Pháp luật về kinh tế
TÌNH HUỐNG 584: CÔNG TY BỊ KIỆN DO DÙNG HÌNH ẢNH KHÔNG PHÉP?
Th9
TÌNH HUỐNG 584: CÔNG TY BỊ KIỆN DO DÙNG HÌNH ẢNH KHÔNG PHÉP?
Trong hoạt động kinh doanh, hình ảnh được sử dụng phổ biến trên website, mạng xã hội, bao bì và các chiến dịch quảng cáo. Tuy nhiên, việc một hình ảnh có thể dễ dàng tìm thấy trên Internet không đồng nghĩa doanh nghiệp có quyền sử dụng miễn phí. Chỉ một hình ảnh được sử dụng mà chưa xác định rõ nguồn gốc và quyền khai thác cũng có thể khiến doanh nghiệp phải đối mặt với yêu cầu chấm dứt sử dụng, gỡ bỏ nội dung và bồi thường thiệt hại.
Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cho vấn đề này.
I. TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ
Công ty M kinh doanh mỹ phẩm và thường xuyên quảng bá sản phẩm trên website, Facebook và các sàn thương mại điện tử.
Để tiết kiệm thời gian, nhân viên marketing tìm một bức ảnh sản phẩm trên Internet và cho rằng đây là hình ảnh “miễn phí”. Nhân viên tải ảnh về, chỉnh sửa kích thước, thêm logo M rồi sử dụng trong một chiến dịch quảng cáo.
Sau vài tháng, M nhận được thông báo từ một nhiếp ảnh gia Beta, người cho biết mình là tác giả và chủ sở hữu quyền đối với bức ảnh.
Beta yêu cầu M:
- ngừng sử dụng hình ảnh;
- gỡ bỏ toàn bộ nội dung quảng cáo;
- xin lỗi;
- bồi thường thiệt hại do việc sử dụng trái phép.
M cho rằng: “Hình ảnh đã xuất hiện công khai trên Internet và công ty chỉ chỉnh sửa một phần nên không thể coi là vi phạm.”
Beta không đồng ý và khởi kiện yêu cầu bảo vệ quyền tác giả và bồi thường.
Tình huống đặt ra câu hỏi: Công ty M có phải bồi thường khi sử dụng một hình ảnh tìm thấy trên Internet mà không xin phép hay không?
II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC”
- Hình ảnh có thể được bảo hộ quyền tác giả
Theo Luật Sở hữu trí tuệ 2005( sửa đổi, bổ sung 2009,2019,2022,2025), tác phẩm nhiếp ảnh thuộc nhóm tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả nếu đáp ứng điều kiện luật định.
Vì vậy, việc một bức ảnh được đăng công khai trên Internet không làm mất quyền tác giả của người sáng tạo.
Công ty M phải xác định rõ:
- ai là tác giả;
- ai là chủ sở hữu;
- hình ảnh có thuộc phạm vi bảo hộ hay không;
- doanh nghiệp có quyền sử dụng hay không.
- Có thể truy cập không đồng nghĩa được phép sử dụng
Internet tạo điều kiện để người dùng dễ dàng tìm kiếm và tải hình ảnh. Tuy nhiên việc có thể tải xuống không đồng nghĩa với có quyền khai thác thương mại.
Nếu hình ảnh thuộc quyền của người khác, việc sao chép, đăng tải hoặc sử dụng cho quảng cáo phải dựa trên quyền sử dụng hợp pháp hoặc thuộc trường hợp ngoại lệ mà pháp luật cho phép.
Đối vớicông ty M, việc sử dụng hình ảnh để quảng cáo sản phẩm có mục đích thương mại rõ ràng.
- Chỉnh sửa hình ảnh không làm mất quyền của tác giả
Công ty M đã thay đổi kích thước, thêm logo và chỉnh sửa hình ảnh. Tuy nhiên, việc chỉnh sửa không mặc nhiên làm phát sinh quyền mới để Alpha tự do sử dụng tác phẩm.
Nếu hành vi chỉnh sửa, sao chép hoặc khai thác thuộc phạm vi quyền của chủ sở hữu mà không được phép, M vẫn có nguy cơ bị xác định là xâm phạm quyền tác giả.
