên cho người bị thiệt hại.

Nói một cách dễ hiểu, nếu một bục giảng, lan can, cầu thang hoặc bất kỳ hạng mục nào trong trường học có thiết kế hoặc tình trạng sử dụng không bảo đảm an toàn và gây thương tích cho học sinh thì nhà trường với tư cách đơn vị quản lý, sử dụng công trình có thể phải chịu trách nhiệm bồi thường.

2. Trách nhiệm bảo đảm môi trường giáo dục an toàn

Khoản 1 Điều 89 Luật Giáo dục năm 2019 quy định:

“Nhà trường có trách nhiệm thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục, quy tắc ứng xử; chủ động phối hợp với gia đình và xã hội để tổ chức hoặc tham gia các hoạt động giáo dục theo kế hoạch của nhà trường, bảo đảm an toàn cho người dạy và người học; thông báo về kết quả học tập, rèn luyện của học sinh cho cha mẹ hoặc người giám hộ.”

 

Như vậy, cơ sở giáo dục có trách nhiệm:

• Bảo đảm các điều kiện về cơ sở vật chất phục vụ hoạt động giáo dục;
• Xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện;
• Bảo vệ tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm của người học.

Quy định này đặt ra nghĩa vụ pháp lý cho nhà trường không chỉ trong hoạt động giảng dạy mà còn trong việc bảo đảm an toàn về cơ sở vật chất đối với học sinh trong suốt quá trình học tập tại trường.

3. Quyền được bảo vệ của trẻ em

Theo Điều 12 Luật Trẻ em 2016 quy định:

“Điều 12. Quyền sống

Trẻ em có quyền được bảo vệ tính mạng, được bảo đảm tốt nhất các điều kiện sống và phát triển.”

Điều này đồng nghĩa với việc mọi môi trường học tập dành cho trẻ em đều phải được thiết kế theo nguyên tắc giảm thiểu tối đa nguy cơ gây thương tích cho trẻ.

5. Quy trình lập biên bản hiện trạng và thu thập chứng cứ

Ngay sau khi xảy ra vụ việc, phụ huynh có quyền đề nghị nhà trường phối hợp lập biên bản hiện trường với các nội dung:

• Thời gian xảy ra tai nạn;
• Vị trí xảy ra vụ việc;
• Đặc điểm và kích thước của bục giảng;
• Tình trạng góc cạnh, mức độ nhô ra của bục;
• Hình ảnh hiện trường;
• Danh sách người chứng kiến;
• Hồ sơ cấp cứu ban đầu của học sinh;
• Camera giám sát (nếu có).

Đây là căn cứ quan trọng để xác định nguyên nhân tai nạn và trách nhiệm bồi thường của các bên liên quan.

Áp dụng vào tình huống

Đối chiếu với tình huống nêu trên, nếu kết quả xác minh cho thấy phần bục giảng có thiết kế góc nhọn, nhô ra quá mức cần thiết, không bảo đảm tính an toàn đối với học sinh tiểu học và đây là nguyên nhân trực tiếp hoặc nguyên nhân góp phần làm phát sinh thương tích nghiêm trọng cho em M thì nhà trường có căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường theo Điều 605 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Trong trường hợp này, việc học sinh bị vấp ngã không đương nhiên loại trừ trách nhiệm của nhà trường nếu chính thiết kế công trình đã làm gia tăng đáng kể mức độ nguy hiểm và hậu quả của vụ tai nạn.

Sau khi thực hiện nghĩa vụ bồi thường cho học sinh, nếu có căn cứ xác định lỗi thuộc về đơn vị thiết kế, thi công hoặc nghiệm thu công trình thì nhà trường có quyền yêu cầu các chủ thể này thực hiện nghĩa vụ liên đới hoặc hoàn trả theo quy định pháp luật.

Ngược lại, nếu cơ quan chuyên môn xác định cơ sở vật chất của trường hoàn toàn đáp ứng tiêu chuẩn an toàn, không tồn tại lỗi trong thiết kế hoặc quản lý công trình và thương tích phát sinh hoàn toàn do nguyên nhân khách quan ngoài khả năng kiểm soát của nhà trường thì trách nhiệm bồi thường sẽ được xem xét trên cơ sở mức độ lỗi cụ thể của từng bên.

Kết luận pháp lý

Qua phân tích có thể thấy, pháp luật không chỉ bảo vệ quyền được học tập của trẻ em mà còn bảo vệ quyền được học tập trong một môi trường an toàn và thân thiện.

Khi cơ sở vật chất của trường học trở thành nguyên nhân gây thương tích cho học sinh, trách nhiệm pháp lý không dừng lại ở việc xác định đây là một “tai nạn ngoài ý muốn” mà cần làm rõ liệu nhà trường đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bảo đảm an toàn hay chưa.

