TÌNH HUỐNG SỐ 541: CÔNG TY SỬ DỤNG FONT CHỮ TRÊN WEBSITE KHÔNG BẢN QUYỀN – CÓ THỂ BỊ PHẠT?

TÌNH HUỐNG SỐ 541: CÔNG TY SỬ DỤNG FONT CHỮ TRÊN WEBSITE KHÔNG BẢN QUYỀN – CÓ THỂ BỊ PHẠT?

Một font chữ được tải miễn phí trên Internet có đồng nghĩa với việc doanh nghiệp được quyền sử dụng cho website và hoạt động kinh doanh? Khi quyền sử dụng không được kiểm tra, một chi tiết tưởng như rất nhỏ trong thiết kế có thể trở thành rủi ro pháp lý về sở hữu trí tuệ và khiến doanh nghiệp phải đối mặt với yêu cầu chấm dứt sử dụng, bồi thường hoặc các biện pháp xử lý khác.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cho vấn đề này.

I. TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ

Công ty H xây dựng website giới thiệu sản phẩm và dịch vụ. Để tạo giao diện chuyên nghiệp, bộ phận thiết kế đã tải một font chữ trả phí từ Internet và sử dụng cho toàn bộ tiêu đề, banner, hình ảnh quảng cáo và một số nội dung hiển thị trên website.

Nhân viên thiết kế cho rằng font chữ này “có thể tải miễn phí” nên công ty không cần mua bản quyền. Tuy nhiên, sau khi website được đưa vào hoạt động, chủ sở hữu font phát hiện doanh nghiệp đang sử dụng font cho mục đích thương mại nhưng không có giấy phép phù hợp.

Chủ sở hữu yêu cầu công ty H chấm dứt việc sử dụng, mua giấy phép sử dụng và thanh toán khoản tiền liên quan; đồng thời thông báo có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm.

Công ty đặt câu hỏi: Sử dụng font chữ trên website có thể bị coi là vi phạm quyền tác giả không? “Tải miễn phí” có đồng nghĩa với “được sử dụng thương mại” không? Doanh nghiệp có thể bị phạt nếu nhân viên tự ý lựa chọn font?

II. “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC” – GÓC NHÌN PHÁP LÝ

1. “Font miễn phí” không đồng nghĩa với “được sử dụng không giới hạn”

Một font có thể được cung cấp miễn phí để tải xuống nhưng giấy phép sử dụng vẫn có thể giới hạn:

• mục đích sử dụng;
• số lượng người dùng;
• số lượng thiết bị;
• mục đích cá nhân hay thương mại;
• quyền chỉnh sửa;
• quyền nhúng font vào website;
• quyền phân phối hoặc chuyển giao file font.

Điều cần kiểm tra là điều khoản giấy phép sử dụng của chính font đó. Đây cũng là lý do doanh nghiệp cần lưu giữ bản giấy phép sử dụng, hóa đơn, chứng từ mua font hoặc tài liệu thể hiện nguồn gốc hợp pháp của font.

2. Cần xác định font chữ có thực sự được bảo hộ và được bảo hộ dưới dạng nào

Về pháp lý, cần xác định đối tượng cụ thể mà chủ thể quyền đang yêu cầu bảo vệ. Có thể phải phân biệt giữa:

• thiết kế hình dáng chữ;
• bộ font;
• file font;
• phần mềm tạo hoặc vận hành font;
• tác phẩm đồ họa hoặc mỹ thuật ứng dụng có sử dụng font.

Pháp luật Việt Nam bảo hộ quyền tác giả đối với các loại hình tác phẩm đáp ứng điều kiện luật định. Nghị định 22/2018/NĐ-CP cũng quy định về các dạng tác phẩm được thể hiện dưới những hình thức khác nhau.

Trong thực tiễn tư vấn, font chữ có thể đặt ra những vấn đề pháp lý khác nhau tùy cấu trúc và cách tạo ra font. Vì vậy, trước khi kết luận doanh nghiệp “vi phạm bản quyền font”, cần xác định chủ thể quyền, đối tượng được bảo hộ và phạm vi quyền mà chủ sở hữu đang yêu cầu bảo vệ.

3. Sử dụng font trên website có thể liên quan đến quyền tài sản

Nếu công ty H sử dụng một font thuộc quyền của người khác mà không có quyền hoặc vượt quá phạm vigiấy phép sử dụng, hành vi sử dụng có thể làm phát sinh tranh chấp quyền tác giả, tùy vào bản chất đối tượng được bảo hộ và hành vi cụ thể. Đặc biệt, nếu việc sử dụng font liên quan đến sao chép hoặc khai thác đối tượng được bảo hộ mà không được phép, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với yêu cầu:

• chấm dứt hành vi;
• gỡ bỏ yếu tố vi phạm;
• bồi thường thiệt hại nếu có căn cứ;
• hoặc các biện pháp xử lý khác theo pháp luật.

Điểm cần lưu ý là việc một font xuất hiện trên website không tự động chứng minh doanh nghiệp đã thực hiện mọi hành vi xâm phạm quyền tác giả. Cần xem doanh nghiệp đã sử dụng file font như thế nào, có nhúng file font vào website hay chỉ sử dụng font để tạo hình ảnh, và license quy định những gì.

