TÌNH HUỐNG SỐ 774: HỢP TÁC XÃ DỊCH VỤ THỦY SẢN TỰ Ý NÂNG PHÍ DỊCH VỤ HẬU CẦN CẢNG CÁ BẾN BÃI NEO ĐẬU LÊN GẤP BA MÀ KHÔNG THÔNG QUA ĐẠI HỘI THÀNH VIÊN XÃ VIÊN BIỂU QUYẾT?

TÌNH HUỐNG SỐ 774: HỢP TÁC XÃ DỊCH VỤ THỦY SẢN TỰ Ý NÂNG PHÍ DỊCH VỤ HẬU CẦN CẢNG CÁ BẾN BÃI NEO ĐẬU LÊN GẤP BA MÀ KHÔNG THÔNG QUA ĐẠI HỘI THÀNH VIÊN XÃ VIÊN BIỂU QUYẾT?

Hợp tác xã sinh ra để ngư dân nương tựa vào nhau, “một người vì mọi người”. Nhưng khi người đứng đầu coi hợp tác xã như tài sản riêng, tự ý áp đặt các khoản thu mà không hỏi ý kiến thành viên, niềm tin tập thể sẽ nhanh chóng rạn nứt.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

1: Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Hợp tác xã dịch vụ thủy sản X (xã X, tỉnh Y) có 120 thành viên là các chủ tàu cá, được giao quản lý, khai thác khu bến bãi neo đậu và dịch vụ hậu cần tại cảng cá của xã. Từ nhiều năm nay, phí dịch vụ neo đậu là 1,5 triệu đồng mỗi tàu mỗi tháng và được Đại hội thành viên thông qua.

Tháng 8 năm 2026, ông Nguyễn Văn A, Giám đốc hợp tác xã, tự ký thông báo nâng phí dịch vụ hậu cần, neo đậu lên 4,5 triệu đồng mỗi tàu mỗi tháng, tức gấp ba lần, áp dụng từ ngày 01/10. Thông báo chỉ được dán tại cổng bến, không có cuộc họp nào, không có phương án giá, càng không có biểu quyết của Đại hội thành viên.

Ông Trần Văn B, thành viên có hai tàu cá, cùng gần 40 thành viên khác làm đơn phản đối. Ông A đáp: “Tôi là giám đốc, tôi có quyền quyết định. Ai không đồng ý thì rút khỏi hợp tác xã, tàu đừng vào neo đậu ở bến này”. Nhiều chủ tàu vô cùng lo lắng, không biết nên nộp hay không.

2: Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Xét về mặt luật pháp, lập luận “giám đốc có quyền quyết định” của ông A là chưa chính xác. Căn cứ theo quy định của pháp luật hiện hành, quyền lợi của ông B và các thành viên được bảo vệ thông qua các căn cứ sau:

1. Luật Hợp tác xã năm 2023: quyền quyết định thuộc về tập thể thành viên

• Đại hội thành viên là cơ quan quyết định cao nhất của hợp tác xã, có quyền quyết định các vấn đề quan trọng (Điều 57). Thẩm quyền cụ thể của Đại hội thành viên được quy định tại Điều 64 và theo Điều lệ của hợp tác xã.
• Mỗi thành viên chính thức có quyền tham dự và biểu quyết các nội dung thuộc thẩm quyền của Đại hội thành viên, mỗi người một phiếu như nhau (Điều 31).
• Thành viên có nghĩa vụ chấp hành Điều lệ, nghị quyết Đại hội thành viên và quyết định của cơ quan quản lý hợp tác xã. Nhưng quyết định chỉ có giá trị khi được ban hành đúng thẩm quyền. Khi nội dung trái với pháp luật, Điều lệ hoặc nghị quyết Đại hội thành viên, thành viên phản đối có quyền khiếu nại và đề nghị Tòa án xem xét đình chỉ, hủy bỏ.

2. Luật Thủy sản năm 2017: quyền thu phí phải đúng quy định

Tổ chức quản lý cảng cá có quyền thu phí, giá dịch vụ hoạt động tại cảng cá, nhưng chỉ “theo quy định của pháp luật” và theo phương án khai thác cảng cá đã được phê duyệt (Điều 81). Nghĩa là mức thu không thể do một cá nhân tự đặt ra tùy ý. Nội quy, phương án khai thác phải công khai để tàu cá biết và thực hiện.

Áp dụng vào tình huống:

• Về thẩm quyền: Mức phí hậu cần, neo đậu do Đại hội thành viên thông qua từ trước. Việc ông A tự nâng gấp ba lần mà không qua biểu quyết là vượt thẩm quyền, không có cơ sở bắt buộc thành viên thực hiện.
• Về quyền sử dụng dịch vụ: Thành viên đang sử dụng bến bãi hợp pháp, không thể bị từ chối neo đậu chỉ vì phản đối một mức phí chưa đúng quy trình.

Kết luận pháp lý: Ông B và các thành viên có quyền yêu cầu triệu tập Đại hội thành viên để xem xét lại, đề nghị Ban kiểm soát và cơ quan quản lý nhà nước kiểm tra, đồng thời có quyền khiếu nại, yêu cầu Tòa án nhân dân khu vực hủy bỏ hoặc đình chỉ quyết định nâng phí trái thẩm quyền.

3: Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn” (The Human & Management)

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Khi nắm trong tay quyền điều hành, không ít người dễ rơi vào tâm lý “quyền lực cá nhân”, coi sự im lặng của số đông là đồng thuận. Với ngư dân, một quyết định áp đặt dễ tạo cảm giác bị coi thường ngay trong tổ chức do chính mình góp vốn lập nên.

Giáo dục tinh thần hợp tác đòi hỏi người lãnh đạo biết lắng nghe, giải trình, còn thành viên biết phản đối bằng con đường đúng pháp luật, không bằng sự đối đầu hay bỏ bến, bỏ hợp tác xã.

Về khía cạnh Quản trị rủi ro

Đây là bài học đắt giá về quản trị: ra quyết định tài chính không đúng quy trình làm mất niềm tin, khiến thành viên bỏ đi, doanh thu bến giảm, thậm chí người điều hành còn phải chịu trách nhiệm về thiệt hại gây ra cho hợp tác xã. Với ông A, việc minh bạch chi phí và xin ý kiến tập thể là cách quản trị rủi ro rẻ nhất.

4: Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để giải quyết vấn đề này một cách thấu tình đạt lý, giữ được cả hợp tác xã lẫn tình nghĩa ngư dân, Chuyên gia Nguyễn Hữu Long đưa ra phương án 3 bước như sau:

1. Bước 1 – Đối thoại và yêu cầu triệu tập Đại hội thành viên: Ông B cùng các thành viên gửi văn bản có chữ ký đến Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát và Giám đốc, nêu căn cứ pháp luật và đề nghị tạm dừng áp dụng mức phí mới, triệu tập Đại hội thành viên bất thường theo đúng tỷ lệ Luật và Điều lệ quy định. Nên mời đại diện UBND xã cùng tham gia.
2. Bước 2 – Chia sẻ lợi ích (Hòa giải nhân văn): Hợp tác xã công khai bảng dự toán chi phí điện, nhân công, sửa chữa bến để thành viên hiểu vì sao cần tăng. Hai bên có thể thống nhất mức tăng hợp lý, chia theo lộ trình hoặc theo công suất tàu, rồi đưa ra Đại hội biểu quyết. Trong thời gian chờ Đại hội, thành viên nên tiếp tục nộp phí theo mức cũ và lưu chứng từ để tránh bị viện cớ vi phạm nghĩa vụ.
3. Bước 3 – Khiếu nại và khởi kiện (Giải pháp cuối cùng): Nếu Giám đốc vẫn kiên quyết áp dụng và có hành vi cản trở tàu vào neo đậu, các thành viên làm đơn gửi UBND xã và cơ quan quản lý nhà nước về hợp tác xã, thủy sản, cảng cá để yêu cầu kiểm tra, đồng thời giải quyết tranh chấp nội bộ theo Điều lệ. Nếu không thành, thành viên nộp đơn khởi kiện lên Tòa án nhân dân khu vực để yêu cầu hủy bỏ quyết định nâng phí và buộc chấm dứt hành vi cản trở.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.