- Chủ sở hữu có quyền yêu cầu bồi thường
Theo Luật Sở hữu trí tuệ 2005( sửa đổi, bổ sung 2009,2019,2022,2025), chủ thể quyền có thể áp dụng các biện pháp bảo vệ quyền khi quyền tác giả bị xâm phạm. Tùy trường hợp, chủ thể quyền có thể yêu cầu:
- chấm dứt hành vi xâm phạm;
- xin lỗi, cải chính;
- tiêu hủy hoặc loại bỏ yếu tố vi phạm;
- bồi thường thiệt hại;
- áp dụng các biện pháp xử lý khác theo quy định pháp luật.
Đối với yêu cầu bồi thường, cần xác định thiệt hại thực tế, căn cứ phát sinh trách nhiệm và các yếu tố liên quan theo quy định pháp luật.
- Doanh nghiệp cần chứng minh nguồn gốc hình ảnh
Một trong những sai lầm của M là không lưu hồ sơ về nguồn hình ảnh và quyền sử dụng. Trước khi sử dụng hình ảnh, doanh nghiệp cần kiểm tra:
- nguồn cung cấp;
- tác giả/chủ sở hữu;
- điều kiện giấy phép;
- phạm vi sử dụng;
- thời hạn sử dụng;
- quyền sử dụng cho mục đích thương mại.
Nếu mua hoặc thuê quyền sử dụng, phải lưu hợp đồng, hóa đơn, giấy phép hoặc chứng từ liên quan.
Kết luận pháp lý
Công ty M có nguy cơ phải chấm dứt việc sử dụng hình ảnh và bồi thường nếu Beta chứng minh được quyền đối với hình ảnh và việc M sử dụng không có căn cứ pháp lý.
Việc hình ảnh được đăng công khai trên Internet hoặc M đã chỉnh sửa hình ảnh không tự động loại trừ trách nhiệm. Nếu tranh chấp xảy ra, mức bồi thường và biện pháp xử lý sẽ được xác định theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ 2005( sửa đổi, bổ sung 2009,2019,2022,2025) và chứng cứ cụ thể của vụ việc.
Vì vậy, trước khi sử dụng hình ảnh cho mục đích thương mại, doanh nghiệp phải xác minh quyền – kiểm tra giấy phép – lưu chứng cứ sử dụng hợp pháp.
III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ – “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”
Nhân viên marketing trong tình huống này có thể không cố ý vi phạm. Sai lầm xuất phát từ suy nghĩ phổ biến: “Ảnh trên Google thì có thể dùng.”
Thực tế, Google hoặc các công cụ tìm kiếm chỉ giúp tìm kiếm hình ảnh; chúng không phải là nguồn cấp quyền sử dụng hình ảnh.
Doanh nghiệp cần đào tạo nhân viên phân biệt:
- hình ảnh miễn phí;
- hình ảnh có giấy phép;
- hình ảnh phải mua quyền sử dụng;
- hình ảnh không được phép sử dụng.
Quan trọng hơn, doanh nghiệp phải xây dựng quy trình kiểm duyệt trước khi hình ảnh được đưa vào quảng cáo.
IV. GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG
Một là, xây dựng kho hình ảnh hợp pháp. Chỉ sử dụng hình ảnh đã xác định rõ nguồn và quyền khai thác.
Hai là, kiểm tra giấy phép trước khi sử dụng. Không sử dụng hình ảnh chỉ vì có thể tải xuống từ Internet.
Ba là, lưu chứng cứ. Lưu hợp đồng, giấy phép, hóa đơn và thông tin nguồn hình ảnh.
Bốn là, thiết lập quy trình phê duyệt. Bộ phận marketing phải kiểm tra bản quyền trước khi đăng quảng cáo.
Năm là, đào tạo nhân viên. Trang bị kiến thức cơ bản về quyền tác giả và sử dụng hình ảnh trên Internet.
Sáu là, xử lý nhanh khi có khiếu nại. Tạm dừng sử dụng, xác minh quyền, bảo quản chứng cứ và đánh giá phương án giải quyết trước khi tranh chấp leo thang.
GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/
hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.