Pháp luật về khoa học giáo dục
TÌNH HUỐNG SỐ 547: GIẢ MẠO CHỮ KÝ HỘI ĐỒNG CHUYÊN MÔN ĐỂ MỞ RỘNG PHẪU THUẬT VƯỢT PHẠM VI: RANH GIỚI PHÁP LÝ VÀ AN TOÀN NGƯỜI BỆNH
Th9
TÌNH HUỐNG SỐ 547: GIẢ MẠO CHỮ KÝ HỘI ĐỒNG CHUYÊN MÔN ĐỂ MỞ RỘNG PHẪU THUẬT VƯỢT PHẠM VI: RANH GIỚI PHÁP LÝ VÀ AN TOÀN NGƯỜI BỆNH
LUẬT ÁP DỤNG
- Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15, hiện hành;
- Nghị định số 96/2023/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Khám bệnh, chữa bệnh;
- Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, trọng tâm Điều 341 về làm giả hoặc sử dụng con dấu, tài liệu giả của cơ quan, tổ chức.
I. TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ
Một phòng khám đa khoa có yếu tố nước ngoài được cấp phép hoạt động với phạm vi chuyên môn nhất định. Do nhu cầu thị trường, phòng khám muốn bổ sung phẫu thuật trĩ và cắt bao quy đầu vào danh mục dịch vụ nhưng chưa hoàn tất thủ tục điều chỉnh giấy phép hoạt động.
Thay vì thực hiện đúng thủ tục, một số cá nhân đã giả mạo chữ ký của Hội đồng chuyên môn, lập tài liệu thể hiện như Hội đồng đã thống nhất cho phép triển khai hai kỹ thuật trên. Dựa vào tài liệu này, phòng khám tổ chức thực hiện và thu phí từ người bệnh.
Vấn đề pháp lý trọng tâm gồm:
- Phòng khám có được tự ý mở rộng phạm vi hoạt động chuyên môn không?
- Hành vi giả mạo và sử dụng tài liệu giả có thể phát sinh trách nhiệm hình sự không?
- Ai phải chịu trách nhiệm khi phòng khám tổ chức thực hiện kỹ thuật vượt phạm vi?
- Nếu người bệnh bị thiệt hại, trách nhiệm bồi thường được xác định thế nào?
II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC”
- Không thể dùng chữ ký nội bộ để thay thế giấy phép
Theo Điều 50 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, phạm vi hoạt động chuyên môn là nội dung của giấy phép hoạt động.
Khi muốn thay đổi phạm vi hoạt động chuyên môn, cơ sở phải thực hiện thủ tục điều chỉnh giấy phép theo Điều 54.
Vì vậy: Hội đồng chuyên môn có thể đánh giá về chuyên môn nhưng không thể tự mình thay thế quyết định điều chỉnh giấy phép của cơ quan có thẩm quyền.
Phòng khám chỉ được triển khai kỹ thuật sau khi đáp ứng đầy đủ điều kiện và được phép theo quy định.
- Giả mạo tài liệu: xem xét Điều 341 Bộ luật Hình sự
Nếu cá nhân cố ý làm giả hoặc sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức nhằm thực hiện hành vi trái pháp luật thì phải xem xét Điều 341 Bộ luật Hình sự.
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp giả chữ ký đều mặc nhiên cấu thành tội phạm. Cần xác định tính chất tài liệu, chủ thể làm giả, mục đích, việc sử dụng tài liệu và đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm.
- Trách nhiệm phải được cá thể hóa
Cần xác định riêng:
- Người chỉ đạo hoặc tổ chức;
- Người trực tiếp làm giả;
- Người biết tài liệu giả nhưng vẫn sử dụng;
- Người chịu trách nhiệm chuyên môn;
- Bác sĩ trực tiếp thực hiện phẫu thuật.
Nếu có thiệt hại đối với người bệnh, tiếp tục xác định hành vi vi phạm – thiệt hại – lỗi – quan hệ nhân quả để xem xét trách nhiệm bồi thường.
