TÌNH HUỐNG 13: GIÁO VIÊN TIỂU HỌC DÙNG THƯỚC KẺ ĐÁNH VÀO TAY HỌC SINH ĐỂ PHẠT LỖI VIẾT CHỮ XẤU: XỬ LÝ KỶ LUẬT HÀNH CHÍNH HAY BUỘC THÔI VIỆC ĐỐI VỚI HÀNH VI BẠO LỰC SƯ PHẠM?
“Trong ký ức của nhiều thế hệ, câu nói ‘thương cho roi cho vọt’ từng được xem là một cách dạy dỗ quen thuộc. Thế nhưng, khi xã hội ngày càng đề cao quyền trẻ em và môi trường giáo dục an toàn, một cái đánh bằng thước kẻ vào tay học sinh không còn đơn thuần là hình thức răn đe, mà có thể trở thành hành vi bạo lực học đường dưới góc độ pháp luật. Vậy giáo viên dùng thước đánh học sinh vì viết chữ xấu sẽ bị xử lý như thế nào? Chỉ bị nhắc nhở, xử phạt hành chính hay có thể bị buộc thôi việc?”
Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.
- Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)
Tại Trường Tiểu học X, xã B, tỉnh C, trong tiết Tập viết của lớp 2, cô giáo Nguyễn Thị A nhiều lần nhắc nhở em Trần Văn H vì viết chữ chưa đúng mẫu và trình bày cẩu thả.
Sau nhiều lần chỉnh sửa nhưng em H vẫn viết sai, cô giáo dùng thước gỗ đánh nhiều cái vào lòng bàn tay của em trước sự chứng kiến của cả lớp để “răn đe và giúp em nhớ lâu hơn”.
Sau khi tan học, em H về nhà với hai bàn tay đỏ, sưng nhẹ và liên tục nói với cha mẹ rằng em sợ đến trường, không muốn gặp cô giáo nữa. Gia đình lập tức phản ánh sự việc đến Ban giám hiệu và yêu cầu xử lý nghiêm giáo viên.
Trong khi đó, cô giáo cho rằng mình chỉ muốn học sinh tiến bộ, không có mục đích gây thương tích và đây là cách dạy học mà trước đây nhiều giáo viên vẫn áp dụng.
Sự việc nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, tạo nên nhiều ý kiến trái chiều. Một số người cho rằng giáo viên đã quá nghiêm khắc, trong khi cũng có ý kiến bênh vực với quan điểm “đánh vài cái để dạy dỗ thì không đáng bị xử lý nặng”.
Vậy dưới góc độ pháp luật, giáo viên dùng thước đánh học sinh để phạt có vi phạm pháp luật hay không? Trường hợp nào bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc buộc thôi việc?
- Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
- Nhà giáo không được xâm phạm thân thể, danh dự của người học
Điều 69 Luật Giáo dục 2019 quy định:
“Điều 69. Nhiệm vụ của nhà giáo
- Giảng dạy, giáo dục theo mục tiêu, nguyên lý giáo dục, thực hiện đầy đủ và có chất lượng chương trình giáo dục.
- Gương mẫu thực hiện nghĩa vụ công dân, điều lệ nhà trường, quy tắc ứng xử của nhà giáo.
- Giữ gìn phẩm chất, uy tín, danh dự của nhà giáo; tôn trọng, đối xử công bằng với người học; bảo vệ các quyền, lợi ích chính đáng của người học.
- Học tập, rèn luyện để nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, đổi mới phương pháp giảng dạy, nêu gương tốt cho người học.”
Như vậy, nhà giáo có trách nhiệm tôn trọng, đối xử công bằng với người học, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người học; đồng thời không được có hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc xâm phạm thân thể người học dưới bất kỳ hình thức nào.
Quy định này khẳng định, giáo dục phải được thực hiện bằng phương pháp sư phạm phù hợp, tuyệt đối không sử dụng bạo lực để răn đe hay trừng phạt học sinh.
Nói một cách dễ hiểu, dù xuất phát từ mục đích muốn học sinh tiến bộ, giáo viên cũng không có quyền đánh học sinh.
- Trách nhiệm của giáo viên là viên chức
Khoản 5 Điều 7 Luật Viên chức 2025 quy định:
“Điều 7. Nghĩa vụ chung của viên chức
…
- Tu dưỡng, rèn luyện đạo đức nghề nghiệp, thực hiện quy tắc ứng xử của viên chức.”
Bên cạnh đó, khoản 4 Điều 8 Luật Viên chức 2025 quy định:
“Điều 8. Nghĩa vụ của viên chức trong hoạt động nghề nghiệp
…
- Khi phục vụ Nhân dân, viên chức phải tuân thủ các quy định sau:
- a) Có thái độ lịch sự, tôn trọng Nhân dân;
- b) Có tinh thần hợp tác, tác phong khiêm tốn;
- c) Không hách dịch, cửa quyền, gây khó khăn, phiền hà đối với Nhân dân;
- d) Chấp hành các quy định về đạo đức nghề nghiệp.
