Chưa được phân loại
TÌNH HUỐNG 560: DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT NƯỚC SÚC MIỆNG TỰ Ý IN HÌNH ẢNH CÚP VÀNG “SẢN PHẨM Y TẾ SỐ 1 BẢO VỆ SỨC KHỎE NGƯỜI TIÊU DÙNG DO BỘ Y TẾ CẤP” GIẢ MẠO LÊN NHÃN CHAI BÁN ĐẠI TRÀ: XỬ LÝ THẾ NÀO?
Th9
DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT NƯỚC SÚC MIỆNG TỰ Ý IN HÌNH ẢNH CÚP VÀNG “SẢN PHẨM Y TẾ SỐ 1 BẢO VỆ SỨC KHỎE NGƯỜI TIÊU DÙNG DO BỘ Y TẾ CẤP” GIẢ MẠO LÊN NHÃN CHAI BÁN ĐẠI TRÀ: XỬ LÝ THẾ NÀO?
Góc nhìn từ ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật thuộc Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục tỉnh Quảng Trị
- BỐI CẢNH THỰC TẾ
Một chai nước súc miệng được bày bán trên thị trường. Bao bì thiết kế khá bắt mắt, phía trước in hình một chiếc cúp vàng, bên cạnh là dòng chữ: “Sản phẩm y tế số 1 bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng do Bộ Y tế cấp”. Người mua nhìn vào đó và có thể hiểu rằng sản phẩm đã được một cơ quan nhà nước đánh giá, chứng nhận hoặc trao danh hiệu đặc biệt.
Nhưng giả sử sự thật là Bộ Y tế không cấp danh hiệu, không trao giải và cũng không xác nhận nội dung nói trên, còn doanh nghiệp tự thiết kế hình chiếc cúp rồi đưa lên nhãn để tạo niềm tin cho khách hàng.
Khi đó, vấn đề không còn nằm ở chuyện “thiết kế bao bì hơi quá tay”.
Nó liên quan trực tiếp đến tính trung thực của thông tin hàng hóa, quảng cáo và quyền được biết của người tiêu dùng.
Đặc biệt với những sản phẩm được sử dụng trực tiếp trong chăm sóc sức khỏe, một dòng chữ mang tính chứng nhận của cơ quan nhà nước có thể tác động đáng kể đến quyết định mua hàng. Người tiêu dùng có thể lựa chọn sản phẩm này thay vì sản phẩm khác chính vì tin rằng Nhà nước đã kiểm định hoặc công nhận ở mức cao.
Đây chính là điểm mà pháp luật cần can thiệp.
Theo Luật Quảng cáo, quảng cáo không được đưa thông tin không đúng hoặc gây nhầm lẫn về chất lượng, công dụng, nguồn gốc, chủng loại, bao bì và các đặc tính khác của sản phẩm, hàng hóa.
Quan điểm của tôi là: trong kinh doanh sản phẩm liên quan đến sức khỏe, doanh nghiệp có quyền xây dựng thương hiệu, nhưng không có quyền “mượn uy tín của Nhà nước” để tạo niềm tin mà mình không có.
Một chiếc cúp trên bao bì có thể chỉ là hình ảnh. Nhưng nếu nó được trình bày theo cách khiến người tiêu dùng tin rằng đó là giải thưởng, chứng nhận hoặc sự công nhận chính thức của Bộ Y tế, hậu quả pháp lý có thể hoàn toàn khác.
- GÓC NHÌN PHÁP LÝ
- Không được cung cấp thông tin sai lệch hoặc gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng
Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, có hiệu lực từ ngày 01/7/2024, xác lập quyền của người tiêu dùng được cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về hàng hóa, nguồn gốc, xuất xứ và các thông tin cần thiết liên quan đến giao dịch.
Điều này rất quan trọng trong tình huống giả định nêu trên.
Một người tiêu dùng bình thường không có nghĩa vụ phải tự mình xác minh từng biểu tượng trên bao bì có phải là giải thưởng thật hay không. Nếu doanh nghiệp chủ động đưa thông tin khiến khách hàng hiểu rằng sản phẩm được Bộ Y tế trao chứng nhận nhưng thực tế không phải vậy, doanh nghiệp có thể bị xem xét trách nhiệm về hành vi cung cấp thông tin không chính xác hoặc gây nhầm lẫn, tùy vào nội dung và chứng cứ cụ thể.