Một vụ ngã có thể là sự cố bất ngờ, nhưng một góc bê tông sắc nhọn tồn tại nhiều năm trong lớp học lại là câu chuyện của quản trị rủi ro và trách nhiệm phòng ngừa.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Góc nhìn tâm lý

Đối với cha mẹ của em M, khoảnh khắc nhìn thấy con mình nằm trong phòng cấp cứu vì chấn thương sọ não là cú sốc tâm lý vô cùng lớn.

Từ sự hoảng loạn ban đầu, cảm xúc của phụ huynh rất dễ chuyển thành phẫn nộ nếu họ cảm thấy nhà trường né tránh trách nhiệm hoặc chỉ tập trung vào việc bảo vệ hình ảnh của mình thay vì ưu tiên quyền lợi của học sinh.

Ở chiều ngược lại, giáo viên chủ nhiệm và ban giám hiệu cũng phải đối mặt với áp lực tâm lý nặng nề khi vụ việc xảy ra trong phạm vi quản lý của nhà trường.

Nếu việc trao đổi thông tin thiếu minh bạch hoặc thiếu sự đồng cảm, xung đột giữa hai bên hoàn toàn có thể leo thang thành khủng hoảng truyền thông học đường trên mạng xã hội.

Góc nhìn giáo dục

Tai nạn học đường không phải lúc nào cũng xuất phát từ hành vi nguy hiểm của học sinh mà đôi khi đến từ chính những thiết kế được người lớn mặc nhiên xem là bình thường.

Một môi trường giáo dục thân thiện với trẻ em phải được xây dựng trên nguyên tắc:

“Nếu một đứa trẻ chạy, vấp ngã hoặc va chạm vào vị trí này thì hậu quả có thể nghiêm trọng đến mức nào?”

Nếu câu trả lời là nguy cơ chấn thương nghiêm trọng thì thiết kế đó cần được thay đổi ngay lập tức.

Góc nhìn quản trị

Vụ việc phản ánh lỗ hổng trong công tác quản trị an toàn học đường:

• Chưa đánh giá nguy cơ tai nạn từ cơ sở vật chất;
• Chưa rà soát các góc cạnh sắc nhọn trong lớp học;
• Thiếu quy trình kiểm tra định kỳ về an toàn công trình;
• Chưa xây dựng kịch bản xử lý khủng hoảng truyền thông.

Một hệ thống quản trị hiện đại cần chuyển từ tư duy “xử lý khi tai nạn xảy ra” sang tư duy “phòng ngừa trước khi tai nạn xảy ra”.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Những vụ tai nạn liên quan đến trẻ em luôn để lại hậu quả vượt xa giá trị của các hóa đơn viện phí. Điều phụ huynh cần nhất trong thời điểm đó thường không phải là những lập luận pháp lý cứng nhắc, mà là sự minh bạch, trách nhiệm và thiện chí từ phía nhà trường.

Để giải quyết vụ việc một cách toàn diện, cần ưu tiên thực hiện các giải pháp sau:

• Khẩn trương lập biên bản hiện trạng và bảo quản toàn bộ chứng cứ liên quan đến vụ việc;
• Nhà trường chủ động hỗ trợ cấp cứu và thanh toán các khoản viện phí cần thiết;
• Tổ chức đối thoại trực tiếp với gia đình học sinh trên tinh thần thiện chí và trách nhiệm;
• Thương lượng mức bồi thường phù hợp với thiệt hại thực tế phát sinh;
• Rà soát toàn bộ cơ sở vật chất trong trường để loại bỏ các điểm nguy cơ cao;
• Xây dựng quy trình kiểm tra an toàn học đường định kỳ hằng năm;
• Thiết lập quy trình quản trị khủng hoảng truyền thông nhằm bảo đảm thông tin minh bạch và tránh lan truyền các tin đồn gây tổn hại cho các bên liên quan.

Một cơ sở giáo dục văn minh không được đánh giá bởi việc họ có xảy ra tai nạn hay không, mà được đánh giá bởi cách họ ứng xử với học sinh và gia đình khi biến cố xảy ra.

Thông điệp của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long:

“Trẻ em có thể vấp ngã trong quá trình trưởng thành, nhưng các em không nên phải trả giá bằng sức khỏe và tương lai chỉ vì những rủi ro mà người lớn hoàn toàn có thể phòng ngừa từ trước. Một ngôi trường an toàn không bắt đầu từ camera giám sát hay những bản nội quy dày đặc, mà bắt đầu từ sự cẩn trọng trong từng chi tiết nhỏ của môi trường giáo dục.”

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.