TÌNH HUỐNG SỐ 583: ÔNG “THẦY LANG” DÙNG DAO CAU RẠCH LƯNG, “NẶN MÁU ĐỘC” CHỮA XƠ GAN CỔ TRƯỚNG LÀM BỆNH NHÂN NHIỄM TRÙNG, UỐN VÁN TỬ VONG: CÓ THỂ BỊ PHẠT TÙ?

TÌNH HUỐNG SỐ 583: ÔNG “THẦY LANG” DÙNG DAO CAU RẠCH LƯNG, “NẶN MÁU ĐỘC” CHỮA XƠ GAN CỔ TRƯỚNG LÀM BỆNH NHÂN NHIỄM TRÙNG, UỐN VÁN TỬ VONG: CÓ THỂ BỊ PHẠT TÙ?

LUẬT ÁP DỤNG

• Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, hiện được hợp nhất tại VBHN số 26/VBHN-VPQH năm 2026. 
• Điều 315 Bộ luật hình sự 2017: Tội vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh, sản xuất, pha chế, cấp phát, bán thuốc hoặc dịch vụ y tế khác; nếu hành vi làm chết người thì khoản 1 có mức phạt 01–05 năm tù. 
• Điều 129 Bộ luật hình sự 2017 Tội vô ý làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính, nếu chứng minh đủ các dấu hiệu của điều luật. 
• Bộ luật Dân sự 2015: trách nhiệm bồi thường thiệt hại do tính mạng bị xâm phạm.

I. TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ

Một người tự xưng là “thầy lang” nhận chữa bệnh xơ gan cổ trướng cho bệnh nhân bằng phương pháp dùng dao cau rạch lưng, “nặn máu độc”.

Sau thủ thuật, bệnh nhân bị nhiễm trùng, phát triển uốn ván và tử vong.

Vấn đề cần làm rõ:

1. Người này có được phép hành nghề hay không? 
2. Phương pháp và thủ thuật thực hiện có phù hợp quy định chuyên môn không? 
3. Dụng cụ có bảo đảm vô khuẩn không? 
4. Hành vi rạch lưng có trực tiếp dẫn đến nhiễm trùng, uốn ván và tử vong không? 
5. Người thực hiện có lỗi và phải chịu trách nhiệm hình sự ở mức nào? 

II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC”

1. Xác định hành vi vi phạm

Người tự xưng là “thầy lang” đã thực hiện hành vi dùng dao rạch vào cơ thể, lấy máu và điều trị bệnh xơ gan cổ trướng. Đây là hành vi can thiệp trực tiếp vào cơ thể người bệnh, cần xác định có thuộc hoạt động khám bệnh, chữa bệnh và người thực hiện có đáp ứng điều kiện hành nghề theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 hay không.

Nếu không có giấy phép hành nghề hoặc thực hiện ngoài phạm vi được phép thì đây là căn cứ quan trọng để xem xét trách nhiệm pháp lý.

2. Trách nhiệm hình sự theo Điều 315 BLHS

Nếu chứng minh được người này vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh hoặc dịch vụ y tế khác, đồng thời hành vi dẫn đến bệnh nhân tử vong, thì có thể xem xét Điều 315 BLHS – Tội vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh, sản xuất, pha chế, cấp phát, bán thuốc hoặc dịch vụ y tế khác.

Trường hợp làm chết 01 người, khoản 1 Điều 315 quy định mức phạt từ 01 năm đến 05 năm tù.

3. Có thể xem xét Điều 129 BLHS trong trường hợp phù hợp

Nếu kết quả điều tra xác định hành vi thuộc trường hợp vô ý làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính, nhưng không thuộc trường hợp xử lý theo Điều 315, thì có thể xem xét Điều 129 BLHS. Do đó, không nên kết luận trước rằng đây là “tội giết người vô ý”.

4. Quan hệ nhân quả là vấn đề quyết định

Cơ quan điều tra cần làm rõ chuỗi: Rạch lưng bằng dao → vết thương/nhiễm khuẩn → uốn ván hoặc biến chứng → tử vong.

Cần có kết luận giám định pháp y và chuyên môn y tế để xác định nguyên nhân tử vong, đồng thời đánh giá bệnh nền xơ gan cổ trướng và các nguyên nhân khác.