Luật cũng đặt trách nhiệm cho tổ chức, cá nhân kinh doanh trong việc cung cấp thông tin về hàng hóa và ghi nhãn theo quy định pháp luật. Với sản phẩm có khả năng ảnh hưởng đến sức khỏe, việc minh bạch thông tin càng có ý nghĩa quan trọng.
Nói đơn giản: khách hàng phải được mua sản phẩm dựa trên thông tin thật, chứ không phải dựa trên một “uy tín được dựng lên”.
- Góc độ Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa
Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa điều chỉnh hoạt động sản xuất, kinh doanh và quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa trên thị trường. Luật cũng đặt ra trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh đối với chất lượng và thông tin về sản phẩm.
Đáng chú ý, từ ngày 01/01/2026, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 78/2025/QH15. Vì vậy, khi xử lý một vụ việc phát sinh hiện nay, cơ quan có thẩm quyền phải đối chiếu quy định hiện hành thay vì chỉ áp dụng máy móc các quy định cũ.
Trong trường hợp doanh nghiệp đưa thông tin về một danh hiệu, chứng nhận hoặc sự công nhận không có thật lên sản phẩm, cơ quan chức năng cần làm rõ ít nhất ba vấn đề:
Thứ nhất, thông tin đó có tồn tại trên thực tế hay không.
Thứ hai, doanh nghiệp lấy căn cứ nào để sử dụng hình ảnh và nội dung đó.
Thứ ba, thông tin này có làm người tiêu dùng hiểu sai về chất lượng, nguồn gốc, mức độ an toàn hoặc sự công nhận của sản phẩm hay không.
Đây là những vấn đề cần được xác minh bằng hồ sơ, tài liệu, mẫu sản phẩm, chứng từ sản xuất – phân phối và nội dung quảng cáo thực tế.
- Góc độ Luật Quảng cáo: “mượn danh” cơ quan nhà nước là vấn đề đáng lưu ý
Luật Quảng cáo cấm quảng cáo không đúng hoặc gây nhầm lẫn về khả năng kinh doanh, chất lượng, công dụng, bao bì, nguồn gốc, chủng loại và các đặc tính của sản phẩm, hàng hóa.
Vì vậy, nếu doanh nghiệp sử dụng hình ảnh chiếc cúp cùng câu “do Bộ Y tế cấp” trong tài liệu quảng cáo, trên website, mạng xã hội, sàn thương mại điện tử hoặc bao bì nhằm tạo ấn tượng rằng sản phẩm đã được Bộ Y tế trao chứng nhận, đây là tình tiết cần được xem xét nghiêm túc.
Không thể chỉ giải thích rằng:
“Đó là hình ảnh quảng cáo, khách hàng phải tự hiểu.”
Cách giải thích này không giải quyết được vấn đề nếu nội dung quảng cáo thực tế đã tạo ra sự nhầm lẫn.
Luật Quảng cáo hiện được hướng dẫn chi tiết bởi Nghị định 342/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 15/02/2026. Bên cạnh đó, quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quảng cáo được đặt trong hệ thống văn bản xử phạt hiện hành, trong đó có Nghị định 38/2021/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung.
Do đó, mức xử phạt cụ thể phải được xác định theo hành vi thực tế và quy định đang có hiệu lực tại thời điểm xử lý.
- Có phải cứ vi phạm là bị “tiêu hủy toàn bộ sản phẩm”?
Không nên hiểu đơn giản như vậy.
Nếu cơ quan chức năng phát hiện sản phẩm có dấu hiệu vi phạm, quy trình xử lý có thể bao gồm kiểm tra, lập biên bản, lấy mẫu, tạm giữ hoặc áp dụng biện pháp ngăn chặn phù hợp, xác minh nguồn gốc và nội dung vi phạm, sau đó mới quyết định hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.
Trong trường hợp có căn cứ xác định hàng hóa vi phạm thuộc trường hợp phải loại bỏ khỏi thị trường, cơ quan có thẩm quyền có thể áp dụng biện pháp như buộc thu hồi, loại bỏ yếu tố vi phạm, tiêu hủy hoặc các biện pháp khắc phục khác tùy hành vi và căn cứ pháp luật cụ thể.
