Việc học sinh trung học cơ sở bị ngộ độc cồn do uống nước giải khát chứa chất cấm mua tại hàng quán ăn vặt vỉa hè trước cổng trường đang gây hoang mang dư luận, khi các sản phẩm mang danh nghĩa “đồ ăn thức uống bắt trend” nhưng lại chứa độc chất độc hại, “quá đà và nguy hiểm”, gây lo ngại sâu sắc về nguy cơ xâm hại nghiêm trọng đến sức khỏe, tính mạng của học sinh trong và ngoài môi trường giáo dục.
1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)
Tại Trường THCS N, em Trần Văn Y, học sinh lớp 8, cùng một số bạn học đã mua một loại nước giải khát gắn mác “nước trái cây lên men” tại một hàng quán ăn vặt vỉa hè ngay trước cổng trường trong giờ ra chơi.
Sau khi uống xong và vào lớp học, em Y có biểu hiện chóng mặt, buồn nôn, đỏ mặt và dần mất kiểm soát hành vi, rồi bất tỉnh ngay tại lớp. Phát hiện sự việc, giáo viên chủ nhiệm và ban giám hiệu nhà trường đã nhanh chóng sơ cứu và đưa em đến cơ sở y tế gần nhất. Kết quả xét nghiệm từ bệnh viện xác định em Y bị ngộ độc cồn công nghiệp cấp tính do trong loại nước giải khát trên có chứa hàm lượng ethanol vượt ngưỡng và tạp chất cấm.
Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.
2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
- Quy định về biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi vi phạm hành chính
Theo điểm đ khoản 1 Điều 28 Luật Xử lý vi phạm hành chính hiện hành, một trong các biện pháp khắc phục hậu quả là buộc tiêu hủy hàng hóa, vật phẩm gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi, cây trồng và môi trường, văn hóa phẩm có nội dung độc hại.
Quy định này nhằm loại bỏ kịp thời các sản phẩm nguy hiểm khỏi quá trình lưu thông, ngăn ngừa nguy cơ tiếp tục gây thiệt hại cho sức khỏe, tính mạng của người tiêu dùng và bảo đảm trật tự quản lý nhà nước.
- Nguyên tắc cấm sử dụng chất cấm trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm
Theo khoản 2 Điều 5 Luật An toàn thực phẩm năm 2010 (được sửa đổi, bổ sung năm 2025), pháp luật nghiêm cấm sử dụng chất bị cấm sử dụng trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm.
“Điều 5. Những hành vi bị cấm
-
Sử dụng nguyên liệu không thuộc loại dùng cho thực phẩm để chế biến thực phẩm.
-
Sử dụng nguyên liệu thực phẩm đã quá thời hạn sử dụng, không rõ nguồn gốc, xuất xứ hoặc không bảo đảm an toàn để sản xuất, chế biến thực phẩm.”
Áp dụng vào tình huống
Trong tình huống trên, nếu cơ quan có thẩm quyền xác định nước giải khát bán tại quán ăn vặt trước cổng trường có chứa chất cấm, dẫn đến học sinh bị ngộ độc cồn, thì ngoài việc xử phạt vi phạm hành chính đối với cơ sở kinh doanh, còn có thể áp dụng biện pháp buộc tiêu hủy toàn bộ số nước giải khát và thực phẩm vi phạm theo quy định của pháp luật nhằm ngăn chặn nguy cơ tiếp tục gây hại cho cộng đồng.
Kết luận pháp lý
Việc kinh doanh nước giải khát chứa chất cấm là hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm. Tùy tính chất, mức độ vi phạm, cơ sở kinh doanh có thể bị xử phạt vi phạm hành chính và buộc tiêu hủy hàng hóa gây hại cho sức khỏe con người theo điểm đ khoản 1 Điều 28 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 (sửa đổi, bổ sung năm 2024). Đồng thời, hành vi sử dụng chất cấm trong thực phẩm là hành vi bị nghiêm cấm theo khoản 2 Điều 5 Luật An toàn thực phẩm năm 2010 (sửa đổi, bổ sung năm 2025).