…”
Theo quy định trên, viên chức phải chấp hành pháp luật, tuân thủ đạo đức nghề nghiệp và thực hiện đúng nghĩa vụ trong hoạt động nghề nghiệp.
Khi có hành vi vi phạm, viên chức có thể bị xem xét xử lý kỷ luật với các hình thức tương ứng theo tính chất, mức độ vi phạm theo quy định tại Điều 35 Luật Viên chức 2025 như:
- Khiển trách;
- Cảnh cáo;
- Cách chức (nếu giữ chức vụ quản lý);
- Buộc thôi việc đối với các trường hợp vi phạm đặc biệt nghiêm trọng theo quy định của pháp luật.
Việc áp dụng hình thức kỷ luật phải căn cứ vào hậu quả xảy ra, mức độ lỗi, tính chất hành vi và các tình tiết liên quan, không phải cứ đánh học sinh là đương nhiên bị buộc thôi việc.
- Xử phạt vi phạm hành chính
Theo quy định tại Điều 28 Nghị định 04/2021/NĐ-CP quy định:
“Điều 28. Vi phạm quy định về kỷ luật người học; xúc phạm danh dự, nhân phẩm, xâm phạm thân thể người học; vi phạm quy định về chính sách đối với người học
- Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:
- a) Kỷ luật người học không đúng quy định của pháp luật hiện hành;
- b) Xúc phạm danh dự, nhân phẩm, xâm phạm thân thể người học nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm về chính sách đối với người học.
- Biện pháp khắc phục hậu quả:
- a) Buộc hủy bỏ quyết định kỷ luật và khôi phục quyền học tập của người học đối với hành vi vi phạm quy định tại điểm a khoản 1 Điều này;
- b) Buộc xin lỗi công khai người bị xúc phạm danh dự, nhân phẩm; xâm phạm thân thể đối với hành vi vi phạm quy định tại điểm b khoản 1 Điều này, trừ trường hợp người bị xúc phạm danh dự, nhân phẩm; xâm phạm thân thể hoặc người đại diện hợp pháp của người học là người chưa thành niên có yêu cầu không xin lỗi công khai.”
Như vậy, hành vi xâm phạm thân thể người học, sử dụng các biện pháp giáo dục mang tính bạo lực hoặc trái quy định có thể bị xử phạt vi phạm hành chính từ 5.000.000 triệu đồng đến 10.000.000 triệu đồng, đồng thời buộc chấm dứt hành vi vi phạm và chịu các biện pháp xử lý khác theo quy định.
Nếu hành vi gây hậu quả nghiêm trọng hơn hoặc có dấu hiệu của tội phạm thì còn có thể bị xem xét trách nhiệm theo quy định của pháp luật hình sự.
Áp dụng vào tình huống
Đối chiếu với tình huống trên, việc cô giáo dùng thước đánh nhiều lần vào tay học sinh để xử phạt lỗi viết chữ xấu là không phù hợp với Luật Giáo dục, bởi đây là hành vi tác động trực tiếp đến thân thể của người học.
Mặc dù mục đích của cô giáo có thể là muốn học sinh chăm chỉ, tiến bộ hơn, nhưng mục đích tốt không thể hợp pháp hóa phương pháp giáo dục sai.
Đối với giáo viên là viên chức, hành vi này sẽ bị xem xét xử lý kỷ luật theo Luật Viên chức, căn cứ vào tính chất, mức độ vi phạm, hậu quả đối với học sinh, thái độ khắc phục và các tình tiết liên quan.
Bên cạnh đó, nếu hành vi thuộc trường hợp bị xử phạt theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục thì giáo viên còn có thể bị xử phạt hành chính theo quy định.
Riêng hình thức buộc thôi việc chỉ đặt ra khi hành vi vi phạm đạt đến mức độ đặc biệt nghiêm trọng theo quy định của pháp luật và phải được xem xét thông qua trình tự, thủ tục xử lý kỷ luật đối với viên chức. Không phải mọi trường hợp giáo viên đánh học sinh đều mặc nhiên bị buộc thôi việc.
Kết luận pháp lý
Qua phân tích có thể thấy, giáo viên sử dụng thước kẻ để đánh vào tay học sinh nhằm răn đe là hành vi không phù hợp với quy định của Luật Giáo dục và vi phạm chuẩn mực nghề nghiệp của nhà giáo.
Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả xảy ra, giáo viên có thể bị xử lý kỷ luật theo Luật Viên chức, bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định hiện hành, thậm chí phải chịu trách nhiệm pháp lý khác nếu hành vi gây hậu quả nghiêm trọng.
Việc có buộc thôi việc hay không không phụ thuộc vào phản ứng của dư luận, mà phải căn cứ vào quy định của pháp luật, mức độ vi phạm và kết quả xem xét của cơ quan có thẩm quyền. Pháp luật bảo vệ quyền được học tập trong môi trường an toàn của trẻ em, đồng thời cũng bảo đảm việc xử lý giáo viên phải khách quan, đúng trình tự và đúng quy định.
- Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”
Góc nhìn tâm lý
Đối với một học sinh tiểu học, đau nhất đôi khi không phải là cái đánh vào tay, mà là cảm giác bị tổn thương ngay trước mặt bạn bè. Khi giáo viên – người các em tin tưởng – sử dụng bạo lực để phạt, nhiều trẻ sẽ hình thành tâm lý sợ hãi, né tránh đến trường, mất tự tin khi học tập, thậm chí đồng nhất việc học với sự trừng phạt.
Ở phía giáo viên, áp lực về thành tích, sĩ số lớp đông hay mong muốn học sinh tiến bộ có thể khiến một số người lựa chọn những phương pháp kỷ luật cũ mà không nhận ra rằng chúng không còn phù hợp với môi trường giáo dục hiện đại.
Còn với phụ huynh, nhìn thấy con trở về với đôi bàn tay đỏ và tâm lý hoảng sợ, cảm xúc đầu tiên thường là đau lòng và phẫn nộ. Tuy nhiên, giải pháp tốt nhất vẫn là yêu cầu nhà trường xử lý đúng quy định thay vì để mâu thuẫn tiếp tục leo thang.
Góc nhìn giáo dục
Quan niệm “thương cho roi cho vọt” từng tồn tại trong một giai đoạn lịch sử nhất định, nhưng không còn phù hợp với tinh thần của nền giáo dục hiện đại, nơi trẻ em được bảo vệ về thân thể, danh dự và nhân phẩm.
Kỷ luật tích cực không có nghĩa là nuông chiều học sinh, mà là giúp các em nhận ra lỗi sai thông qua hướng dẫn, đối thoại, động viên và những biện pháp giáo dục phù hợp với lứa tuổi. Một lời góp ý đúng lúc, một kế hoạch hỗ trợ cá nhân hay sự phối hợp với gia đình thường mang lại hiệu quả bền vững hơn nhiều so với một cái đánh.
Góc nhìn quản trị
Vụ việc là lời nhắc nhở về yêu cầu đổi mới trong quản trị nhân sự giáo dục.
Mỗi cơ sở giáo dục cần:
- Ban hành quy tắc ứng xử và quy định nghiêm cấm mọi hành vi bạo lực đối với học sinh;
- Tổ chức tập huấn định kỳ về kỷ luật tích cực, quản lý cảm xúc và kỹ năng xử lý hành vi học sinh;
- Thiết lập cơ chế tiếp nhận, xác minh và xử lý phản ánh của phụ huynh một cách khách quan, minh bạch;
- Xây dựng chương trình hỗ trợ tâm lý cho giáo viên nhằm giảm áp lực nghề nghiệp và phòng ngừa các hành vi ứng xử thiếu chuẩn mực.
Mục tiêu của quản trị không chỉ là xử lý người vi phạm, mà còn là tạo ra một môi trường sư phạm nơi giáo viên có đủ kỹ năng để giáo dục bằng sự tôn trọng thay vì bằng nỗi sợ.
- Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long
Giải quyết bạo lực học đường hoặc các sai phạm sư phạm đòi hỏi một quy trình xử lý lý tính, một chiến lược hàn gắn tổn thương và một tầm nhìn thay đổi tư duy kỷ luật.
- Quy trình xử lý minh bạch và đúng luật: Nhà trường không thể điều tra cảm tính. Việc thu thập thông tin phải khách quan và tôn trọng quyền giải trình của giáo viên trước khi đưa ra phán quyết kỷ luật dựa trên Luật Viên chức. Xử lý nghiêm không đồng nghĩa với việc tước đi quyền tự bào chữa của người lao động.
- Hàn gắn và tái đào tạo: Tâm điểm của cuộc khủng hoảng là tâm lý của học sinh — các em cần được nâng đỡ để tìm lại cảm giác an toàn tại trường. Ở hướng ngược lại, việc xử phạt giáo viên phải đi đôi với việc chuyển hóa năng lực thông qua các khóa huấn luyện về phương pháp giáo dục tích cực và quản trị cảm xúc cá nhân.
- Triết lý kỷ luật nhân văn: Bài học căn cơ nhất chính là định hình lại văn hóa ứng xử học đường. Kỷ luật không phải là sự trừng phạt để tạo ra nỗi sợ, mà là quá trình đối thoại giúp học sinh thấu suốt sai lầm và trưởng thành một cách tự giác.
Thông điệp của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long:
“Một người thầy giỏi không được nhớ đến bởi những hình phạt nghiêm khắc, mà bởi khả năng giúp học trò thay đổi bằng sự tôn trọng và yêu thương. Pháp luật có thể ngăn chặn bạo lực sư phạm, nhưng chỉ có giáo dục nhân văn mới nuôi dưỡng được những lớp học an toàn, nơi mỗi đứa trẻ đều được lớn lên trong niềm tin và sự bao dung.”
GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.
Từ khóa: Tư vấn; Luật Giáo dục; Luật Viên chức: Xử lý vi phạm hành chính; Bạo lực; Giải pháp.