Đối với doanh nghiệp, đây là điểm cần đặc biệt lưu ý: một sai phạm trên nhãn có thể kéo theo chi phí thu hồi, thay đổi bao bì, xử lý hàng tồn và ảnh hưởng đến hệ thống phân phối, chứ không chỉ dừng ở một khoản tiền phạt.
- Khi nào vụ việc có thể chuyển sang trách nhiệm hình sự?
Không phải mọi trường hợp quảng cáo sai hoặc ghi thông tin sai trên bao bì đều đương nhiên là tội phạm.
Tuy nhiên, nếu qua điều tra xác định doanh nghiệp cố ý làm giả hoặc buôn bán hàng giả và hành vi đáp ứng đầy đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm theo Bộ luật Hình sự, cơ quan tiến hành tố tụng có thể xem xét trách nhiệm hình sự tương ứng.
Ở đây cần phân biệt rất rõ giữa:
“quảng cáo sai sự thật”,
“ghi nhãn hàng hóa vi phạm”,
và “sản xuất, buôn bán hàng giả”.
Ba khái niệm này không đồng nhất.
Muốn xử lý hình sự về tội sản xuất, buôn bán hàng giả phải chứng minh được các dấu hiệu pháp lý của tội phạm theo quy định Bộ luật Hình sự. Không nên chỉ dựa vào việc một doanh nghiệp sử dụng hình ảnh chiếc cúp giả mà kết luận ngay rằng doanh nghiệp đã phạm tội sản xuất, buôn bán hàng giả.
Đây là nguyên tắc quan trọng của tuyên truyền pháp luật: phải phân biệt hành vi vi phạm hành chính với hành vi có dấu hiệu tội phạm.
III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ
- Một biểu tượng nhỏ có thể tác động rất lớn đến quyết định của người mua
Người tiêu dùng thường không có điều kiện kiểm tra phòng thí nghiệm, hồ sơ công bố hay toàn bộ dây chuyền sản xuất.
Họ nhìn vào nhãn chai.
Một logo. Một dòng chữ “đạt chuẩn”. Một chiếc cúp vàng. Một câu khẳng định có tên cơ quan nhà nước.
Những chi tiết ấy có thể tạo ra cảm giác an toàn.
Đây chính là cơ chế tâm lý mà một số hoạt động quảng cáo có thể vô tình hoặc cố ý khai thác. Khi sản phẩm liên quan đến sức khỏe, người mua thường có xu hướng đặt niềm tin cao hơn vào những thông tin mang dáng dấp của sự chứng nhận chuyên môn.
Theo tôi, doanh nghiệp càng hiểu tâm lý đó thì càng phải có trách nhiệm sử dụng thông tin trung thực.
Không nên biến nỗi lo về sức khỏe của người dân thành công cụ bán hàng.
- Người tiêu dùng cũng cần hình thành “kỹ năng pháp lý tối thiểu”
Không phải ai cũng có thể đọc một văn bản pháp luật dài hàng chục trang. Nhưng một số thói quen đơn giản có thể giúp người mua tự bảo vệ mình.
Nếu trên sản phẩm xuất hiện các cụm từ như “Bộ Y tế chứng nhận”, “được Bộ Y tế trao giải”, “sản phẩm số 1”, “chứng nhận quốc gia”, người tiêu dùng có thể kiểm tra nguồn thông tin chính thức hoặc yêu cầu doanh nghiệp cung cấp căn cứ.
Nếu người bán không giải thích được hoặc chỉ đưa ra hình ảnh quảng cáo mà không có tài liệu chứng minh, người mua nên thận trọng.
Đừng nhầm một thiết kế đẹp với một chứng nhận hợp pháp.
- Doanh nghiệp cần xây dựng cơ chế kiểm duyệt pháp lý trước khi in bao bì
Từ góc độ quản trị, tôi cho rằng đây là lỗi có thể phòng ngừa nếu doanh nghiệp xây dựng quy trình kiểm duyệt phù hợp.
