TÌNH HUỐNG SỐ 2: HỌC SINH MẦM NON BỊ BẠN CÙNG LỚP CẮN BẦM TÍM TAY TRONG GIỜ NGỦ TRƯA DO CÔ GIÁO NGỦ QUÊN: PHỤ HUYNH CÓ QUYỀN KIỆN YÊU CẦU ĐUỔI VIỆC GIÁO VIÊN?
Một vết bầm trên cánh tay của trẻ có thể chỉ mất vài ngày để lành, nhưng nỗi đau, sự hoang mang và cảm giác mất niềm tin của cha mẹ đối với nhà trường có thể kéo dài rất lâu. Khi một giáo viên ngủ quên trong giờ trực trưa, để xảy ra việc trẻ bị bạn cùng lớp cắn gây thương tích, phụ huynh có quyền yêu cầu nhà trường buộc thôi việc giáo viên hay không? Pháp luật quy định như thế nào? Và đâu mới là giải pháp nhân văn để bảo vệ trẻ em, đồng thời bảo đảm sự nghiêm minh trong quản trị nhà trường?
Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.
1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)
Một buổi trưa tại Trường Mầm non X, xã B, tỉnh C, sau bữa ăn bán trú, các cháu được cô giáo hướng dẫn đi ngủ theo đúng thời gian biểu.
Trong lúc các trẻ đang ngủ, cô Nguyễn Thị A – giáo viên phụ trách lớp – do mệt mỏi sau nhiều ngày làm việc liên tục nên đã ngủ quên trong thời gian trực. Lợi dụng lúc không có sự quan sát của giáo viên, bé Trần Văn B (04 tuổi) xảy ra mâu thuẫn với bạn cùng lớp là bé Lê Minh C và cắn mạnh vào cánh tay của bạn, khiến vùng da bị bầm tím, sưng đỏ và phải đưa đến cơ sở y tế kiểm tra.
Chiều cùng ngày, khi đón con, phụ huynh phát hiện vết thương trên tay bé C. Sau khi xem lại camera của lớp học, gia đình bức xúc khi thấy cô giáo không kịp thời phát hiện và ngăn chặn sự việc vì đang ngủ.
Đoạn video nhanh chóng được chia sẻ lên mạng xã hội, kéo theo hàng nghìn bình luận chỉ trích. Nhiều ý kiến cho rằng giáo viên đã vi phạm đạo đức nghề nghiệp và cần bị buộc thôi việc ngay lập tức. Gia đình bé C cũng yêu cầu nhà trường xử lý kỷ luật ở mức cao nhất và tuyên bố sẽ khởi kiện nếu yêu cầu không được đáp ứng.
Liệu phụ huynh có quyền yêu cầu nhà trường buộc thôi việc giáo viên? Nhà trường phải xử lý như thế nào để đúng quy định của pháp luật?
2. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”
- Giáo viên có nghĩa vụ bảo vệ, chăm sóc và bảo đảm an toàn cho trẻ
Theo Điều 69 Luật Giáo dục năm 2019, nhà giáo có nghĩa vụ giữ gìn phẩm chất, danh dự, uy tín của nhà giáo; tôn trọng, đối xử công bằng với người học; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người học.
Đối với giáo viên mầm non, việc chăm sóc, giám sát trẻ trong suốt thời gian trẻ ở trường là trách nhiệm nghề nghiệp cơ bản. Mọi hành vi thiếu trách nhiệm làm ảnh hưởng đến sự an toàn của trẻ đều có thể bị xem xét trách nhiệm theo quy định của pháp luật và quy định nội bộ của cơ sở giáo dục.
Bên cạnh đó, Điều 89 Luật Giáo dục năm 2019 cũng đặt ra trách nhiệm của cơ sở giáo dục trong việc xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người học.
- Thẩm quyền quyết định hình thức xử lý kỷ luật đối với viên chức
Khoản 1 Điều 35 Luật Viên chức 2025 quy định:
“Điều 35. Xử lý kỷ luật đối với viên chức
- Viên chức vi phạm các quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm phải chịu một trong các hình thức kỷ luật sau:
- a) Khiển trách;
- b) Cảnh cáo;
- c) Cách chức, áp dụng đối với viên chức quản lý;
- d) Buộc thôi việc.