5. Lỗi của người thực hiện

Cần xác định người này:

• Có biết việc dùng dao rạch da có nguy cơ gây nhiễm trùng hay không; 
• Có biết phương pháp “nặn máu độc” không được phép hay không; 
• Có sử dụng dụng cụ vô khuẩn hay không; 
• Có nhận thức được tình trạng bệnh nặng của bệnh nhân nhưng vẫn thực hiện thủ thuật hay không. 

Những tình tiết này có ý nghĩa trong việc xác định lỗi và trách nhiệm hình sự.

6. Trách nhiệm dân sự

Nếu hành vi trái pháp luật gây chết người, người gây thiệt hại có thể phải bồi thường theo Bộ luật Dân sự, gồm chi phí cứu chữa, mai táng, nghĩa vụ cấp dưỡng và khoản bù đắp tổn thất tinh thần theo quy định.

7. Điều khoản “tự chịu rủi ro” không loại trừ trách nhiệm

Nếu người bệnh từng ký giấy cam kết như: “Tôi tự nguyện chữa bệnh và tự chịu mọi rủi ro.” thì giấy này không làm cho hành vi chữa bệnh trái pháp luật trở thành hợp pháp, cũng không đương nhiên loại trừ trách nhiệm hình sự hoặc trách nhiệm bồi thường nếu có hành vi vi phạm gây thiệt hại.

8. Về bắt, tạm giữ, tạm giam

Không nên ghi “công an huyện bắt giam khẩn cấp tội giết người vô ý” như một kết luận mặc định.Trình tự đúng là: Tiếp nhận tin báo → xác minh → thu thập chứng cứ → giám định → xác định dấu hiệu tội phạm → khởi tố nếu đủ căn cứ → áp dụng biện pháp ngăn chặn nếu đáp ứng điều kiện luật định.

9. Kết luận pháp lý

Với dữ kiện đề bài, Điều 315 BLHS là căn cứ trọng tâm cần xem xét. Tuy nhiên, muốn truy cứu trách nhiệm hình sự phải chứng minh đầy đủ hành vi vi phạm + lỗi + hậu quả chết người + quan hệ nhân quả, chứ không thể chỉ dựa vào việc bệnh nhân tử vong sau khi được “nặn máu độc”.

III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ – “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”

1. Tâm lý người bệnh

Bệnh nặng dễ khiến người bệnh tuyệt vọng, tin vào lời truyền miệng và các phương pháp “chữa nhanh”, “thải độc”.

2. Giáo dục

Cần tuyên truyền rõ: không tự ý rạch, chích, nặn máu hoặc thực hiện thủ thuật xâm lấn bằng dụng cụ không vô khuẩn.

3. Quản trị

Địa phương cần tăng cường phát hiện, kiểm tra và xử lý người hành nghề khám chữa bệnh không đủ điều kiện; đồng thời tạo kênh phản ánh để người dân báo các trường hợp chữa bệnh nguy hiểm.

4. Nhân văn

Không chỉ xử lý người vi phạm mà phải giúp người bệnh tiếp cận thông tin y khoa chính xác và cơ sở khám chữa bệnh hợp pháp.

IV. GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

1. Pháp lý: Xác minh tư cách hành nghề, hành vi vi phạm và hậu quả; giám định nguyên nhân tử vong trước khi xác định tội danh. 
2. Y tế: Kiểm soát các thủ thuật xâm lấn ngoài cơ sở hoặc ngoài phạm vi chuyên môn được phép. 
3. Giáo dục: Cảnh báo cộng đồng về các phương pháp “nặn máu độc”, “thải độc” không có căn cứ. 
4. Quản trị: Phối hợp y tế – chính quyền – công an để phát hiện và ngăn chặn hành nghề trái phép. 
5. Nhân văn: Lấy an toàn tính mạng người bệnh làm nguyên tắc trung tâm. 

KẾT LUẬN

Có thể bị phạt tù, nhưng tội danh và mức hình phạt phải được xác định sau khi chứng minh hành vi vi phạm, lỗi, hậu quả và quan hệ nhân quả. Với dữ kiện đề bài, Điều 315 BLHS là căn cứ trọng tâm cần xem xét, không nên mặc nhiên gọi là “giết người vô ý” hay khẳng định ngay việc bắt giam. 

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.