TÌNH HUỐNG SỐ 976: TRẠM TRỘN BÊ TÔNG NHỰA ASPHALT TẠO CỘT KHÓI ĐEN KHÉT MÙI MÙI NHỰA HẮC LẸT BAO PHỦ HOÀN TOÀN KHÔNG GIAN CÁC LỚP HỌC TRƯỜNG MẦM NON XÃ GIÁP RANH?

TÌNH HUỐNG SỐ 976: TRẠM TRỘN BÊ TÔNG NHỰA ASPHALT TẠO CỘT KHÓI ĐEN KHÉT MÙI MÙI NHỰA HẮC LẸT BAO PHỦ HOÀN TOÀN KHÔNG GIAN CÁC LỚP HỌC TRƯỜNG MẦM NON XÃ GIÁP RANH?

Khi cột khói đen và mùi nhựa đường hắc lẹt tràn vào không gian học tập của trẻ mầm non – nhóm đối tượng nhạy cảm nhất với khí độc – thì đây không còn là chuyện khó chịu thông thường mà là vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

1: Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Năm 2025, Công ty C do ông Nguyễn Văn A làm giám đốc đặt một trạm trộn bê tông nhựa nóng (asphalt) tại xã X, tỉnh Y để phục vụ thi công tuyến đường lớn đi qua khu vực. Trạm nằm sát ranh giới với xã Z, cách trường mầm non của xã Z chỉ khoảng 150 mét theo đường chim bay.

Từ đầu năm 2026, mỗi khi trạm vận hành, nhất là buổi sáng và những hôm lặng gió, cột khói đen đặc cuộn lên từ ống khói rồi theo gió phủ kín sân trường, các lớp học. Mùi nhựa đường khét lẹt khiến nhiều cháu ho kéo dài, chảy nước mũi, buồn nôn, quấy khóc; giáo viên phải đóng kín cửa. Cô Trần Thị B – hiệu trưởng nhà trường – nhiều lần đề nghị phía trạm khắc phục nhưng ông A chỉ trả lời: “Trạm nằm trên đất xã X, chạy phục vụ công trình của nhà nước, trường thuộc xã khác thì không liên quan”.

Phụ huynh bức xúc, có ý định kéo đến chặn cổng trạm. Cô B và các phụ huynh hoang mang, không biết phải làm gì cho đúng pháp luật.

## 2: Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Xét về mặt luật pháp, lập luận của ông A cho rằng “trạm ở xã khác nên không liên quan” là hoàn toàn không đúng. Căn cứ Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 (Luật số 72/2020/QH14, có hiệu lực từ ngày 01/01/2022, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 146/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/01/2026), quyền lợi của nhà trường và các cháu được bảo vệ như sau:

1. Nguyên tắc “người gây ô nhiễm phải trả giá”:

Điều 4 Luật Bảo vệ môi trường 2020 xác định tổ chức, cá nhân gây ô nhiễm, suy thoái môi trường phải khắc phục, cải tạo và bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật. Ranh giới hành chính giữa hai xã không phải là “vùng miễn trừ” cho khí thải.

2. Hành vi bị nghiêm cấm:

Điều 6 Luật Bảo vệ môi trường 2020 nghiêm cấm việc xả khí thải chưa được xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường ra môi trường; đồng thời cấm che giấu hành vi gây ô nhiễm hoặc cản trở, làm sai lệch thông tin trong hoạt động bảo vệ môi trường.

3. Điều kiện để được vận hành:

Theo Điều 39 và các quy định liên quan, cơ sở có phát sinh khí thải như trạm trộn bê tông nhựa phải có giấy phép môi trường (hoặc đăng ký môi trường theo quy mô), phải đầu tư hệ thống thu gom, xử lý bụi, khí thải đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải công nghiệp và thực hiện quan trắc theo Nghị định số 08/2022/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 05/2025/NĐ-CP và Nghị định số 48/2026/NĐ-CP).

4. Quyền khiếu nại, tố cáo và yêu cầu bồi thường:

Điều 163 Luật Bảo vệ môi trường 2020 cho phép tổ chức, cá nhân khiếu nại, tố cáo hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường. Các Điều 130, 131 và 133 quy định thiệt hại do ô nhiễm bao gồm cả thiệt hại về sức khỏe, tài sản và lợi ích hợp pháp; đặc biệt, trách nhiệm chứng minh mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm và thiệt hại thuộc về bên gây ô nhiễm, không phải bên bị hại.

