Sự việc phụ huynh học sinh xông vào trường học đập phá tài sản, lăng mạ giáo viên sau khi con mình bị lập biên bản vi phạm quy chế thi là một hồi chuông cảnh báo về ranh giới ứng xử và tính thượng tôn pháp luật trong môi trường học đường. Tình huống này đòi hỏi một quy trình xử lý quyết đoán, dung hòa giữa tính nghiêm minh của quy chế thi cử và các biện pháp chế tài pháp lý thích đáng đối với hành vi gây rối.
1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)
Trong buổi thi học kỳ II môn Toán của khối lớp 9 tại trường THCS Y, giám thị phòng thi phát hiện em H. đang có hành vi sử dụng tài liệu thu nhỏ (phao thi) để làm bài. Tuân thủ đúng quy chế, hội đồng thi đã tiến hành lập biên bản vi phạm, tịch thu tang vật và đình chỉ quyền làm bài thi, đuổi em H. ra khỏi phòng thi.
Ngay sau khi nhận được cuộc gọi từ con, ông N.V.T (cha của em H.) trong trạng thái kích động mạnh đã lao thẳng xe máy vào khuôn viên trường. Ông T. xông trực tiếp vào phòng Hội đồng thi, có hành vi lăng mạ, chửi bới các giáo viên và đập phá máy tính, bàn ghế nhằm uy hiếp, ép buộc Ban giám hiệu phải xé bỏ biên bản vi phạm và cho con mình được thi lại. Sự việc gây náo loạn toàn trường, khiến buổi thi của các học sinh khác bị gián đoạn và tâm lý hội đồng coi thi bị khủng hoảng nghiêm trọng.
Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.
2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
Xét về mặt pháp luật, mọi hành vi xâm phạm đến an ninh trường học, xúc phạm nhân phẩm nhà giáo và hủy hoại tài sản công đều phải bị chế tài nghiêm khắc. Hành vi của vị phụ huynh trong tình huống này đã vượt quá giới hạn của một tranh chấp dân sự hay hành chính thông thường.
- Quy định về tội gây rối trật tự công cộng và bảo vệ hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức
Môi trường trường học trong thời gian diễn ra kỳ thi được pháp luật bảo vệ nghiêm ngặt nhằm duy trì tính công bằng, an toàn và bảo mật. Hành vi xông vào đập phá, chửi bới làm gián đoạn, ngưng trệ hoạt động coi thi và quản lý của hội đồng trường là hành vi xâm phạm nghiêm trọng đến trật tự công cộng, ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
- Nguyên tắc định tội danh và khung hình phạt áp dụng cho hành vi vi phạm
Theo quy định tại khoản 1 Điều 318 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025) về Tội gây rối trật tự công cộng:
“ Điều 318. Tội gây rối trật tự công cộng
-
Người nào gây rối trật tự công cộng gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.”
Áp dụng vào tình huống
Trong vụ việc này, hành vi của ông T. (xông vào đập phá phòng Hội đồng trường, đòi hủy biên bản) xảy ra ngay trong thời gian nhà trường tổ chức thi học kỳ – một hoạt động hành chính giáo dục chính thức. Việc đập phá máy tính, bàn ghế và uy hiếp tinh thần giáo viên đã làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động của Hội đồng thi, gây hoang mang cho học sinh và cán bộ giáo viên, có đủ yếu tố cấu thành tội Gây rối trật tự công cộng theo Điều 318 Bộ luật Hình sự. Sự hung hãn, bất chấp quy chế của phụ huynh là tình tiết tăng nặng khi xét xử về tính chất nguy hiểm của hành vi.
Kết luận pháp lý
Hội đồng thi trường THCS Y đã thực hiện hoàn toàn đúng chức năng và quy chế khi lập biên bản vi phạm đối với em H. Hành vi trả đũa, đập phá của ông T là hành vi vi phạm pháp luật hình sự rõ rệt. Nhà trường có đầy đủ căn cứ pháp lý để giữ nguyên hiệu lực của biên bản thi, đồng thời chuyển toàn bộ hồ sơ, hình ảnh, tang vật sang Cơ quan Công an điều tra để khởi tố vụ án về tội Gây rối trật tự công cộng và Hủy hoại tài sản.
3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”
Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)
Sự hung hãn, bất chấp quy chế của phụ huynh: Hành động của người cha phản ánh một lối ứng xử lệch chuẩn, dùng bạo lực và quyền lực cá nhân để thay thế cho luật pháp. Điều này vô tình tạo ra một tấm gương xấu cho chính đứa con, tiêm nhiễm vào tư duy của học sinh lối suy nghĩ “có tiền, có quyền hoặc dùng bạo lực là có thể xóa bỏ sai lầm”.