3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”
Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử): Mối nguy hại rình rập sức khỏe học sinh không chỉ đến từ bản thân các sản phẩm chứa chất cấm mà còn từ sự thiếu hiểu biết và tâm lý tò mò của lứa tuổi THCS. Vì vậy, thay vì chỉ cấm đoán hay cảnh báo đơn thuần, nhà trường cần tăng cường giáo dục kỹ năng nhận diện thực phẩm không an toàn, xây dựng ý thức tự bảo vệ bản thân và hình thành văn hóa nói không với các sản phẩm không rõ nguồn gốc. Đồng thời, phụ huynh cần đồng hành, thường xuyên trao đổi để giúp con nâng cao khả năng tự phòng vệ trước những cám dỗ ngay khu vực trước cổng trường.
Về khía cạnh Quản trị rủi ro học đường: Vụ việc cho thấy yêu cầu cấp thiết phải tăng cường quản trị an ninh trật tự hành lang an toàn cổng trường, không chỉ trong phạm vi khuôn viên trường mà cả khu vực xung quanh nơi học sinh thường xuyên tiếp cận. Nhà trường cần xây dựng quy trình phối hợp với công an phường giải tỏa hàng quán lậu độc hại, đồng thời phối hợp với UBND cấp xã, lực lượng quản lý thị trường và cơ quan y tế tổ chức kiểm tra định kỳ, xử lý nghiêm các điểm kinh doanh thực phẩm không bảo đảm an toàn. Chỉ khi hình thành cơ chế phối hợp liên ngành chủ động và thường xuyên, nguy cơ ngộ độc thực phẩm mới được ngăn chặn từ sớm, góp phần bảo đảm môi trường học đường an toàn và củng cố niềm tin của phụ huynh đối với công tác quản lý của nhà trường và chính quyền địa phương.
4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long
Để giải quyết dứt điểm tình trạng hàng quán vỉa hè bủa vây trường học và bảo vệ sức khỏe học sinh, ThS. Nguyễn Hữu Long đề xuất giải pháp đồng bộ theo 3 bước sau:
- Bước 1 – Kích hoạt cơ chế phối hợp liên ngành giải tỏa hành lang an toàn: Nhà trường cần chủ động gửi văn bản kiến nghị, phối hợp với UBND, Công an và Ban quản lý thị trường địa phương tiến hành đợt rà soát, kiểm tra đột xuất các hộ kinh doanh quanh trường học. Kiên quyết giải tỏa các hàng quán vỉa hè tự phát không phép và xử lý nghiêm các mặt hàng nước uống độc hại, không rõ nguồn gốc.
- Bước 2 – Siết chặt quản trị nội bộ và đa dạng hóa kênh truyền thông giáo dục: Nhà trường cần rà soát lại quy trình quản lý học sinh, nghiêm cấm việc mua bán hàng hóa qua tường rào trong giờ học và giờ ra chơi. Đồng thời, thay vì giáo điều, trường nên tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên đề tương tác, mời chuyên gia y tế hướng dẫn học sinh cách nhận biết thực phẩm bẩn, độc hại, xây dựng văn hóa “nói không với quà vặt không rõ nguồn gốc”.
- Bước 3 – Phát huy vai trò của Ban đại diện cha mẹ học sinh và mạng lưới giám sát: Chuẩn hóa sự phối hợp giữa nhà trường và phụ huynh thông qua việc thiết lập “Đội sao đỏ phụ huynh” phối hợp cùng bảo vệ trường tuần tra trước và sau giờ học. Khuyến khích phụ huynh, học sinh chủ động chụp ảnh, phản ánh các mặt hàng nghi vấn quanh trường qua hòm thư điện tử của trường để nhà trường kịp thời làm việc với chính quyền địa phương xử lý.
THÔNG ĐIỆP: Sự an toàn của học sinh không dừng lại sau cánh cổng trường. Một môi trường giáo dục bền vững và nhân văn đòi hỏi sự chung tay, thấu cảm và trách nhiệm nghiêm túc từ cả Nhà trường, Gia đình và Chính quyền địa phương.
GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.