- Điều khoản hợp đồng để phòng ngừa rủi ro
Hợp đồng giữa phòng khám và bác sĩ/chuyên gia nên quy định: “Không bên nào được thực hiện kỹ thuật ngoài phạm vi hoạt động chuyên môn được cấp phép; mọi hồ sơ, chữ ký và tài liệu chuyên môn phải trung thực, hợp pháp và có thể kiểm chứng; bên vi phạm phải chịu trách nhiệm đối với thiệt hại phát sinh theo quy định pháp luật.”
Điều khoản này giúp kiểm soát trách nhiệm nội bộ, nhưng không thể thay thế giấy phép của cơ quan nhà nước.
III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ – “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”
Sai phạm thường bắt đầu từ tư duy: “Dịch vụ có nhu cầu thì làm trước, giấy phép hoàn thiện sau.” Trong y tế, tư duy này có thể biến áp lực doanh thu thành rủi ro trực tiếp đối với người bệnh.
Phòng khám cần xây dựng văn hóa: Không ký khống – không ký thay – không hợp thức hóa hồ sơ – không thực hiện kỹ thuật khi chưa rõ căn cứ pháp lý.
Đồng thời, phải đào tạo không chỉ bác sĩ mà cả ban quản lý, pháp chế, kinh doanh và marketing về phạm vi chuyên môn và trách nhiệm pháp lý.
Có thể áp dụng mô hình “3 cửa” trước mỗi kỹ thuật mới: Chuyên môn → Pháp lý → An toàn người bệnh. Chỉ khi cả ba đều đạt mới được triển khai.
IV. GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG
- Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm
Thực hiện ngay: Dừng kỹ thuật → bảo toàn hồ sơ → xác minh tài liệu → rà soát người bệnh → báo cáo cơ quan có thẩm quyền.
- Thanh tra và xử lý
Cơ quan có thẩm quyền tiến hành kiểm tra, thanh tra, lập biên bản, xác minh hành vi và áp dụng biện pháp xử lý phù hợp.
Không nên mặc định mọi trường hợp đều dẫn đến “đóng cửa vĩnh viễn”. Việc đình chỉ hoặc thu hồi giấy phép phải căn cứ đúng điều kiện và trường hợp luật định.
Đặc biệt, cần phân biệt: Giả mạo giấy tờ trong hồ sơ đề nghị cấp giấy phép với giả mạo tài liệu nội bộ sau khi giấy phép đã được cấp. Hai trường hợp này có thể dẫn đến hệ quả pháp lý khác nhau.
- Thiết lập cơ chế kiểm soát lâu dài
Mỗi kỹ thuật mới phải có một hồ sơ mở kỹ thuật, xác định:
- căn cứ pháp lý;
- phạm vi được phép;
- người thực hiện;
- điều kiện cơ sở vật chất;
- quy trình chuyên môn;
- phương án xử lý tai biến.
Chưa đủ căn cứ pháp lý và chuyên môn → chưa triển khai.
KẾT LUẬN
Tình huống số 547 cho thấy giả mạo tài liệu để mở rộng hoạt động y tế không chỉ là sai phạm về hồ sơ mà có thể trở thành rủi ro pháp lý, hình sự và an toàn người bệnh.
Phòng khám không thể dùng chữ ký của Hội đồng chuyên môn để thay thế giấy phép hoặc thủ tục điều chỉnh phạm vi hoạt động. Nếu hành vi làm giả, sử dụng tài liệu giả đáp ứng đầy đủ dấu hiệu luật định, Điều 341 Bộ luật Hình sự là căn cứ trọng tâm cần xem xét.
Thông điệp quản trị: ĐÚNG PHẠM VI – ĐÚNG GIẤY PHÉP – ĐÚNG NGƯỜI – ĐÚNG QUY TRÌNH – ĐÚNG TRÁCH NHIỆM.
Đó là hàng rào pháp lý và cũng là nguyên tắc căn bản để bảo vệ người bệnh, bảo vệ người hành nghề và bảo vệ chính cơ sở y tế.
GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.