…”
Do đó căn cứ vào tính chất, mức độ vi phạm mà cơ quan có thẩm quyền ra quyết định xử lý kỷ luật đối với viên chức và được thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật. Cơ quan có thẩm quyền xem xét mức độ để chọn hình thức xử lý kỷ luật theo quy định mà không phụ thuộc vào yêu cầu đơn phương của bất kỳ ai.
- Trách nhiệm bồi thường thiệt hại
Theo khoản 1 Điều 584 Bộ luật Dân sự năm 2015, người gây thiệt hại phải bồi thường khi có hành vi vi phạm và gây thiệt hại cho người khác.
Đồng thời, Điều 600 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định pháp nhân phải bồi thường thiệt hại do người của mình gây ra trong khi thực hiện nhiệm vụ được giao.
Trong trường hợp giáo viên thiếu trách nhiệm trong khi thực hiện nhiệm vụ chăm sóc trẻ, nếu xác định có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm và thiệt hại xảy ra thì nhà trường có trách nhiệm giải quyết bồi thường đối với người bị thiệt hại theo quy định của pháp luật. Sau đó, tùy theo mức độ lỗi của giáo viên, nhà trường có thể xem xét trách nhiệm hoàn trả hoặc xử lý theo quy định.
Áp dụng vào tình huống:
Áp dụng vào sự cố cụ thể này, việc giáo viên ngủ quên trong khung giờ trực trưa chính là biểu hiện rõ nhất của việc không thực hiện đầy đủ trách nhiệm giám sát trẻ. Nếu sự thiếu sâu sát này là nguyên nhân trực tiếp khiến trẻ bị bạn cắn mà không được can thiệp kịp thời, cả giáo viên trực tiếp lẫn Ban giám hiệu đều phải chịu trách nhiệm.
Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc giáo viên đương nhiên bị buộc thôi việc.
Để đưa ra một phán quyết công bằng, cơ quan chức năng cần đặt sự việc vào một hệ quy chiếu toàn diện:
- Đây là vi phạm mang tính hệ thống (tái phạm) hay chỉ là sự cố hy hữu lần đầu?
- Mức độ nghiêm trọng từ vết thương của trẻ đến đâu?
- Giáo viên ngủ quên vì chủ quan lười nhác hay bị bào mòn sức lực bởi áp lực công việc quá tải?
- Nhà trường có lỗi trong việc bố trí thiếu người trực so với số lượng trẻ hay không?
- Quy trình quản lý học sinh giờ ngủ trưa vốn có kẽ hở nào không?
Mọi chế tài xử lý khi được áp dụng phải dựa trên nền tảng của Luật Viên chức và quy chế nội bộ. Quyết định kỷ luật cuối cùng phải tuân thủ nguyên tắc “đúng người, đúng tội”, vừa mang tính răn đe, nghiêm minh nhưng cũng phải thấu tình đạt lý và đúng quy trình pháp luật.
Kết luận pháp lý: Qua phân tích có thể thấy, pháp luật không trao cho phụ huynh quyền quyết định số phận nghề nghiệp của giáo viên, nhưng bảo đảm cho phụ huynh quyền yêu cầu làm rõ trách nhiệm, yêu cầu bồi thường thiệt hại và giám sát việc xử lý vụ việc theo đúng quy định.
Mỗi vụ việc cần được xem xét trên cơ sở chứng cứ khách quan, mức độ lỗi của từng chủ thể và quy định của pháp luật, thay vì bị chi phối bởi cảm xúc hoặc áp lực từ dư luận. Chỉ khi việc xử lý được thực hiện đúng pháp luật, khách quan và minh bạch thì mới vừa bảo vệ quyền lợi của trẻ, vừa bảo đảm sự công bằng đối với đội ngũ nhà giáo và giữ vững niềm tin của xã hội đối với môi trường giáo dục.
3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”
Góc nhìn tâm lý
Không có người cha, người mẹ nào có thể bình tĩnh khi nhìn thấy con mình mang thương tích từ trường học trở về. Phía sau yêu cầu “đuổi việc giáo viên” thường không chỉ là sự tức giận, mà còn là cảm giác bất lực, mất niềm tin và nỗi sợ rằng điều tương tự sẽ tiếp tục xảy ra với con mình hoặc với những đứa trẻ khác.
Ở phía giáo viên, một sai sót trong vài phút có thể trở thành áp lực tâm lý rất lớn. Sự chỉ trích từ dư luận, mạng xã hội và cảm giác day dứt nghề nghiệp đôi khi còn nặng nề hơn cả hình thức kỷ luật.
