TÌNH HUỐNG SỐ 528: NÔNG DÂN TRỒNG CÂY LÂM NGHIỆP LẤN SÁT RANH GIỚI HÀNH LANG AN TOÀN LƯỚI ĐIỆN, BỊ CƠ QUAN ĐIỆN LỰC CHẶT HẠ KHÔNG ĐỒNG BỒI THƯỜNG: KHIẾU NẠI ĐƯỢC KHÔNG?

TÌNH HUỐNG SỐ 528: NÔNG DÂN TRỒNG CÂY LÂM NGHIỆP LẤN SÁT RANH GIỚI HÀNH LANG AN TOÀN LƯỚI ĐIỆN, BỊ CƠ QUAN ĐIỆN LỰC CHẶT HẠ KHÔNG ĐỒNG BỒI THƯỜNG: KHIẾU NẠI ĐƯỢC KHÔNG?

Tranh chấp về hành lang bảo vệ an toàn công trình lưới điện cao áp giữa hộ nông dân trồng cây lâm nghiệp và ngành điện lực là câu chuyện diễn ra thường xuyên tại các vùng nông thôn, miền núi. Khi cây keo, cây tràm phát triển nhanh chạm hoặc đe dọa khoảng cách an toàn điện, việc ngành điện lực tổ chức chặt hạ để ngăn ngừa sự cố cháy nổ, phóng điện thường gặp phải sự phản ứng gay gắt từ người dân vì tổn thất kinh tế.

Liệu việc chặt hạ không bồi thường của ngành điện lực có đúng luật? Người dân có quyền khiếu nại hay không? Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích toàn diện tình huống này dưới góc độ pháp lý, tâm lý và quản trị.

1. Tóm tắt tình huống thực tế

Gia đình ông Nguyễn Văn A (trú tại xã B, tỉnh C) sở hữu 2 ha đất lâm nghiệp đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Năm 2021, ông A trồng phủ kín toàn bộ diện tích bằng cây keo lá tràm. Đường dây điện cao áp 110kV chạy dọc qua ranh giới một phần diện tích đất của gia đình ông.

Đến giữa năm 2026, rừng keo tràm bước vào độ thu hoạch, chiều cao cây đạt từ 12m đến 15m. Nhiều hàng cây bắt đầu phát triển tán lá vươn sát, ngọn cây tiệm cận khoảng cách an toàn của đường dây điện 110kV. Đơn vị quản lý vận hành lưới điện cao áp đã phát thông báo yêu cầu ông A tự tỉa cành, chặt hạ những cây vi phạm khoảng cách an toàn hành lang lưới điện. Tuy nhiên, do bận việc và cho rằng cây chưa chạm trực tiếp vào dây điện nên ông A không chấp hành.

Tháng 8/2026, nhằm đảm bảo an toàn vận hành trong mùa mưa bão, đơn vị điện lực đã phối hợp với lực lượng chức năng địa phương tiến hành chặt hạ toàn bộ 150 cây keo tràm nằm trong và cận kề hành lang an toàn mà không thực hiện bồi thường hay hỗ trợ tài chính nào. Bức xúc vì thiệt hại tài sản ước tính hàng chục triệu đồng, ông A đã làm đơn khiếu nại gay gắt gửi các cơ quan chức năng, yêu cầu cơ quan điện lực phải bồi thường toàn bộ giá trị số cây đã bị chặt hạ.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Để xem xét việc khiếu nại của ông A có cơ sở hay không, chúng ta cần phân tích các quy định pháp luật liên quan đến Luật Điện lực, Luật Đất đai và các văn bản hướng dẫn về hành lang bảo vệ an toàn lưới điện cao áp.

Quy định về khoảng cách an toàn hành lang lưới điện

Theo quy định của pháp luật về điện lực, hành lang bảo vệ an toàn công trình lưới điện cao áp là khoảng không gian được giới hạn nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn cho công trình và đời sống cộng đồng.

