TÌNH HUỐNG SỐ 893: NHÓM THANH NIÊN LẬP HỘI NHÓM “HỘI ĐUA XE TỐC ĐỘ TỬ THẦN” TRÊN TELEGRAM, LÔI KÉO HỌC SINH THPT ĐUA XE, LẠNG LÁCH, ĐÁNH VÕNG

TÌNH HUỐNG SỐ 893: NHÓM THANH NIÊN LẬP HỘI NHÓM “HỘI ĐUA XE TỐC ĐỘ TỬ THẦN” TRÊN TELEGRAM, LÔI KÉO HỌC SINH THPT ĐUA XE, LẠNG LÁCH, ĐÁNH VÕNG

1. TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ

Một nhóm thanh niên thành lập hội nhóm trên Telegram, đăng tải nội dung cổ súy tốc độ, rủ rê học sinh THPT tụ tập, điều khiển xe máy lạng lách, đánh võng và tổ chức đua xe trái phép trên đường công cộng. Một số thành viên có thể đảm nhận vai trò lên kế hoạch, hẹn địa điểm, cảnh giới hoặc kích động người khác tham gia.

Hành vi này có nguy cơ gây tai nạn, xâm phạm trật tự, an toàn giao thông và trật tự công cộng. Trách nhiệm pháp lý phải được xác định theo hành vi cụ thể của từng người, không chỉ dựa trên việc tham gia nhóm Telegram.

2. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC”

2.1. CĂN CỨ PHÁP LUẬT CHÍNH XÁC

1. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15

• Khoản 6 Điều 3: Xác định nguyên tắc mọi hành vi vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và xử lý nghiêm minh.
• Khoản 6 Điều 9: Quy định về các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó có đua xe, tổ chức đua xe, xúi giục, giúp sức, cổ vũ đua xe trái phép và điều khiển phương tiện lạng lách, đánh võng, rú ga liên tục.
• Khoản 1 và khoản 2 Điều 12: Quy định nghĩa vụ chấp hành tốc độ, khoảng cách an toàn và điều khiển phương tiện phù hợp với điều kiện thực tế.
• Khoản 1 Điều 56: Quy định điều kiện của người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ, bao gồm yêu cầu về độ tuổi, sức khỏe và giấy phép lái xe phù hợp theo quy định.

Đây là căn cứ trực tiếp để đánh giá hành vi của những người điều khiển xe máy trong tình huống. 

1. Nghị định 168/2024/NĐ-CP ngày 26/12/2024

• Khoản 1 Điều 35: Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với hành vi tụ tập để cổ vũ, giúp sức, xúi giục việc điều khiển xe chạy quá tốc độ, lạng lách, đánh võng, đuổi nhau trên đường hoặc đua xe trái phép.
• Khoản 2 Điều 35: Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với cá nhân tổ chức đua xe trái phép; mức phạt đối với tổ chức là từ 80.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng.
• Điểm a và điểm b khoản 3 Điều 35: Quy định tịch thu phương tiện đối với người điều khiển xe gắn máy, xe đạp máy, xe đạp hoặc ô tô, mô tô đua trái phép trên đường giao thông theo phạm vi từng điểm.
• Khoản 4 Điều 35: Người điều khiển mô tô đua trái phép thuộc trường hợp tại điểm b khoản 3 còn bị tước quyền sử dụng giấy phép lái xe từ 22 tháng đến 24 tháng.

Cần lưu ý rằng xử phạt theo Điều 35 phải căn cứ đúng hành vi và chủ thể. Không thể áp dụng mức phạt dành cho người tổ chức đua xe chỉ vì một người lập nhóm trên mạng. 

1. Bộ luật Hình sự – Điều 265, Điều 266 và Điều 318

Điều 265 – Tội tổ chức đua xe trái phép

• Khoản 1: Người tổ chức trái phép việc đua xe ô tô, xe máy hoặc các loại xe khác có gắn động cơ có thể bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm.
• Điểm a khoản 2: Tổ chức cho từ 10 xe tham gia trở lên trong cùng một lúc hoặc tổ chức từ 2 cuộc đua xe trở lên trong cùng một lúc là tình tiết thuộc khung hình phạt nặng hơn; khung tại khoản 2 quy định phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 4 năm đến 10 năm.

