Tình huống 753: “ Doanh nghiệp cung cấp cám nhiễm aflatoxin khiến đàn gà đẻ liên kết giảm 80% tỷ lệ đẻ trứng – Thiệt hại nghiêm trọng chuỗi chăn nuôi“

1. Doanh nghiệp cung cấp cám nhiễm aflatoxin khiến đàn gà đẻ liên kết giảm 80% tỷ lệ đẻ trứng – Thiệt hại nghiêm trọng chuỗi chăn nuôi

Một số hộ chăn nuôi gà đẻ liên kết với doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi đang đối mặt với thiệt hại kinh tế nặng nề sau khi sử dụng lô cám bị nhiễm nấm mốc aflatoxin. Theo phản ánh từ các hộ liên kết, đàn gà xuất hiện triệu chứng ngộ độc, tỷ lệ đẻ trứng giảm sút tới 80%, gây đứt gãy nghiêm trọng chuỗi sản xuất và thu nhập của nông dân.

Diễn biến sự việc

Doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi đã cung cấp lô cám cho các hộ trong mô hình liên kết. Sau một thời gian sử dụng, đàn gà đẻ bắt đầu giảm mạnh sản lượng trứng, kèm theo các biểu hiện bất thường về sức khỏe. Kết quả kiểm nghiệm ban đầu cho thấy mẫu cám nhiễm aflatoxin – độc tố nguy hiểm do nấm mốc sinh ra, có khả năng gây độc cấp tính và ảnh hưởng lâu dài đến vật nuôi.

Thiệt hại không chỉ dừng lại ở việc giảm tỷ lệ đẻ trứng mà còn lan rộng đến toàn bộ chuỗi chăn nuôi: chi phí thức ăn, thuốc thú y, công chăm sóc tăng cao, trong khi sản lượng giảm mạnh khiến nhiều hộ rơi vào tình trạng lỗ nặng, thậm chí buộc phải thanh lý đàn.

Căn cứ pháp lý

Sự việc liên quan trực tiếp đến hai văn bản quan trọng:

•  Luật Chăn nuôi: Quy định rõ trách nhiệm của cơ sở sản xuất, kinh doanh thức ăn chăn nuôi phải đảm bảo chất lượng, an toàn; có nghĩa vụ bồi thường thiệt hại khi cung cấp sản phẩm không đạt chuẩn gây thiệt hại cho người chăn nuôi.

•  Luật An toàn thực phẩm: Thức ăn chăn nuôi thuộc đối tượng quản lý về an toàn thực phẩm. Việc đưa sản phẩm nhiễm độc tố aflatoxin ra thị trường là hành vi vi phạm nghiêm trọng, có thể bị xử phạt hành chính và chịu trách nhiệm dân sự, thậm chí hình sự nếu gây hậu quả lớn.

Quy trình xử lý khuyến nghị cho hộ chăn nuôi

Để bảo vệ quyền lợi, các hộ liên kết cần thực hiện ngay các bước sau:

1.  Lấy mẫu và niêm phong đúng quy trình

•  Lấy mẫu cám còn lại (ưu tiên mẫu nguyên bao, chưa mở) theo hướng dẫn của cơ quan thú y hoặc chi cục chăn nuôi.

•  Niêm phong mẫu có chữ ký của các bên (hộ chăn nuôi, đại diện doanh nghiệp nếu có, cán bộ chuyên môn).

•  Gửi mẫu đến phòng kiểm nghiệm độc học được chỉ định để phân tích aflatoxin và các chỉ tiêu liên quan.

2.  Lập biên bản và thu thập chứng cứ
Ghi nhận tình trạng đàn gà, số lượng chết/giảm đẻ, hóa đơn mua cám, hợp đồng liên kết, hình ảnh/video minh chứng.

3.  Kỹ năng đại diện và khiếu nại
Các hộ nên đoàn kết, cử đại diện có kinh nghiệm hoặc thuê luật sư/chuyên gia để làm việc với doanh nghiệp và cơ quan chức năng. Việc khiếu nại tập thể thường hiệu quả hơn so với khiếu nại đơn lẻ. Yêu cầu doanh nghiệp tạm dừng cung cấp lô hàng nghi vấn, hỗ trợ khắc phục và bồi thường theo hợp đồng liên kết cũng như quy định pháp luật.

Khuyến cáo

Cơ quan quản lý nhà nước cần tăng cường thanh tra, kiểm tra đột xuất các cơ sở sản xuất thức ăn chăn nuôi, đặc biệt là kiểm soát aflatoxin – một trong những độc tố phổ biến và nguy hiểm trong ngành.

Người chăn nuôi nên chủ động kiểm tra chất lượng thức ăn trước khi sử dụng, ưu tiên mua từ nguồn có uy tín và giữ lại mẫu đối chứng.

Sự việc một lần nữa nhấn mạnh tầm quan trọng của trách nhiệm trong chuỗi liên kết nông nghiệp. Chỉ khi doanh nghiệp và hộ chăn nuôi cùng tuân thủ nghiêm ngặt quy định về chất lượng và an toàn, chuỗi giá trị mới phát triển bền vững, tránh những thiệt hại không đáng có như hiện nay.

(Bài viết mang tính thông tin, phản ánh tình huống thực tế phổ biến trong chăn nuôi liên kết. Người chăn nuôi cần liên hệ cơ quan thú y địa phương để được hướng dẫn cụ thể.)