4. Doanh nghiệp có thể bị xử phạt nếu xác định được hành vi vi phạm

Từ ngày 15/02/2026, Nghị định 341/2025/NĐ-CP có hiệu lực, quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan. Theo đó, tùy hành vi cụ thể, chủ thể vi phạm có thể bị phạt tiền và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.

Điều này có nghĩa doanh nghiệp không nên xem tranh chấp font chữ là vấn đề “nhỏ” chỉ vì font được sử dụng trong một phần giao diện website.

Tuy nhiên, cũng cần tránh khẳng định rằng việc công ty dùng font không có giấy phép sử dụng chắc chắn bị phạt. Để xử phạt cần xác định đối tượng quyền, hành vi vi phạm, chủ thể thực hiện, lỗi, chứng cứ và các điều kiện xử phạt theo quy định pháp luật.

Kết luận pháp lý

Trong trường hợp công ty H, không thể kết luận chỉ từ việc font được tải trên Internet rằng doanh nghiệp chắc chắn vi phạm và chắc chắn bị phạt.

Trước hết phải xác định font hoặc file font cụ thể có thuộc đối tượng quyền được bảo hộ hay không, ai là chủ thể quyền, giấy phép sử dụng cho phép những hình thức sử dụng nào và H đã thực hiện hành vi gì.

Nếu doanh nghiệp sử dụng đối tượng được bảo hộ không có sự cho phép hoặc vượt quá phạm vi quyền được cấp, hành vi đó có thể phát sinh tranh chấp hoặc bị xử lý theo quy định pháp luật về quyền tác giả. Việc xử phạt hành chính hiện nay được điều chỉnh bởi Nghị định 341/2025/NĐ-CP.

Đặc biệt, lập luận “nhân viên tự tải font nên công ty không chịu trách nhiệm” không phải là cách tiếp cận an toàn. Khi font được đưa vào website phục vụ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, công ty cần có cơ chế kiểm soát nguồn tài nguyên và quyền sử dụng.

III. “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN” – GÓC NHÌN TÂM LÝ, GIÁO DỤC VÀ QUẢN TRỊ

Nhiều doanh nghiệp thường coi font chữ chỉ là một công cụ thiết kế, tương tự như màu sắc hay cách trình bày. Nhưng trong ngành thiết kế, một font được tạo ra có thể là kết quả của quá trình nghiên cứu, thiết kế và đầu tư đáng kể. Vấn đề thường bắt đầu từ suy nghĩ: “Font này có trên Internet nên chắc chắn được dùng miễn phí.”

Đây là khoảng trống về nhận thức pháp luật mà doanh nghiệp cần khắc phục.

Nhân viên thiết kế có thể không cố ý xâm phạm quyền của người khác. Họ chỉ tải font từ một website, cài vào máy tính và sử dụng để hoàn thành công việc. Nhưng nếu công ty đưa sản phẩm lên website, sử dụng trong quảng cáo và khai thác thương mại, rủi ro không còn chỉ nằm ở cá nhân nhân viên.

Doanh nghiệp cần xây dựng văn hóa: “Mọi tài nguyên sáng tạo sử dụng cho hoạt động kinh doanh đều phải được kiểm tra quyền sử dụng.”. Điều này không chỉ áp dụng với font chữ mà còn với:

• hình ảnh;
• icon;
• template;
• stock photo;
• video;
• nhạc nền;
• plugin;
• phần mềm thiết kế;
• tài nguyên đồ họa tải từ Internet.

Quản trị tốt tài sản trí tuệ không phải là cấm nhân viên sử dụng tài nguyên bên ngoài, mà là biết rõ tài nguyên đó đến từ đâu và doanh nghiệp có quyền sử dụng đến đâu.

IV. GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG

Để hạn chế nguy cơ bị xử phạt hoặc tranh chấp về font chữ, doanh nghiệp nên thực hiện 6 bước:

Một là, lập danh mục font được phép sử dụng. Bộ phận thiết kế cần có danh sách font đã được xác minh về nguồn gốc và license.

Hai là, kiểm tra license trước khi sử dụng. Không chỉ kiểm tra “free hay trả phí”, mà phải xác định rõ có được sử dụng thương mại hay không và phạm vi sử dụng đến đâu.

Ba là, lưu trữ chứng cứ về quyền sử dụng. Hóa đơn, hợp đồng, giấy phép sử dụng, email xác nhận hoặc điều khoản sử dụng cần được lưu giữ cùng hồ sơ thiết kế.

Bốn là, kiểm soát việc nhúng font vào website. Đây là điểm đặc biệt quan trọng. Việc sử dụng font để tạo hình ảnh có thể khác về mặt kỹ thuật và pháp lý so với việc đưa file font lên máy chủ hoặc nhúng trực tiếp để trình duyệt tải font.

Năm là, quy định trách nhiệm của nhân viên thiết kế. Doanh nghiệp nên có quy trình yêu cầu nhân viên xác minh nguồn gốc và quyền sử dụng của font, hình ảnh và các tài nguyên bên ngoài trước khi đưa vào sản phẩm thương mại.

Sáu là, xử lý ngay khi phát hiện vấn đề. Nếu phát hiện font chưa được cấp phép phù hợp, doanh nghiệp nên tạm dừng sử dụng, xác minh license, liên hệ chủ thể quyền nếu cần và cân nhắc mua license, thay thế font hoặc loại bỏ yếu tố có nguy cơ vi phạm.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/

hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.