Điều 266 – Tội đua xe trái phép

• Khoản 1: Người trực tiếp đua xe trái phép chỉ bị truy cứu theo khoản này khi đáp ứng điều kiện luật định về hậu quả hoặc tiền sử xử lý. Mức hình phạt gồm phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.
• Khoản 2: Quy định các trường hợp nghiêm trọng hơn, như làm chết người, gây thương tích nặng, đua xe tại nơi tập trung đông dân cư hoặc các tình tiết khác được liệt kê trong điều luật.

Điều 318 – Tội gây rối trật tự công cộng

• Khoản 1: Người gây rối trật tự công cộng, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội hoặc thuộc trường hợp tái phạm được quy định tại khoản này có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.
• Điểm a và điểm c khoản 2: Áp dụng khung hình phạt từ 2 năm đến 7 năm tù nếu phạm tội có tổ chức hoặc gây cản trở giao thông nghiêm trọng.

Việc lựa chọn Điều 265, Điều 266 hay Điều 318 phải dựa trên hành vi thực tế và dấu hiệu cấu thành từng tội. Không được mặc nhiên cộng dồn các tội danh nếu chưa đủ căn cứ pháp luật. 

1. Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15

• Khoản 1 Điều 13: Quy định các loại thông tin, hành vi sử dụng công nghệ thông tin và phương tiện điện tử xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội trên không gian mạng, trong đó có những nội dung kích động gây rối trật tự công cộng.
• Việc đăng tải, chia sẻ hoặc truyền đưa nội dung trên Telegram chỉ bị xem xét theo quy định này khi nội dung và hành vi thực tế đáp ứng dấu hiệu luật định. Không thể kết luận vi phạm Luật An ninh mạng chỉ vì lập nhóm hoặc bàn bạc về xe máy. 

1. Trách nhiệm hình sự của học sinh chưa thành niên

• Khoản 1 Điều 12 Bộ luật Hình sự: Người từ đủ 16 tuổi trở lên chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, trừ trường hợp luật quy định khác.
• Khoản 2 Điều 12: Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ chịu trách nhiệm hình sự về những tội rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng thuộc danh mục điều luật được liệt kê. Điều 265 và Điều 266 nằm trong danh mục này.
• Khoản 1 Điều 17: Đồng phạm là trường hợp có từ hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm; khoản 2 quy định phạm tội có tổ chức là hình thức đồng phạm có sự câu kết chặt chẽ.

Vì vậy, phải xác minh tuổi của từng học sinh, vai trò của từng người và các điều kiện truy cứu trách nhiệm hình sự trước khi kết luận. 

2.2. QUY TRÌNH PHÁT HIỆN, NGĂN CHẶN VÀ XỬ LÝ ĐÚNG PHÁP LUẬT

1. Tiếp nhận và xác minh thông tin: Ghi nhận phản ánh về thời gian, địa điểm, phương tiện và dấu hiệu tổ chức đua xe.
2. Bảo toàn chứng cứ: Thu thập hình ảnh, video, tin nhắn và dữ liệu điện tử theo đúng thẩm quyền, trình tự pháp luật.
3. Tuần tra, kiểm soát: Lực lượng chức năng chủ động bố trí tuần tra tại khu vực có nguy cơ cao, ngăn chặn hành vi nguy hiểm và bảo đảm an toàn cho người đi đường.
4. Phân loại hành vi: Xác định người tổ chức, người trực tiếp đua xe, người lạng lách, người cổ vũ hoặc giúp sức; không suy diễn trách nhiệm chỉ từ việc tham gia nhóm.
5. Xử lý theo thẩm quyền: Lập hồ sơ xử phạt hành chính hoặc chuyển xử lý hình sự khi có đủ căn cứ; việc khởi tố phải tuân thủ Bộ luật Tố tụng hình sự.
6. Phối hợp giáo dục: Làm việc với gia đình và nhà trường, bảo đảm quyền của người chưa thành niên và phòng ngừa tái phạm.

