Hành vi xả trực tiếp phân lợn và nước thải chăn nuôi chưa qua xử lý xuống dòng sông phục vụ sinh hoạt của người dân là nguy cơ nghiêm trọng đối với môi trường, sức khỏe cộng đồng và an toàn dịch bệnh nông thôn. Vì lợi nhuận, một hộ chăn nuôi không thể đẩy chi phí xử lý chất thải sang hàng trăm gia đình ở hạ nguồn.

Cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích căn cứ pháp lý và phương án xử lý tình huống này.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Một hộ dân tự ý mở trang trại nuôi 100 con lợn, không xây dựng hệ thống xử lý chất thải phù hợp mà xả trực tiếp phân tươi và nước thải chăn nuôi xuống dòng sông được người dân trong xã sử dụng cho sinh hoạt.

Nước sông bốc mùi hôi thối, người dân lo ngại nguồn nước bị ô nhiễm và nguy cơ phát sinh dịch bệnh. Nhiều hộ yêu cầu chính quyền kiểm tra, xử lý nghiêm và buộc trang trại chấm dứt hành vi gây ô nhiễm.

Vấn đề đặt ra: Hộ chăn nuôi có thể bị phạt đến mức nào, cơ quan nào kiểm tra và trường hợp nào bị đình chỉ hoạt động?

2. Góc nhìn pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Theo Khoản 1 Điều 58 Luật Bảo vệ môi trường 2020 quy định:

1. Yêu cầu về bảo vệ môi trường nông thôn được quy định như sau: 

“a) Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có các hoạt động sản xuất tiểu thủ công nghiệp, nông nghiệp, chế biến phải phù hợp với quy hoạch, tuân thủ quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường, bảo đảm không ảnh hưởng đến chất lượng môi trường xung quanh, chất thải phải được thu gom, tái sử dụng, xử lý đáp ứng yêu cầu về bảo vệ môi trường.”

Đồng thời, Nghị định 45/2022/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường trong đó quy định về mức phạt tiền đối với hành vi xả chất thải chưa qua xử lý ra môi trường.  Về mức phạt tiền: Không thể xác định chính xác số tiền phạt chỉ dựa vào việc nuôi 100 con lợn. Cơ quan chức năng phải xác định quy mô cơ sở, lưu lượng nước thải, mức độ vượt quy chuẩn, tính chất hành vi và các tình tiết liên quan.

Theo Điều 18 Nghị định 45/2022/NĐ-CP, hành vi xả nước thải có thông số môi trường thông thường vượt quy chuẩn có thể bị xử phạt theo lưu lượng và mức độ vượt chuẩn; trường hợp nghiêm trọng có thể chịu mức phạt rất lớn. Ngoài ra, hành vi không có công trình xử lý chất thải hoặc cố tình xả chất thải chưa qua xử lý có thể bị áp dụng chế tài riêng nếu đáp ứng các điều kiện tương ứng tại Nghị định.

Về đình chỉ hoạt động: Tùy hành vi vi phạm cụ thể, cơ sở có thể bị đình chỉ hoạt động từ 1 đến 12 tháng theo các trường hợp được quy định tại Nghị định 45/2022/NĐ-CP; đồng thời bị buộc khắc phục ô nhiễm, phá dỡ công trình xả thải trái quy định hoặc thực hiện biện pháp khắc phục khác khi đủ căn cứ pháp luật. Không phải mọi trường hợp xả thải đều mặc nhiên bị đóng cửa vĩnh viễn.

Kết luận: Hộ chăn nuôi không thể lấy lý do sản xuất nông nghiệp để biện minh cho việc gây ô nhiễm nguồn nước. Mức phạt và biện pháp đình chỉ phải được xác định trên cơ sở hồ sơ, kết quả kiểm tra và quy định áp dụng cho hành vi thực tế.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị: “Chìa khóa nhân văn”

Về đạo đức cộng đồng: Việc xả phân lợn xuống dòng sông sinh hoạt thể hiện sự coi nhẹ sức khỏe và quyền lợi của cộng đồng. Lợi nhuận của một hộ gia đình không thể đánh đổi bằng sự an toàn của cả xã.

Về quản trị rủi ro: Một trang trại thiếu hệ thống thu gom, xử lý chất thải không chỉ đối mặt với nguy cơ bị xử phạt mà còn có thể phải chịu chi phí khắc phục ô nhiễm và bồi thường thiệt hại nếu có đủ căn cứ xác định trách nhiệm. Đầu tư xử lý chất thải ngay từ đầu là yêu cầu cần thiết để chăn nuôi bền vững.

4. Giải pháp toàn diện của chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long

Bước 1 – Kiểm tra, thu thập chứng cứ: Người dân phản ánh đến UBND cấp xã và cơ quan chuyên môn về môi trường. Cơ quan có thẩm quyền tổ chức kiểm tra, lập biên bản, ghi nhận đường xả thải và lấy mẫu nước đúng quy trình để xác định nguồn gây ô nhiễm.

Bước 2 – Xử phạt và buộc khắc phục: Căn cứ kết quả kiểm tra, cơ quan có thẩm quyền xác định hành vi, áp dụng mức phạt phù hợp; yêu cầu chấm dứt việc xả thải trái phép, xử lý chất thải đúng quy định và thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả. Nếu đủ điều kiện, áp dụng đình chỉ hoạt động theo luật định.

Bước 3 – Giám sát và bảo vệ người dân: Theo dõi việc khắc phục, kiểm tra chất lượng nguồn nước và khuyến cáo người dân không sử dụng nguồn nước có nguy cơ ô nhiễm cho đến khi được đánh giá an toàn. Nếu có dấu hiệu tội phạm về môi trường, chuyển hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền để xem xét.

Thông điệp: Phát triển kinh tế nông thôn phải đi đôi với bảo vệ môi trường. Xử lý nghiêm hành vi xả thải trái phép không chỉ nhằm răn đe người vi phạm mà còn bảo vệ nguồn nước, sức khỏe và quyền lợi chính đáng của cả cộng đồng.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/

hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.

Từ khoá: Tư vấn; Luật đất đai; Bộ luật dân sự; Giải pháp.