Một thiết kế bao bì trước khi đưa vào sản xuất hàng loạt nên được kiểm tra ít nhất về nhãn hàng hóa, thông tin chất lượng, nội dung quảng cáo, quyền sử dụng logo/hình ảnh và các tuyên bố liên quan đến chứng nhận, giải thưởng.
Đặc biệt, những câu có chứa tên cơ quan nhà nước như “Bộ Y tế”, “Bộ Công Thương”, “WHO”, “FDA” hoặc các tổ chức chứng nhận khác cần được kiểm tra căn cứ trước khi sử dụng.
Một bộ phận marketing có thể nghĩ rằng đó chỉ là một câu chữ. Bộ phận pháp chế phải đặt câu hỏi khác:
“Nếu cơ quan quản lý yêu cầu chứng minh câu chữ này, doanh nghiệp có tài liệu gì để chứng minh?”
Nếu không có câu trả lời, tốt nhất không nên in.
- KHUYẾN NGHỊ TỪ CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG
Từ góc nhìn pháp lý và quản trị, tôi cho rằng vấn đề không nằm ở một chiếc cúp vàng được in trên chai. Vấn đề nằm ở niềm tin mà doanh nghiệp tạo ra bằng chiếc cúp đó.
Nếu một doanh nghiệp thực sự được trao giải, hãy công bố đúng tên giải thưởng, đơn vị trao, thời gian, căn cứ và phạm vi công nhận. Nếu chỉ là giải thưởng của một chương trình tư nhân, cũng phải thể hiện đúng bản chất. Không nên biến một giải thưởng thương mại thành “chứng nhận của Bộ Y tế”.
Tôi đề nghị doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh các sản phẩm liên quan đến sức khỏe thực hiện nguyên tắc:
Có căn cứ mới được công bố. Có chứng nhận mới được nói là chứng nhận. Có giải thưởng mới được nói là giải thưởng. Và cơ quan nào trao thì phải ghi đúng cơ quan đó.
Đối với cơ quan quản lý, khi phát hiện một sản phẩm sử dụng dấu hiệu hoặc nội dung có khả năng làm người tiêu dùng hiểu rằng sản phẩm được cơ quan nhà nước chứng nhận, cần xác minh từ chính cơ quan được nhắc tên. Đây thường là một trong những chứng cứ quan trọng để làm rõ thông tin có thật hay không.
Đối với người tiêu dùng, nếu đã mua sản phẩm và phát hiện thông tin trên nhãn có dấu hiệu bất thường, nên giữ lại chai sản phẩm, bao bì, hóa đơn, hình ảnh quảng cáo, nội dung trên website hoặc mạng xã hội và thông tin của người bán. Đây là những tài liệu có giá trị khi phản ánh đến cơ quan chức năng hoặc yêu cầu doanh nghiệp giải quyết quyền lợi.
- THÔNG ĐIỆP PHÁP LUẬT CHO CỘNG ĐỒNG
Một sản phẩm tốt không cần phải khoác lên mình một danh hiệu giả để bán được hàng.
Trong nền kinh tế thị trường, doanh nghiệp cạnh tranh bằng chất lượng, công nghệ, giá cả và thương hiệu. Nhưng khi một doanh nghiệp sử dụng danh nghĩa của cơ quan nhà nước để tạo niềm tin không có thật, vấn đề đã vượt ra ngoài phạm vi của một chiến dịch marketing thông thường.
Người tiêu dùng có quyền được biết sự thật về sản phẩm mình mua.
Doanh nghiệp có quyền quảng bá sản phẩm của mình, nhưng phải chịu trách nhiệm về tính trung thực của thông tin quảng bá.
Và cơ quan quản lý có trách nhiệm kiểm tra, xử lý khi những thông tin sai lệch đó có khả năng xâm phạm quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng.
Đừng để một chiếc cúp trên nhãn chai trở thành “tấm vé” đánh đổi niềm tin của người tiêu dùng.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại:
Hotline: 0898.627.762
Lưu ý: Bài viết có tính chất tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Việc xác định một hành vi cụ thể là vi phạm hành chính hay có dấu hiệu tội phạm phải căn cứ vào hồ sơ, chứng cứ, tính chất hàng hóa và quy định pháp luật có hiệu lực tại thời điểm xảy ra, xử lý hành vi.