Trích dẫn Khoản 1 và Khoản 2 Điều 53 Luật Điện lực năm 2004 (sửa đổi, bổ sung năm 2012, 2018, 2022):

“1. Hành lang bảo vệ an toàn đường dây dẫn điện trên không được giới hạn bởi:

1. a) Chiều dài hành lang tính từ vị trí vị trí xà ngoài cùng của dải dây ngoài cùng về hai phía khi dây ở trạng thái tĩnh;
2. b) Chiều rộng hành lang được tính từ dây ngoài cùng về hai phía khi dây ở trạng thái tĩnh;
3. c) Chiều cao hành lang tính từ đáy móng cột đến điểm cao nhất của công trình cộng thêm khoảng cách an toàn theo chiều thẳng đứng.

Cây trong và ngoài hành lang bảo vệ an toàn đường dây dẫn điện phải bảo đảm khoảng cách an toàn theo quy định của Chính phủ; trường hợp cây vi phạm khoảng cách an toàn thì đơn vị quản lý vận hành lưới điện có quyền chặt tỉa, chặt hạ để bảo đảm an toàn.”

Đồng thời, quy định chi tiết tại Nghị định số 14/2014/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định số 51/2020/NĐ-CP) hướng dẫn thi hành Luật Điện lực về an toàn điện chỉ rõ: Cây trồng trong hoặc ngoài hành lang bảo vệ an toàn đường dây dẫn điện trên không không được cao hơn dây dẫn thấp nhất (trừ trường hợp đặc biệt) và phải đảm bảo khoảng cách an toàn tổi thiểu đối với đường dây 110kV là từ 4,0 mét trở lên.

Nguyên tắc bồi thường tài sản trong hành lang an toàn

Việc cơ quan điện lực chặt hạ cây mà không bồi thường được căn cứ vào các nguyên tắc sau:

Trích dẫn Điều 12 Nghị định số 14/2014/NĐ-CP quy định về Bồi thường đối với cây trong và ngoài hành lang bảo vệ an toàn lưới điện:

“1. Cây có trước khi xây dựng đường dây dẫn điện và đáp ứng quy định tại khoản 2 Điều 12 này nếu phải chặt hạ thì được bồi thường theo quy định của pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.

3. Cây trồng sau khi đường dây dẫn điện đã được xây dựng, nếu vi phạm khoảng cách an toàn quy định tại Điều 12 Nghị định này hoặc cố tình trồng mới trong phạm vi hành lang bảo vệ an toàn lưới điện thì không được bồi thường, hỗ trợ khi bị chặt hạ, tỉa cành.”

Đánh giá pháp lý trường hợp của ông A

Thời điểm trồng cây: Đường dây điện 110kV đã tồn tại từ trước, trong khi ông A mới tiến hành trồng keo tràm vào năm 2021. Do đó, đây là trường hợp cây trồng sau khi công trình lưới điện đã đưa vào vận hành.

Hành vi vi phạm: Việc ông A trồng cây sát ranh giới và để cây phát triển cao từ 12m – 15m vươn tán vào khoảng cách an toàn 4m của đường dây 110kV là hành vi vi phạm khoảng cách an toàn kỹ thuật.

Quyền của cơ quan điện lực: Sau khi đã thông báo mà người sử dụng đất không tự xử lý, cơ quan điện lực có đầy đủ thẩm quyền pháp lý để tiến hành chặt hạ nhằm đảm bảo an toàn lưới điện quốc gia.

Kết luận pháp lý: Đơn khiếu nại của ông A yêu cầu bồi thường giá trị số cây bị chặt hạ là không có căn cứ pháp lý để chấp nhận. Cơ quan điện lực đã thực hiện đúng thẩm quyền và quy trình theo quy định của Luật Điện lực.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh Tâm lý & Giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Tâm lý tiếc nuối và lòng tham vật chất: Việc người dân như ông A bức xúc chủ yếu xuất phát từ tâm lý tiếc nuối công sức, tiền bạc đầu tư sau 5 năm chăm sóc cây keo tràm. Lòng tham vật chất bộc phát khi thấy tài sản sắp đến ngày thu hoạch bị phá hủy khiến người dân dễ bỏ qua các cảnh báo an toàn kỹ thuật và quy định pháp luật.

