TÌNH HUỐNG SỐ 880: HỘ GIA ĐÌNH THẮP HƯƠNG HÓA VÀNG SỐ LƯỢNG LỚN TRO BỤI THAN BAY BÁM ĐẦY CỬA SỔ BAN CÔNG CĂN HỘ CHUNG CƯ CAO CẤP BÊN CẠNH?

TÌNH HUỐNG SỐ 880: HỘ GIA ĐÌNH THẮP HƯƠNG HÓA VÀNG SỐ LƯỢNG LỚN TRO BỤI THAN BAY BÁM ĐẦY CỬA SỔ BAN CÔNG CĂN HỘ CHUNG CƯ CAO CẤP BÊN CẠNH?

Việc thắp hương, hóa vàng mã vào những ngày rằm, mùng một hay ngày giỗ vốn xuất phát từ nếp sống tâm linh đẹp của người Việt, nhưng khi thực hiện với số lượng lớn ngay tại ban công căn hộ, khói và tro than bay sang nhà bên cạnh đã trở thành nguyên nhân gây bức xúc, mâu thuẫn kéo dài trong nhiều tòa nhà.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

1: Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Gia đình ông A sinh sống tại một căn hộ trong chung cư cao cấp C, phường X, thành phố Y. Theo thói quen gia đình, vào các ngày rằm, mùng một và ngày giỗ, ông A đốt hàng chục kg vàng mã trong chậu kim loại đặt ngay trên ban công, kèm theo nhiều bó hương. Tro than nhẹ cùng khói bay theo gió, bám đầy cửa kính, lan can và đồ đạc ngoài ban công căn hộ liền kề của bà B; mùi khói hăng theo khe cửa len vào phòng khách, khiến con nhỏ của bà B ho kéo dài.

Bà B nhiều lần nhắc nhở nhưng ông A cho rằng “thờ cúng tổ tiên là quyền tự do tín ngưỡng, nhà tôi làm trong nhà tôi thì không ai có quyền cấm”. Bà B bức xúc, đã chụp ảnh, quay video và đang cân nhắc gửi đơn đến Ban quản trị chung cư và chính quyền địa phương; hai gia đình bắt đầu to tiếng trong thang máy.

2: Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Xét về mặt pháp luật, lập luận của ông A rằng “làm trong nhà mình thì không ai được cấm” là chưa chính xác. Quyền tự do tín ngưỡng được Nhà nước tôn trọng nhưng không được lợi dụng để xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người khác. Quyền sở hữu căn hộ của ông A cũng bị giới hạn bởi quyền của hàng xóm và quy định về sử dụng nhà chung cư. Cụ thể:

1. Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 (đã được sửa đổi, bổ sung):

Luật nghiêm cấm các hành vi thải khói, bụi, khí thải gây ô nhiễm môi trường và quy định hộ gia đình, cá nhân có trách nhiệm giữ gìn vệ sinh, bảo vệ môi trường nơi sinh sống, không làm ảnh hưởng đến cộng đồng dân cư xung quanh. Hành vi đốt vàng mã số lượng lớn, thường xuyên, tạo khói bụi phát tán sang căn hộ khác có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 45/2022/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường hiện hành. Mức phạt cụ thể do cơ quan có thẩm quyền xác định theo tính chất, mức độ vi phạm.

2. Luật Nhà ở năm 2023 và Nội quy chung cư:

Luật Nhà ở năm 2023 (Điều 6) nghiêm cấm các hành vi gây ô nhiễm môi trường, gây mất trật tự, ảnh hưởng đến sinh hoạt của cư dân trong quản lý, sử dụng nhà chung cư. Quy chế quản lý, sử dụng nhà chung cư ban hành kèm Thông tư 05/2024/TT-BXD yêu cầu chủ sở hữu, người sử dụng phải chấp hành Bản nội quy chung cư. Vi phạm nội quy có thể bị Ban quản trị, đơn vị quản lý vận hành nhắc nhở, lập biên bản, và chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý.

3. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại:

Theo Điều 602 Bộ luật Dân sự năm 2015, người làm ô nhiễm môi trường gây thiệt hại phải bồi thường. Trong tình huống này, thiệt hại có thể gồm chi phí vệ sinh, làm sạch cửa kính, đồ đạc và chi phí khám chữa bệnh phát sinh có chứng cứ.

