“Mỗi đứa trẻ đến trường đều xứng đáng được yêu thương, chăm sóc và bảo vệ. Thế nhưng, khi chính người được giao nhiệm vụ nuôi dưỡng, giáo dục lại dùng băng dính bịt miệng trẻ chỉ vì em khóc trong giờ ăn, nỗi đau không chỉ nằm ở hành vi bạo lực mà còn là sự tổn thương nghiêm trọng đối với niềm tin của cha mẹ và xã hội. Dưới góc độ pháp luật, hành vi này có thể bị xử lý hình sự như thế nào? Nhà trường cần làm gì để ngăn chặn những bi kịch tương tự?”
Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.
- Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)
Tại Trường Mầm non tư thục X, xã B, tỉnh C, trong giờ ăn trưa, bé Nguyễn Văn A (4 tuổi) liên tục khóc và không chịu ăn.
Cho rằng bé làm ảnh hưởng đến các trẻ khác, cô giáo Trần Thị B đã lấy băng dính dán lên miệng bé nhằm buộc em im lặng. Sau khoảng vài phút, một giáo viên khác phát hiện sự việc và yêu cầu tháo băng dính.
Chiều cùng ngày, khi đón con về, cha mẹ phát hiện vùng miệng bé bị đỏ, có dấu vết băng dính và liên tục hoảng sợ, né tránh khi nhắc đến cô giáo. Sau khi trích xuất camera của lớp học, gia đình xác định toàn bộ hành vi của giáo viên và yêu cầu cơ quan chức năng xử lý nghiêm.
Nhà trường ngay sau đó đình chỉ công tác giáo viên, đồng thời phối hợp với cơ quan công an xác minh vụ việc.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng đây chỉ là hành vi nóng giận nhất thời, chưa gây thương tích nghiêm trọng nên không cần xử lý hình sự.
Vậy hành vi dán băng dính vào miệng trẻ để trừng phạt có thể bị xử lý theo Điều 140 Bộ luật Hình sự hay không?
- Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
- Tội hành hạ người khác
Điều 140 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi bổ sung 2017) quy định:
“Điều 140. Tội hành hạ người khác
- Người nào đối xử tàn ác hoặc làm nhục người lệ thuộc mình nếu không thuộc các trường hợp quy định tại Điều 185 của Bộ luật này, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
- Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 03 năm:
- a) Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ;
- b) Gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân 11% trở lên;
- c) Đối với 02 người trở lên.”
Theo quy định, người nào đối xử tàn ác hoặc làm nhục người lệ thuộc mình mà không thuộc các trường hợp quy định tại các điều luật khác của Bộ luật Hình sự thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội hành hạ người khác.
Đối với trường hợp phạm tội đối với người dưới 16 tuổi, người già yếu, người khuyết tật nặng hoặc người không có khả năng tự vệ thì hình phạt có thể từ 01 năm đến 03 năm tù.
Quy định này nhằm bảo vệ những người đang ở vị trí yếu thế, lệ thuộc vào người trực tiếp quản lý, chăm sóc hoặc giáo dục mình.
- Quyền được bảo vệ khỏi bạo lực của trẻ em
“Điều 27. Quyền được bảo vệ để không bị bạo lực, bỏ rơi, bỏ mặc
Trẻ em có quyền được bảo vệ dưới mọi hình thức để không bị bạo lực, bỏ rơi, bỏ mặc làm tổn hại đến sự phát triển toàn diện của trẻ em.”
Theo Điều 27 Luật Trẻ em năm 2016, trẻ em có quyền được bảo vệ dưới mọi hình thức để không bị bạo lực, bỏ rơi, bóc lột, xâm hại và các hành vi làm tổn hại đến sự phát triển toàn diện của trẻ.
Đồng thời, khoản 2 và khoản 3 Điều 6 Luật Trẻ em năm 2016, nghiêm cấm hành vi bạo lực, hành hạ, ngược đãi, xâm hại thân thể, tinh thần trẻ em dưới mọi hình thức.
- Trách nhiệm của nhà giáo trong việc bảo vệ người học
Khoản 3 Điều 69 Luật Giáo dục 2019 quy định:
“Điều 69. Nhiệm vụ của nhà giáo
…
- Giữ gìn phẩm chất, uy tín, danh dự của nhà giáo; tôn trọng, đối xử công bằng với người học; bảo vệ các quyền, lợi ích chính đáng của người học.