Không được coi việc lập nhóm Telegram là căn cứ tự động để bắt giữ hay khởi tố. Việc áp dụng biện pháp ngăn chặn phải có căn cứ pháp luật cụ thể.

3. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ – “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

3.1. TÂM LÝ NỔI LOẠN VÀ ÁP LỰC ĐỒNG ĐẲNG

Một số thanh thiếu niên muốn khẳng định bản thân, tìm kiếm sự công nhận hoặc chứng minh lòng can đảm trước bạn bè. Mạng xã hội có thể khuếch đại những nhu cầu này thông qua lời thách thức, video đua xe và sự cổ vũ của đám đông.

Giải pháp không phải là chỉ trích toàn bộ học sinh mà cần giúp từng em nhận thức rủi ro, kiểm soát cảm xúc, biết từ chối lời rủ rê và tìm kiếm hình thức khẳng định bản thân lành mạnh hơn.

3.2. VAI TRÒ CỦA GIA ĐÌNH VÀ NHÀ TRƯỜNG

• Gia đình quản lý việc sử dụng xe máy, kiểm tra độ tuổi và điều kiện điều khiển phương tiện của con.
• Nhà trường tổ chức giáo dục pháp luật bằng tình huống thực tế, tư vấn tâm lý và hướng dẫn kỹ năng ứng xử trước áp lực bạn bè.
• Đoàn Thanh niên và cộng đồng phát triển các câu lạc bộ thể thao, kỹ năng lái xe an toàn và hoạt động trải nghiệm tích cực.
• Học sinh vi phạm được xử lý đúng pháp luật, đồng thời được hỗ trợ thay đổi hành vi phù hợp với độ tuổi và hoàn cảnh.

4. GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

4.1. GIẢI PHÁP PHÁP LÝ

Tập trung xử lý đúng hành vi, đúng người và đúng căn cứ pháp luật; tăng cường tuần tra tại các điểm nóng; phối hợp xác minh chứng cứ trên không gian mạng; phân biệt rõ trách nhiệm hành chính với trách nhiệm hình sự.

4.2. GIẢI PHÁP TÂM LÝ – GIÁO DỤC

Tổ chức tư vấn cho học sinh có hành vi nguy cơ, hướng dẫn kỹ năng từ chối thách thức nguy hiểm và tạo môi trường để các em khẳng định bản thân thông qua học tập, thể thao, sáng tạo.

4.3. GIẢI PHÁP QUẢN TRỊ

Thiết lập cơ chế phối hợp giữa gia đình, nhà trường và lực lượng chức năng để phát hiện sớm, can thiệp kịp thời, theo dõi quá trình tiến bộ và ngăn ngừa tái phạm.

4.4. KẾT LUẬN

Tình huống số 893 cần được giải quyết đồng thời bằng pháp luật giao thông, pháp luật hình sự, quy định về an ninh mạng và giáo dục tâm lý. Người tổ chức đua xe có thể bị xử lý theo Điều 265; người trực tiếp đua xe có thể bị xử lý theo Điều 266; Điều 318 chỉ được áp dụng khi hành vi đủ dấu hiệu cấu thành tội gây rối trật tự công cộng.

Mục tiêu cuối cùng là bảo vệ tính mạng, an toàn giao thông, nâng cao ý thức pháp luật và giúp thanh thiếu niên sửa sai, không tái phạm.

Lưu ý: Các căn cứ nêu trên cần được đối chiếu với văn bản hợp nhất và tình trạng hiệu lực tại thời điểm xảy ra hành vi. Đây là phân tích tình huống giả định, không phải kết luận về trách nhiệm hình sự của một cá nhân cụ thể.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời