TÌNH HUỐNG 57: HỌC SINH LỚP 5 BỊ CHẤN THƯƠNG VÙNG ĐẦU DO GẠCH VỮA TRẦN NHÀ LỚP HỌC CŨ KỸ BẤT NGỜ BONG TRÓC RƠI TRÚNG ĐẦU TRONG GIỜ HỌC: AI CHỊU TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ CHÍNH?

“Mỗi ngày, phụ huynh gửi gắm con em mình đến trường với niềm tin rằng đó là nơi an toàn nhất sau gia đình. Thế nhưng, khi một mảng gạch vữa từ trần lớp học bất ngờ rơi xuống khiến học sinh bị chấn thương vùng đầu, sự việc không chỉ là một tai nạn đáng tiếc mà còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về trách nhiệm quản lý cơ sở vật chất và an toàn trường học.”

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

1. Tóm tắt tình huống thực tế

Tại Trường Tiểu học X, xã B, tỉnh C, một dãy phòng học được xây dựng từ nhiều năm trước đã có dấu hiệu xuống cấp như xuất hiện các vết nứt trên tường, trần nhà thấm nước và bong tróc từng mảng vữa.

Mặc dù nhiều giáo viên đã phản ánh tình trạng này với Ban giám hiệu nhưng việc sửa chữa vẫn chưa được tiến hành do nhà trường đang chờ kinh phí từ cấp trên.

Trong một tiết học buổi sáng, khi em Nguyễn Văn A (11 tuổi, học sinh lớp 5) đang ngồi học thì một mảng gạch vữa lớn từ trần nhà bất ngờ rơi xuống trúng đầu em, khiến em bị chấn thương sọ não, phải nhập viện cấp cứu và điều trị dài ngày.

Gia đình em A vô cùng bức xúc và yêu cầu nhà trường bồi thường toàn bộ chi phí điều trị, đồng thời đặt câu hỏi:

Ai phải chịu trách nhiệm pháp lý chính trong trường hợp này: nhà trường, đơn vị quản lý công trình hay đơn vị thi công xây dựng?

2. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
3. Trách nhiệm bồi thường do công trình xây dựng gây thiệt hại

Theo Điều 605 Bộ luật Dân sự năm 2015:

“Điều 605. Bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng khác gây ra

Chủ sở hữu, người chiếm hữu, người được giao quản lý, sử dụng nhà cửa, công trình xây dựng khác phải bồi thường thiệt hại do nhà cửa, công trình xây dựng khác đó gây thiệt hại cho người khác.

Khi người thi công có lỗi trong việc để nhà cửa, công trình xây dựng khác gây thiệt hại thì phải liên đới bồi thường.”

Như vậy, pháp luật xác định nguyên tắc:

• Người đang quản lý, sử dụng công trình phải chịu trách nhiệm bồi thường trước tiên khi công trình gây thiệt hại cho người khác.
• Nếu xác định đơn vị thi công, sửa chữa hoặc xây dựng có lỗi về kỹ thuật, chất lượng công trình thì đơn vị này có thể phải liên đới bồi thường.

2. Trách nhiệm bảo đảm an toàn công trình xây dựng

Theo khoản 1 Điều 66 Luật Xây dựng năm 2025:

“Công trình xây dựng phải được quản lý, khai thác, sử dụng đúng mục đích, bảo đảm an toàn, bền vững, hiệu quả kinh tế – xã hội, bảo vệ môi trường và theo quy định của pháp luật có liên quan”

Chủ sở hữu hoặc người quản lý, sử dụng công trình có trách nhiệm quản lý, khai thác, sử dụng công trình bảo đảm an toàn cho người và tài sản.

Khoản 2 Điều 65 Luật Xây dựng năm 2025 quy định: “Chủ sở hữu hoặc chủ quản lý, sử dụng công trình có trách nhiệm bảo trì công trình xây dựng.”

Khi phát hiện công trình có dấu hiệu mất an toàn thì phải kịp thời kiểm tra, sửa chữa, gia cố hoặc áp dụng biện pháp cần thiết để bảo đảm an toàn.