5. Chế tài xử lý:

Hành vi xả khí thải vượt quy chuẩn bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định số 45/2022/NĐ-CP (Điều 20 và các điều liên quan), kèm biện pháp buộc khắc phục ô nhiễm và chi trả chi phí đo đạc, phân tích mẫu khí thải; mức phạt đối với tổ chức gấp hai lần cá nhân. Vi phạm nghiêm trọng có thể bị đình chỉ hoạt động có thời hạn.

Áp dụng vào tình huống:

• Về vị trí: Trạm cách trường khoảng 150 mét, khói và mùi nhựa đã tác động đến sức khỏe trẻ em; việc “khác xã” không làm mất trách nhiệm của Công ty C.
• Về dấu hiệu vi phạm: Khói đen đặc, mùi khét kéo dài là dấu hiệu cho thấy khí thải có thể chưa được xử lý đạt chuẩn hoặc hệ thống xử lý vận hành không đúng quy trình; cần cơ quan chuyên môn lấy mẫu đo kiểm để kết luận.

Kết luận pháp lý: Cô B, nhà trường và phụ huynh hoàn toàn có quyền gửi đơn kiến nghị, tố cáo đến UBND xã, Thanh tra Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Y hoặc lực lượng Cảnh sát môi trường để yêu cầu kiểm tra, quan trắc khí thải, xử lý vi phạm và buộc Công ty C khắc phục. Nếu có thiệt hại về sức khỏe, các gia đình có quyền khởi kiện yêu cầu bồi thường tại Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền.

##3: Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn” (The Human & Management)

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Áp lực tiến độ và lợi nhuận dễ khiến người điều hành “nhìn thấy công trình mà không thấy con người”. Thái độ gạt bỏ lời đề nghị của nhà trường bộc lộ sự thiếu thấu cảm của ông A; còn với trẻ mầm non, những ngày bị khói bủa vây có thể để lại tâm lý sợ hãi, ngại đến lớp.

Nỗi lo của phụ huynh là chính đáng, song hành động quá khích như chặn cổng, gây rối có thể biến người bị hại thành người vi phạm. Giáo dục tốt nhất là cùng lên tiếng bằng con đường hợp pháp, văn minh.

Về khía cạnh Quản trị rủi ro

Bài học dành cho Công ty C là sự “chủ quan” trong quản trị rủi ro dự án: đặt trạm sát trường học mà không có vùng đệm, không có kế hoạch ứng phó. Bị đình chỉ, phạt nặng, mất uy tín và chậm tiến độ công trình sẽ tốn kém hơn nhiều so với chi phí đầu tư hệ thống xử lý khí thải ngay từ đầu.

## 4: Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để giải quyết thấu tình đạt lý, bảo vệ sức khỏe các cháu trước mắt và lâu dài, Chuyên gia Nguyễn Hữu Long đưa ra phương án 3 bước như sau:

Bước 1 – Lưu giữ chứng cứ và kiến nghị bằng văn bản: Cô B cùng ban giám hiệu ghi lại thời điểm, hướng gió, hình ảnh, video cột khói, danh sách các cháu có triệu chứng hô hấp (kèm giấy khám nếu có), đề nghị UBND xã Z lập biên bản, rồi gửi văn bản kiến nghị đến UBND xã X, Công ty C và cơ quan quản lý môi trường.

Bước 2 – Đối thoại và chia sẻ trách nhiệm (Hòa giải nhân văn): Mời chính quyền hai xã, Công ty C và đại diện phụ huynh cùng ngồi lại. Công ty C cam kết nâng cấp hệ thống lọc bụi, xử lý khí thải, tránh chạy trạm trong giờ học, quan trắc công khai, đồng thời hỗ trợ khám sức khỏe cho các cháu và vệ sinh khuôn viên trường – cách để lấy lại niềm tin của cộng đồng.

Bước 3 – Tố cáo và khởi kiện (Giải pháp cuối cùng): Nếu công ty vẫn khước từ hoặc tiếp tục xả khói, nhà trường, phụ huynh gửi đơn tố cáo đến Thanh tra chuyên ngành môi trường hoặc Cảnh sát môi trường để lấy mẫu khí thải, xử phạt, buộc khắc phục; nếu có thiệt hại sức khỏe, khởi kiện yêu cầu bồi thường theo Điều 133 Luật Bảo vệ môi trường 2020 tại Tòa án nhân dân khu vực.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.