Xung đột nhận thức an toàn: Nhiều nông dân chỉ nghĩ đơn giản “cây chưa chạm dây điện thì chưa sao”. Thiếu sự hiểu biết về hiện tượng phóng điện cao áp khiến họ đánh giá thấp rủi ro tính mạng của bản thân và cộng đồng.

Tuyên truyền giáo dục: Bài học đặt ra cho cơ quan quản lý và chính quyền địa phương là công tác giáo dục tuyên truyền pháp luật không thể chỉ dừng lại ở việc gửi văn bản hành chính. Cần giúp người dân hiểu rõ bản chất nguy hiểm của dòng điện cao áp và quy định giới hạn bồi hoàn công trình vi phạm để họ tự giác chấp hành.

Về khía cạnh Quản trị rủi ro tài sản cá nhân & Xóm giềng

Sai lầm trong quản trị tài sản: Ông A đã thiếu tính toán ngay từ khâu quy hoạch cây trồng. Việc cố tình trồng loại cây gỗ lớn, phát triển nhanh như keo tràm ngay sát hành lang an toàn điện lực là một quyết định đầu tư mang lại rủi ro cực kỳ cao.

Quản trị mối quan hệ xóm giềng – địa phương: Khi xảy ra tranh chấp, thái độ gay gắt hay khiếu nại vượt cấp không giải quyết được gốc rễ vấn đề mà còn làm gia tăng căng thẳng với chính quyền địa phương và đơn vị vận hành điện – những đơn vị gắn bó lâu dài với đời sống dân sinh.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để giải quyết thấu đáo tình huống này, dung hòa giữa tính nghiêm minh của pháp luật và tính nhân văn trong đời sống nông thôn, Chuyên gia Nguyễn Hữu Long đề xuất quy trình xử lý 3 bước như sau:

Bước 1: Chấp nhận thực tế pháp lý và Rút đơn khiếu nại

Ông A cần lắng nghe tư vấn pháp luật để nhận thức rõ hành vi trồng cây vi phạm hành lang an toàn của mình là trái quy định tại Luật Điện lực và Nghị định 14/2014/NĐ-CP.

Chủ động rút đơn khiếu nại không căn cứ để tránh lãng phí thời gian, chi phí theo đuổi kiện tụng vô ích, đồng thời thể hiện tinh thần thượng tôn pháp luật.

Bước 2: Đối thoại thiện chí và Đề nghị hỗ trợ thu gom tài sản

Ông A nên chủ động hẹn gặp đại diện Đơn vị Quản lý Vận hành Lưới điện và UBND xã B trên tinh thần cầu thị.

Nội dung đề nghị: Mặc dù ngành điện không có nghĩa vụ bồi thường giá trị cây, nhưng ông A có thể đề nghị đơn vị điện lực và chính quyền tạo điều kiện, hỗ trợ lực lượng giúp gia đình thu gom, vận chuyển phần thân gỗ keo tràm đã bị chặt hạ để bán vớt vớt lại một phần vốn, giảm thiểu tối đa thiệt hại kinh tế.

Bước 3: Tái cơ cấu cây trồng và Quản trị rủi ro tài sản dài hạn

Chuyển đổi cơ cấu cây trồng: Đối với dải đất nằm trong và cận kề hành lang an toàn điện, ông A cần triệt để tuân thủ quy định: Chuyển sang trồng các loại cây ăn quả thân thấp, cây dược liệu, hoặc hoa màu (chiều cao tối đa khi trưởng thành không quá 2-3m) để vừa khai thác hiệu quả kinh tế từ đất, vừa không vi phạm hành lang an toàn.

Tăng cường phối hợp: Định kỳ trước mùa mưa bão, chủ động phối hợp với cán bộ điện lực địa phương để phát quang, tỉa cành chủ động, tránh để xảy ra tình trạng cưỡng chế chặt hạ bị động như vừa qua.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/

Hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.