…”
Theo khoản 3 Điều 69 Luật Giáo dục năm 2019, nhà giáo có trách nhiệm giữ gìn phẩm chất, danh dự, uy tín của nghề giáo; tôn trọng, đối xử công bằng và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người học.
Điều này đồng nghĩa với việc mọi hình thức trừng phạt mang tính bạo lực, xúc phạm thân thể hoặc tinh thần học sinh đều đi ngược lại chuẩn mực nghề nghiệp của nhà giáo.
Nói một cách dễ hiểu, giáo viên có quyền giáo dục trẻ bằng phương pháp phù hợp nhưng tuyệt đối không được sử dụng bạo lực hoặc các hình thức trừng phạt làm tổn hại đến thể chất, tinh thần của trẻ em.
Áp dụng vào tình huống
Trong tình huống trên, bé A mới 4 tuổi và đang được giáo viên trực tiếp chăm sóc trong thời gian học tại trường mầm non. Do độ tuổi còn nhỏ, bé hoàn toàn phụ thuộc vào sự quản lý, bảo vệ của giáo viên.
Việc cô giáo sử dụng băng dính dán vào miệng trẻ nhằm buộc trẻ ngừng khóc không chỉ gây đau đớn về thể chất mà còn có nguy cơ ảnh hưởng đến tâm lý, khiến trẻ hoảng sợ, mất cảm giác an toàn đối với giáo viên và môi trường học tập.
Nếu kết quả điều tra xác định giáo viên đã cố ý thực hiện hành vi đối xử tàn ác hoặc làm nhục đối với người lệ thuộc mình, đồng thời đáp ứng đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm, thì hành vi này có dấu hiệu của Tội hành hạ người khác theo Điều 140 Bộ luật Hình sự năm 2015.
Bên cạnh trách nhiệm hình sự của cá nhân giáo viên, cơ sở giáo dục mầm non cũng phải rà soát trách nhiệm quản lý, giám sát nội bộ; phối hợp với cơ quan chức năng xử lý vụ việc, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ, đồng thời thực hiện các biện pháp hỗ trợ tâm lý cho học sinh và gia đình.
Kết luận pháp lý
Qua phân tích có thể thấy, hành vi dán băng dính vào miệng trẻ để trừng phạt không phải là một biện pháp giáo dục mà là hành vi có dấu hiệu xâm phạm nghiêm trọng đến thân thể, nhân phẩm và quyền được bảo vệ của trẻ em.
Nếu cơ quan tiến hành tố tụng xác định hành vi của giáo viên đủ các yếu tố cấu thành Tội hành hạ người khác, thì có căn cứ xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 140 Bộ luật Hình sự năm 2015, với tình tiết người bị hại là trẻ em dưới 16 tuổi. Đồng thời, giáo viên còn có thể bị xử lý kỷ luật, buộc thôi việc và phải bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật nếu gây ra tổn thất cho trẻ.
Trong môi trường giáo dục, mọi hành vi bạo lực đối với trẻ em đều phải được phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm minh để bảo đảm quyền được học tập trong một môi trường an toàn, nhân văn và tôn trọng trẻ em.
- Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”
Góc nhìn tâm lý
Đối với cha mẹ, việc nhìn thấy con mình bị chính giáo viên đối xử bằng bạo lực là cú sốc lớn, tạo nên sự căm phẫn và mất niềm tin vào môi trường giáo dục. Cảm giác day dứt vì không thể bảo vệ con trong thời gian ở trường khiến nhiều phụ huynh rơi vào trạng thái lo âu kéo dài.
Đối với trẻ mầm non, bạo lực ở lứa tuổi này không chỉ để lại dấu vết trên cơ thể mà còn có thể hình thành sang chấn tâm lý. Trẻ dễ sợ hãi khi đến lớp, né tránh giáo viên, giật mình khi ăn uống hoặc khóc nhiều hơn vì cảm giác mất an toàn. Những tổn thương này nếu không được can thiệp kịp thời có thể ảnh hưởng đến sự phát triển cảm xúc và khả năng giao tiếp của trẻ trong thời gian dài.