Áp dụng vào tình huống:

• Về hành vi: Ông A đốt vàng mã số lượng lớn, lặp lại nhiều lần ngay trên ban công, khói và tro phát tán sang căn hộ khác. Đây không còn là sinh hoạt tín ngưỡng thông thường trong phạm vi nhà mình.
• Về hậu quả và chứng cứ: Bà B đã chụp ảnh, quay video tro than bám cửa sổ, ban công, và có ảnh hưởng đến sức khỏe người thân; đây là chứng cứ quan trọng cho việc xử lý và yêu cầu bồi thường.

Kết luận pháp lý: Bà B hoàn toàn có quyền yêu cầu ông A chấm dứt hành vi, đồng thời đề nghị Ban quản trị chung cư lập biên bản, gửi đơn đến Ủy ban nhân dân phường X để xem xét xử phạt vi phạm hành chính. Nếu có thiệt hại, bà B có quyền yêu cầu bồi thường theo quy định của Bộ luật Dân sự. Ông A vẫn được thờ cúng, nhưng không được gây ảnh hưởng đến người khác.

3: Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn” (The Human & Management)

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Người xưa dạy “thờ cúng cốt ở lòng thành”, không phải ở số lượng vàng mã hay độ nghi ngút của khói hương. Nhiều người đốt thật nhiều vì sợ bị cho là thiếu thành kính; ngược lại, người chịu khói bụi dễ có phản ứng gay gắt. Nếu chỉ tranh cãi bằng cảm xúc, mâu thuẫn sẽ leo thang.

Giáo dục con cháu biết thờ cúng văn minh, tiết chế vàng mã và nghĩ đến người xung quanh chính là cách giữ gìn tín ngưỡng bền vững nhất.

Về khía cạnh Quản trị rủi ro

Đốt lửa trên ban công chung cư tiềm ẩn nguy cơ cháy lan, kích hoạt hệ thống báo cháy, gây hoảng loạn cho cả tòa nhà. Đây là rủi ro lớn hơn nhiều so với khoản tiền vàng mã. Về phía bà B, bài học quản trị là cần ghi nhận chứng cứ có hệ thống (thời gian, hình ảnh, video) và đi theo trình tự: trao đổi, nhờ Ban quản trị, rồi mới đến cơ quan chức năng.

4: Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để giải quyết vấn đề thấu tình đạt lý, giữ được sự hòa thuận lâu dài, Chuyên gia Nguyễn Hữu Long đưa ra phương án 3 bước như sau:

1. Bước 1 – Đối thoại thiện chí: Bà B nên gặp trực tiếp ông A trong không khí nhẹ nhàng, tôn trọng việc thờ cúng của gia đình, nhưng nêu rõ ảnh hưởng đến sức khỏe con nhỏ và chi phí vệ sinh. Đề xuất ông A giảm số lượng vàng mã, không đốt trên ban công, hoặc hóa vàng ở nơi quy định.
2. Bước 2 – Nhờ Ban quản trị và đơn vị vận hành can thiệp: Nếu ông A tiếp tục vi phạm, bà B làm đơn gửi Ban quản trị và Ban quản lý tòa nhà để nhắc nhở, lập biên bản theo Nội quy. Giải pháp lâu dài là Ban quản trị đề xuất Hội nghị nhà chung cư bổ sung quy định cấm đốt vàng mã tại căn hộ, ban công, hành lang và bố trí khu hóa vàng tập trung ở nơi thoáng, an toàn, có xử lý tro.
3. Bước 3 – Đề nghị xử phạt, bồi thường (giải pháp cuối cùng): Nếu vẫn không chấm dứt, bà B gửi đơn kèm chứng cứ đến Ủy ban nhân dân phường X để kiểm tra, xử phạt theo pháp luật bảo vệ môi trường. Trường hợp có thiệt hại, bà B có thể yêu cầu hòa giải, nếu không thành thì khởi kiện ra Tòa án nhân dân khu vực để yêu cầu bồi thường theo Điều 602 Bộ luật Dân sự.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.