Áp lực tâm lý kỳ vọng quá mức vào con cái: Đằng sau sự giận dữ mất kiểm soát của phụ huynh thường là nỗi sợ hãi thất bại và áp lực thành tích quá lớn mà họ đặt lên vai con trẻ. Khi con bị đình chỉ thi, chuỗi kỳ vọng ấy tan vỡ khiến họ phản ứng tiêu cực. Về phía em H., áp lực từ sự kỳ vọng này chính là nguyên nhân đẩy em vào con đường gian lận, và phản ứng bạo lực của cha sẽ càng làm em tổn thương tâm lý, sợ hãi và mặc cảm nặng nề hơn.
Về khía cạnh Quản trị rủi ro tài sản
Quản trị an ninh phòng thi và bảo vệ tính nghiêm minh của quy chế thi cử: Đây là bài học đắt giá về công tác quản trị vận hành trường học. Một lỗ hổng lớn trong quản trị an ninh là để người ngoài dễ dàng chạy xe máy vào tận phòng Hội đồng trong giờ thi. Bảo vệ tính nghiêm minh của quy chế thi cử không chỉ dừng lại ở việc phạt học sinh, mà phải là bảo vệ an toàn tuyệt đối cho giám thị và tài sản trường học trước các xung đột bên ngoài. Việc không có kịch bản ứng phó rủi ro an ninh sẽ khiến tài sản công bị hủy hoại và tính mạng giáo viên bị đe dọa.
4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia
Trên cơ sở phân tích vụ việc, Chuyên gia Nguyễn Hữu Long đề xuất 3 bước xử lý toàn diện nhằm giải quyết dứt điểm khủng hoảng:
- Bước 1 – Phong tỏa hiện trường và kích hoạt phản ứng an ninh khẩn cấp: Khi phụ huynh bắt đầu có dấu hiệu hung hãn, lực lượng bảo vệ phải lập tức chốt chặn, cách ly phụ huynh khỏi khu vực phòng thi của học sinh để bảo vệ an toàn tuyệt đối cho các phòng thi khác. Ban giám hiệu bấm nút gọi lực lượng Công an xã/phường đến can thiệp, lập biên bản quả tang hành vi hủy hoại tài sản và gây rối trật tự công cộng, tuyệt đối không thỏa hiệp hủy bỏ biên bản của học sinh dưới áp lực bạo lực.
- Bước 2 – Tách bạch xử lý pháp lý phụ huynh và giáo dục chuyển hóa học sinh: Nhà trường phối hợp cơ quan chức năng yêu cầu ông T. bồi thường thiệt hại tài sản và xử lý hình sự theo Điều 318 Bộ luật Hình sự. Song song đó, đối với em H., Ban giám hiệu và giáo viên chủ nhiệm cần gặp riêng để làm công tác tư tưởng, giúp em nhận thức sai lầm về việc mang tài liệu, đồng thời che chở em trước làn sóng bạo lực hay áp lực từ phía gia đình, đảm bảo quyền được giáo dục chỉnh sửa hành vi của em.
- Bước 3 – Chuẩn hóa quy trình an ninh trường học và quản trị kỳ vọng phụ huynh: Nhà trường cần thắt chặt quy trình “nội bất xuất, ngoại bất nhập” trong các kỳ thi, trang bị hệ thống camera giám sát tại phòng Hội đồng để lưu trữ chứng cứ pháp lý khi có rủi ro xảy ra. Đồng thời, qua các buổi họp phụ huynh đầu năm, cần truyền thông rõ ràng về quy chế thi cử và phối hợp với ban tâm lý học đường giúp phụ huynh giảm bớt áp lực thành tích, hiểu rằng gian lận thi cử sẽ phải đối mặt với những chế tài nghiêm khắc nhưng công bằng.
Thông điệp: “Kỷ cương học đường phải được giữ vững từ sự nghiêm minh của quy chế thi cho đến sự thượng tôn pháp luật của phụ huynh. Không một áp lực thành tích nào được phép đứng trên pháp luật và đạo đức ứng xử.”
GÓC NHÌN CHUYÊN GIA
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về an ninh học đường, xung đột giáo dục hoặc các vấn đề pháp lý khác, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua số hotline: 0898.627.762 hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn để được hỗ trợ kịp thời.