3. Trách nhiệm bảo đảm môi trường giáo dục an toàn

Theo khoản 1 Điều 89 Luật Giáo dục năm 2019:

“Điều 89. Trách nhiệm của nhà trường

1. Nhà trường có trách nhiệm thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục, quy tắc ứng xử; chủ động phối hợp với gia đình và xã hội để tổ chức hoặc tham gia các hoạt động giáo dục theo kế hoạch của nhà trường, bảo đảm an toàn cho người dạy và người học; thông báo về kết quả học tập, rèn luyện của học sinh cho cha mẹ hoặc người giám hộ.

…”

Cơ sở giáo dục có trách nhiệm xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng chống bạo lực học đường.

Môi trường giáo dục an toàn không chỉ bao gồm an toàn về tinh thần mà còn bao gồm an toàn về cơ sở vật chất, phòng học và công trình phục vụ dạy học.

Áp dụng vào tình huống

Trong tình huống trên, mảng gạch vữa từ trần lớp học rơi xuống là nguyên nhân trực tiếp gây thương tích cho học sinh.

Theo Điều 605 Bộ luật Dân sự năm 2015, nhà trường – với tư cách là đơn vị đang quản lý, sử dụng công trình lớp học – là chủ thể trước tiên phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại đối với học sinh bị thương.

Các khoản bồi thường có thể bao gồm:

• Chi phí cấp cứu, điều trị;
• Chi phí phục hồi sức khỏe;
• Chi phí chăm sóc trong thời gian điều trị;
• Thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc;
• Khoản bù đắp tổn thất tinh thần theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, cần làm rõ nguyên nhân dẫn đến việc trần nhà bong tróc:

Trường hợp thứ nhất:

Nếu công trình đã xuống cấp trong thời gian dài, Ban giám hiệu biết rõ nguy cơ mất an toàn nhưng không có biện pháp cảnh báo, di dời học sinh hoặc sửa chữa tạm thời thì nhà trường có dấu hiệu thiếu trách nhiệm trong công tác quản lý cơ sở vật chất.

Trường hợp thứ hai:

Nếu kết quả giám định xác định nguyên nhân xuất phát từ lỗi thi công, sử dụng vật liệu không bảo đảm chất lượng hoặc vi phạm tiêu chuẩn kỹ thuật xây dựng thì đơn vị thi công có thể phải liên đới bồi thường theo khoản 2 Điều 605 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Trường hợp thứ ba:

Nếu nhà trường đã nhiều lần kiến nghị sửa chữa nhưng cơ quan chủ quản chậm bố trí kinh phí, trách nhiệm quản lý hành chính của cơ quan có thẩm quyền cũng cần được xem xét, tuy nhiên điều này không làm mất đi trách nhiệm bồi thường trước tiên của đơn vị đang trực tiếp quản lý và sử dụng công trình.

Kết luận pháp lý

Qua phân tích có thể khẳng định rằng, nhà trường là chủ thể chịu trách nhiệm pháp lý chính đối với thiệt hại của học sinh theo Điều 605 Bộ luật Dân sự năm 2015, bởi đây là đơn vị trực tiếp quản lý và sử dụng công trình lớp học gây ra thiệt hại.

Sau khi thực hiện nghĩa vụ bồi thường, nhà trường có quyền yêu cầu tổ chức, cá nhân có lỗi liên quan như đơn vị thi công, sửa chữa hoặc các chủ thể khác hoàn trả phần trách nhiệm tương ứng nếu có căn cứ chứng minh lỗi.

Sự xuống cấp của cơ sở vật chất trường học không chỉ là vấn đề ngân sách mà còn là vấn đề pháp lý liên quan trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe và sự an toàn của học sinh.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Góc nhìn tâm lý

Một tai nạn xảy ra ngay trong lớp học – nơi trẻ em cho rằng an toàn tuyệt đối – có thể để lại cảm giác hoảng sợ kéo dài đối với học sinh và phụ huynh.

Nhiều em sau sự việc có thể xuất hiện tâm lý lo lắng, sợ đến trường hoặc mất cảm giác an toàn trong môi trường học tập.

