TÌNH HUỐNG 706: MỘT CÁ NHÂN DÙNG TÀI KHOẢN MẠNG XÃ HỘI CẮT GHÉP VIDEO, VU KHỐNG MỘT CÁN BỘ HƯU TRÍ CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG LÀ “THAM NHŨNG, ĂN CHẶN TIỀN CHÍNH SÁCH”: XỬ LÝ HÌNH SỰ?

Hành vi cắt ghép video, lan truyền thông tin vu khống người cao tuổi có công với cách mạng có thể gây tổn thương nghiêm trọng đến danh dự, nhân phẩm và đặt ra yêu cầu xử lý đúng quy định pháp luật.

1. Tóm tắt tình huống thực tế

Một cá nhân sử dụng tài khoản mạng xã hội để cắt ghép video, tạo nội dung sai lệch và đăng tải thông tin cáo buộc một cán bộ hưu trí có công với cách mạng là “tham nhũng, ăn chặn tiền chính sách”. Nội dung được chia sẻ trên nhiều tài khoản, khiến người bị nhắc đến chịu áp lực tinh thần, ảnh hưởng đến danh dự, uy tín và mối quan hệ với cộng đồng.

Vụ việc đặt ra yêu cầu xác minh nguồn gốc video, tính xác thực của nội dung, mục đích đăng tải, mức độ lan truyền và thiệt hại thực tế. Đồng thời, cần làm rõ dấu hiệu vi phạm pháp luật về an ninh mạng, hành vi vu khống và trách nhiệm của người thực hiện.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

1.Quy định về hành vi đăng tải thông tin sai sự thật trên không gian mạng

Điều 8 Luật An ninh mạng năm 2025 quy định về phân loại cấp độ hệ thống thông tin, không phải điều khoản trực tiếp liệt kê các hành vi bị nghiêm cấm như Điều 8 của Luật An ninh mạng năm 2018. Vì vậy, cần tránh viện dẫn nhầm nội dung điều luật. Luật năm 2025 có các quy định liên quan đến bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân trên không gian mạng, trong đó việc xác định hành vi vi phạm phải căn cứ vào điều khoản phù hợp và nội dung thực tế.

2. Nguyên tắc xử lý hành vi cắt ghép, vu khống

Điều 8 Luật An ninh mạng năm 2025:

“  1. Hệ thống thông tin được phân loại theo 5 cấp độ căn cứ vào mức độ tổn hại tới an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, lợi ích công cộng khi bị sự cố hoặc có hành vi vi phạm pháp luật về an ninh mạng như sau:

a) Cấp độ 1 có thể làm tổn hại tới quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân;

b) Cấp độ 2 có thể làm tổn hại nghiêm trọng tới quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân hoặc làm tổn hại tới lợi ích công cộng;…….”

Áp dụng vào tình huống

• Kiểm tra video gốc, bản cắt ghép, nội dung đăng tải và tài khoản phát tán.
• Xác minh cáo buộc “tham nhũng, ăn chặn tiền chính sách” có căn cứ hay là thông tin bịa đặt.
• Làm rõ mức độ ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm và đời sống của cán bộ hưu trí.
• Thu thập chứng cứ để xem xét dấu hiệu vu khống, vi phạm pháp luật về an ninh mạng hoặc các hành vi liên quan.

Kết luận pháp lý: Điều 8 Luật An ninh mạng năm 2025 không phải là căn cứ trực tiếp để kết luận tội vu khống. Nếu có dấu hiệu bịa đặt hoặc loan truyền thông tin sai sự thật, cần đối chiếu Điều 156 Bộ luật Hình sự 2015 và các quy định pháp luật liên quan. Trách nhiệm hình sự chỉ được xác định khi có đủ căn cứ pháp luật và chứng cứ hợp pháp.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Đối với người cao tuổi có công với cách mạng, việc bị cắt ghép video và lan truyền cáo buộc sai sự thật có thể gây tổn thương tinh thần, ảnh hưởng đến danh dự và sự gắn kết với cộng đồng. Mỗi cá nhân cần nhận thức rằng không gian mạng không phải nơi miễn trừ trách nhiệm. Giáo dục đạo đức ứng xử trên mạng cần đề cao sự tôn trọng, kiểm chứng thông tin và không biến những nghi vấn chưa được xác minh thành lời kết tội. Người bị hại cần được lắng nghe, hỗ trợ và bảo vệ quyền lợi hợp pháp, thay vì phải chịu thêm áp lực từ dư luận.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản

Cán bộ hưu trí và gia đình cần chủ động bảo toàn chứng cứ, ghi nhận mức độ lan truyền và các thiệt hại phát sinh. Có thể xem xét lập vi bằng để ghi nhận hiện trạng nội dung điện tử theo quy định pháp luật; vi bằng không thay thế kết luận giám định hoặc phán quyết của Tòa án. Khi có dấu hiệu vi phạm, cần gửi thông tin đến cơ quan công an có thẩm quyền, trong đó có đơn vị chuyên trách về an ninh mạng khi phù hợp. Việc xác minh, điều tra và khởi tố phải tuân thủ đúng trình tự tố tụng, không mặc nhiên kết luận người đăng tải đã phạm tội trước khi có đủ căn cứ.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Bước 1 – Bảo vệ danh dự và ổn định tâm lý người bị hại: Gia đình, người thân và cộng đồng cần hỗ trợ cán bộ hưu trí có công với cách mạng trong việc giảm áp lực dư luận, tránh để những lời cáo buộc chưa được kiểm chứng làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống tinh thần. Người bị hại nên hạn chế tranh cãi trực tiếp với tài khoản đăng tải, đồng thời ghi nhận các nội dung có liên quan để phục vụ việc xử lý. Khi xuất hiện dấu hiệu đe dọa, quấy rối hoặc gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn cá nhân, cần báo ngay cho cơ quan chức năng.

Bước 2 – Lập vi bằng và bảo toàn chứng cứ điện tử: Người bị hại có thể đề nghị Thừa phát lại xem xét lập vi bằng ghi nhận nội dung video, bài đăng, bình luận, đường dẫn, thời điểm truy cập và hiện trạng thông tin trên mạng. Cần lưu giữ video gốc nếu có, bản sao nội dung cắt ghép, thông tin tài khoản và các dữ liệu liên quan. Vi bằng chỉ ghi nhận sự kiện, hành vi theo phạm vi pháp luật cho phép và không tự động chứng minh tính xác thực của toàn bộ nội dung hoặc xác định người phạm tội.

Bước 3 – Trình báo cơ quan công an có thẩm quyền: Người bị hại cần chuẩn bị đơn trình báo hoặc tố giác tội phạm, trình bày rõ nội dung bị vu khống, thời gian đăng tải, tài khoản liên quan, mức độ lan truyền và những thiệt hại thực tế. Cơ quan có thẩm quyền sẽ tiếp nhận, xác minh nguồn gốc thông tin, người thực hiện, mục đích đăng tải và các dấu hiệu vi phạm pháp luật. Nếu đủ căn cứ, việc khởi tố và điều tra được tiến hành theo quy định tố tụng hình sự.

Bước 4 – Xác minh nội dung và đánh giá thiệt hại: Cần phân biệt giữa cáo buộc sai sự thật với phản ánh có căn cứ về hoạt động quản lý, sử dụng tiền chính sách. Nếu có thông tin liên quan đến tham nhũng hoặc sai phạm, cơ quan chức năng phải xác minh độc lập, không dựa vào video cắt ghép để kết luận. Đồng thời, cần ghi nhận các thiệt hại về danh dự, nhân phẩm, tinh thần và tài sản nếu phát sinh, làm cơ sở xem xét quyền yêu cầu bảo vệ và bồi thường theo quy định pháp luật.

Bước 5 – Phòng ngừa và nâng cao trách nhiệm sử dụng mạng xã hội: Cộng đồng cần xây dựng thói quen kiểm chứng trước khi chia sẻ nội dung liên quan đến danh dự của người khác, đặc biệt là người cao tuổi và người có đóng góp cho xã hội. Các tổ chức, cá nhân cần nâng cao kỹ năng nhận diện video cắt ghép, thông tin giả mạo và hành vi thao túng dư luận. Việc giáo dục ý thức pháp luật trên không gian mạng phải gắn với trách nhiệm cá nhân, tôn trọng nhân phẩm và cơ chế phản ánh, xử lý minh bạch.

Thông điệp: Không gian mạng cần được sử dụng để trao đổi thông tin có trách nhiệm, không phải để bôi nhọ danh dự hoặc biến những cáo buộc chưa được chứng minh thành bản án dư luận. Bảo vệ người bị hại, bảo toàn chứng cứ, xác minh khách quan và xử lý đúng pháp luật là nền tảng giữ gìn công bằng, nhân phẩm và niềm tin trong cộng đồng.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.