Góc nhìn giáo dục
Không có hành vi “khóc nhè”, “không chịu ăn” hay “quấy khóc” nào của trẻ mầm non là lý do để giáo viên sử dụng bạo lực. Đây là những biểu hiện tâm sinh lý bình thường của trẻ nhỏ, đòi hỏi sự kiên nhẫn, thấu hiểu và kỹ năng sư phạm phù hợp.
Giáo dục tích cực không hướng đến việc ép trẻ phục tùng bằng sợ hãi, mà giúp trẻ cảm thấy được yêu thương, từ đó hình thành sự hợp tác và phát triển nhân cách lành mạnh.
Góc nhìn quản trị
Vụ việc phản ánh những lỗ hổng trong quản trị nhân sự và kiểm soát chất lượng chăm sóc trẻ tại các cơ sở giáo dục mầm non.
Để phòng ngừa các hành vi bạo lực học đường, cơ sở giáo dục cần:
- Xây dựng quy trình tuyển dụng giáo viên, bảo mẫu với tiêu chí đánh giá năng lực chuyên môn và phẩm chất đạo đức rõ ràng.
- Tổ chức kiểm tra tâm lý nghề nghiệp, kỹ năng quản lý cảm xúc và xử lý tình huống đối với giáo viên mầm non.
- Lắp đặt hệ thống camera tại các khu vực chăm sóc trẻ theo đúng quy định của pháp luật và quy chế nội bộ, bảo đảm phục vụ công tác giám sát, xử lý khi có sự cố.
- Thiết lập cơ chế tiếp nhận phản ánh, tố giác hành vi bạo lực đối với trẻ em một cách nhanh chóng, minh bạch.
- Thường xuyên tập huấn về quyền trẻ em, phương pháp giáo dục tích cực và phòng, chống bạo lực học đường.
Một môi trường mầm non an toàn không chỉ được tạo nên từ cơ sở vật chất hiện đại mà còn từ đội ngũ giáo viên có đạo đức nghề nghiệp và hệ thống quản trị đủ mạnh để ngăn ngừa mọi hành vi xâm hại trẻ em.
- Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long
Bạo lực trẻ em tại các cơ sở mầm non là một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng về đạo đức nghề nghiệp và an toàn học đường. Đối diện với các sự cố này, nhà trường không thể chọn giải pháp bao che hay xoa dịu dư luận, mà phải hành động bằng một quy trình pháp lý nghiêm ngặt và một chiến lược nhân sự không thỏa hiệp.
- Cách ly rủi ro và minh bạch thông tin: Ngay khi có dấu hiệu bạo lực, việc cách ly giáo viên vi phạm ra khỏi môi trường sư phạm thông qua lệnh tạm đình chỉ công tác là bước đi bắt buộc để bảo vệ các học sinh khác và phục vụ điều tra. Nhà trường phải đứng về phía đứa trẻ — phối hợp chặt chẽ với cơ quan công an để làm rõ sự thật, đồng thời cung cấp thông tin minh bạch, không bóp méo cho gia đình.
- Xây dựng bộ lọc rủi ro từ khâu tuyển dụng: Để không phải chạy theo giải quyết hậu quả của những “cơn giận dữ”, các trường mầm non cần chuyển dịch từ tư duy giám sát bằng camera sang tư duy quản trị nhân sự chủ động. Giáo dục mầm non không chỉ cần bằng cấp chuyên môn, mà đòi hỏi sự kiểm tra nghiêm ngặt về chỉ số trí tuệ cảm xúc (EQ) và sức khỏe tâm thần ngay từ khâu tuyển dụng. Biến kỹ năng kiềm chế áp lực thành tiêu chí đánh giá hiệu quả công việc hằng ngày mới là giải pháp căn cơ để trả lại môi trường an toàn đúng nghĩa cho trẻ thơ.
Thông điệp của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long:
“Một giáo viên có thể dạy trẻ biết đọc, biết viết, nhưng trước hết phải biết yêu thương và tôn trọng trẻ. Mọi hành vi bạo lực dưới danh nghĩa giáo dục đều làm tổn thương một đứa trẻ và đánh mất giá trị cao quý của nghề giáo.”
GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.