Đối với cha mẹ, cảm giác đau xót thường đi kèm sự phẫn nộ vì tai nạn hoàn toàn có thể phòng ngừa được nếu công trình được kiểm tra, sửa chữa kịp thời.

Góc nhìn giáo dục

Môi trường giáo dục an toàn không chỉ được xây dựng bằng chương trình học hay đạo đức nhà giáo mà còn được tạo nên từ từng viên gạch, mái ngói và phòng học đạt chuẩn.

Một ngôi trường không an toàn về cơ sở vật chất sẽ không thể bảo đảm quyền được học tập an toàn của trẻ em.

Góc nhìn quản trị

Vụ việc là bài học sâu sắc về quản trị rủi ro cơ sở hạ tầng trường học:

• Kiểm định định kỳ chất lượng công trình cũ;
• Lập danh mục phòng học xuống cấp;
• Kịp thời di dời học sinh khỏi khu vực nguy hiểm;
• Thiết lập quy trình báo cáo khẩn cấp khi phát hiện dấu hiệu mất an toàn;
• Chủ động đề xuất cấp có thẩm quyền bố trí ngân sách sửa chữa;
• Mua bảo hiểm học sinh và xây dựng quỹ dự phòng rủi ro.

Quản trị trường học hiện đại không phải chờ tai nạn xảy ra mới sửa chữa, mà phải chủ động phòng ngừa mọi nguy cơ từ trước.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Dựa trên các nguyên tắc quản trị rủi ro học đường, ứng phó khủng hoảng và bảo hộ người học, khi xảy ra sự cố công trình gây thương tích cho học sinh, trật tự ưu tiên cốt lõi cần được triển khai như sau:

ƯU TIÊN HÀNG ĐẦU (Tối thượng và lập tức):

• Cấp cứu và điều trị cho học sinh: Bảo toàn tính mạng và giảm thiểu tổn thương thực thể cho học sinh là mệnh lệnh khẩn cấp, được đặt lên trên tất cả các quy trình hành chính hay kỹ thuật khác.

CÁC BƯỚC TRIỂN KHAI TIẾP THEO (Theo tiến trình xử lý sự cố):

1. Phong tỏa hiện trường, lập biên bản sự việc: Ngay sau khi nạn nhân được đưa đi cấp cứu, nhà trường cần đóng băng hiện trường để ngăn ngừa nguy cơ sập đổ thứ cấp, bảo toàn chứng cứ và thiết lập hồ sơ ghi nhận sự việc trực quan khách quan.
2. Chủ động thăm hỏi, hỗ trợ và thương lượng bồi thường với gia đình học sinh: Thực hiện trách nhiệm giải trình và nghĩa vụ đạo đức sư phạm. Đồng hành, chia sẻ tổn thất tài chính – tinh thần nhằm xoa dịu khủng hoảng và củng cố niềm tin với phụ huynh.
3. Giám định nguyên nhân công trình xuống cấp: Phối hợp với cơ quan chuyên môn (Sở Xây dựng, cơ quan giám định kỹ thuật) để bóc tách nguyên nhân cốt lõi (do chất lượng thi công, thiên tai hay thiếu bảo trì) nhằm phân định trách nhiệm pháp lý.
4. Rà soát toàn bộ cơ sở vật chất trong trường để ngăn ngừa tai nạn tương tự: Bước chuyển chiến lược dài hạn, chuyển từ tư duy giải quyết hậu quả sang quản trị phòng ngừa chủ động trên toàn hệ thống hạ tầng học đường.

Trách nhiệm đạo đức và pháp lý hòa quyện: Như văn bản đã nhấn mạnh, việc xử lý sự cố công trình không thuần túy là tuân thủ các quy định tài phán, mà là cam kết đạo đức cao nhất của một cơ sở giáo dục nhằm trả lại không gian học tập an toàn, nhân văn và bảo bọc toàn diện cho trẻ em.

Thông điệp của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long:

“Một ngôi trường chỉ thực sự là nơi chắp cánh ước mơ khi mỗi học sinh được học tập trong một không gian an toàn. Sự xuống cấp của một mái trường không được sửa chữa kịp thời có thể trở thành nỗi đau suốt đời của một đứa trẻ và cả gia đình.”

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.