Điều cần nhất trong thời điểm này là đối thoại, minh bạch và cùng hướng đến lợi ích tốt nhất cho trẻ, thay vì chỉ tập trung vào việc quy kết hay trừng phạt.
Góc nhìn giáo dục
Môi trường mầm non là nơi trẻ đang hình thành những kỹ năng đầu đời về giao tiếp và kiểm soát cảm xúc. Hành vi cắn bạn không phải là hiện tượng hiếm gặp ở lứa tuổi này, nhưng nếu giáo viên giám sát sát sao thì hoàn toàn có thể can thiệp kịp thời để hạn chế hậu quả.
Do đó, bên cạnh việc xử lý trách nhiệm của giáo viên, nhà trường cần tăng cường giáo dục kỹ năng quản lý cảm xúc, kỹ năng ứng xử và xây dựng môi trường học tập an toàn cho trẻ.
Góc nhìn quản trị
Sai sót của cá nhân thực chất là hệ quả của một hệ thống quản trị lỏng lẻo. Để xây dựng môi trường mầm non an toàn, nhà trường cần chuyển dịch từ “quản lý bằng niềm tin” sang “quản trị bằng quy trình” với 5 giải pháp đồng bộ:
- Quy trình trực trưa: Rõ ràng, minh bạch, có giám sát chéo.
- Định biên nhân sự: Phù hợp với mật độ học sinh trên mỗi lớp.
- Kiểm tra nội bộ: Thực hiện kiểm tra đột xuất để siết chặt kỷ luật lao động.
- Đào tạo nhân sự: Huấn luyện định kỳ kỹ năng an toàn và xử lý tình huống tai nạn.
- Truyền thông khủng hoảng: Sẵn sàng kịch bản ứng phó sự cố để giảm thiểu thiệt hại về mặt hình ảnh.
Đặc biệt, xử lý kỷ luật lao động cần nghiêm minh nhưng cũng phải nhân văn. Mục tiêu cuối cùng không phải là loại bỏ một giáo viên, mà là ngăn ngừa tái diễn, nâng cao chất lượng chăm sóc trẻ và xây dựng văn hóa trách nhiệm trong nhà trường.
4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long
Để giải quyết khủng hoảng học đường một cách thấu đáo, việc ứng phó cần được triển khai đồng bộ qua ba trục: xử lý tình huống khẩn cấp, chế tài nhân sự và quản trị hệ thống.
- Về xử lý tình huống: Nhà trường phải đặt việc chăm sóc y tế và ổn định tinh thần cho học sinh lên trên hết. Thái độ minh bạch thông tin, chủ động xin lỗi và đồng hành cùng phụ huynh chính là chìa khóa để xoa dịu xung đột.
- Về chế tài nhân sự: Việc xem xét lỗi của giáo viên phải dựa trên lăng kính lý tính của Luật Viên chức, đảm bảo nguyên tắc “đúng người, đúng sai phạm”. Áp lực từ không gian mạng không thể và không nên trở thành thước đo để đưa ra các quyết định sa thải vội vàng khi thiếu cơ sở pháp lý.
- Về quản trị hệ thống: Nhà trường cần biến rủi ro thành bài học để nâng cấp quy trình làm việc, tối ưu hóa mật độ nhân sự trên mỗi lớp và thiết lập các lá chắn an toàn nghiêm ngặt hơn cho trẻ.
Sau cùng, thương lượng và hòa giải vẫn là giải pháp nhân văn nhất. Việc kéo nhau đến các cơ quan khiếu nại hay khởi kiện tụng đình chỉ nên xảy ra khi mọi nỗ lực đối thoại thiện chí giữa nhà trường và gia đình đã thực sự thất bại.
Thông điệp của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long:
“Một sai sót của giáo viên cần được nhìn nhận bằng pháp luật để bảo đảm sự công bằng, nhưng cũng cần được xử lý bằng tinh thần giáo dục để phòng ngừa những sai sót mới. Kỷ luật nghiêm minh là cần thiết, song chỉ có quản trị nhân văn mới tạo nên một môi trường giáo dục an toàn và bền vững.”
GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.
Từ khóa: Tư vấn; Luật Giáo dục; Bộ luật Dân sự; Luật Viên chức; Tai nạn học đường; Xử lý kỷ luật; Bồi thường; Giải pháp.