TÌNH HUỐNG 674:  BỆNH NHÂN TỬ VONG DO SỐC MẤT MÁU CẤP SAU MỔ NỘI SOI DẠ DÀY TẠI PHÒNG KHÁM CHUYÊN KHOA TƯ NHÂN VƯỢT PHÉP CHỈ ĐƯỢC KHÁM LÂM SÀNG: QUY TRÌNH TỐ TỤNG XỬ LÝ HÌNH SỰ?

Hành nghề vượt phạm vi chuyên môn, để lại hậu quả chết người: Trách nhiệm pháp lý, đạo đức nghề nghiệp và giải pháp kiểm soát rủi ro trong hoạt động khám bệnh, chữa bệnh tư nhân.

1. Tóm tắt tình huống thực tế

Một phòng khám chuyên khoa tư nhân được cấp phép hoạt động với phạm vi chỉ khám lâm sàng, không được thực hiện phẫu thuật nội soi dạ dày. Tuy nhiên, vì mục đích thu lợi, cơ sở vẫn tự ý tổ chức thực hiện ca mổ nội soi cho một bệnh nhân.

Sau phẫu thuật, bệnh nhân xuất hiện tình trạng sốc mất máu cấp và tử vong. Vụ việc đặt ra nghi vấn về hành vi hành nghề vượt phạm vi được cấp phép, việc tuân thủ quy trình chuyên môn, trách nhiệm của người thực hiện phẫu thuật và người quản lý cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích một tình huống thực tế dưới đây để tìm ra giải pháp vẹn toàn cả về lý lẫn tình.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

      1.Quy định về hành vi vi phạm trong khám bệnh, chữa bệnh

Điều 315 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) quy định về tội vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh, sản xuất, pha chế, cấp phát, bán thuốc hoặc dịch vụ y tế khác. Trường hợp vi phạm quy định chuyên môn, hành nghề và gây hậu quả chết người có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo điều luật này, nếu đáp ứng đầy đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm.

2. Nguyên tắc xử lý hành vi hành nghề vượt phạm vi chuyên môn

Điều 315 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) :

“ 1. Người nào vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh, sản xuất, pha chế, cấp phát, bán thuốc hoặc dịch vụ y tế khác thuộc một trong các trường hợp sau đây, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 259 của Bộ luật này, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:

a) Làm chết người;

b) Gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;

………”

Áp dụng vào tình huống:

• Phòng khám được cấp phép chỉ khám lâm sàng nhưng vẫn thực hiện mổ nội soi dạ dày là dấu hiệu cần xác minh về hành nghề vượt phạm vi được phép.
• Cần làm rõ người trực tiếp phẫu thuật, người chỉ đạo, điều kiện cơ sở vật chất, quy trình chuyên môn và việc xử trí biến chứng.
• Phải giám định nguyên nhân tử vong do sốc mất máu cấp, xác định mối liên hệ giữa hành vi vi phạm và hậu quả chết người.

Kết luận pháp lý: Nếu có đủ căn cứ chứng minh hành vi vi phạm quy định khám bệnh, chữa bệnh gây ra cái chết của bệnh nhân và đáp ứng các dấu hiệu của Điều 315, người có trách nhiệm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Việc xử lý cụ thể phải căn cứ kết quả điều tra và chứng cứ được thu thập hợp pháp.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tâm lý & giáo dục (Đạo đức ứng xử)

Hành vi hành nghề vượt phạm vi chuyên môn bất chấp nguy cơ đối với tính mạng người bệnh, nếu được chứng minh, phản ánh sự xem nhẹ đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm bảo vệ người bệnh. Lợi ích kinh tế không thể được đặt cao hơn nghĩa vụ tuân thủ pháp luật, sự an toàn và niềm tin của người dân. Cơ sở y tế cần xây dựng văn hóa trung thực, minh bạch, tôn trọng người bệnh và khuyến khích nhân viên báo cáo nguy cơ chuyên môn.

Về khía cạnh quản trị rủi ro tài sản

Phòng khám cần kiểm soát chặt phạm vi hoạt động được cấp phép, năng lực của người hành nghề, điều kiện trang thiết bị, quy trình phẫu thuật và cơ chế chuyển tuyến khi vượt quá khả năng chuyên môn. Khi xảy ra sự cố nghiêm trọng, phải ưu tiên cấp cứu, bảo quản hồ sơ bệnh án, dữ liệu liên quan và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền. Cơ quan quản lý y tế có thể xem xét đình chỉ, xử lý hoặc thu hồi giấy phép theo căn cứ pháp luật; không thể mặc nhiên khẳng định việc rút phép vĩnh viễn nếu chưa có căn cứ và quyết định hợp pháp.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Bước 1 – Kiểm soát khẩn cấp và bảo vệ chứng cứ

Ngay khi xảy ra sự cố tử vong, cần ưu tiên xử lý các yêu cầu cấp cứu, bảo đảm việc xác định nguyên nhân tử vong theo quy định và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của gia đình người bệnh. Phòng khám cần bảo quản hồ sơ bệnh án, phiếu chỉ định, hình ảnh nội soi, dữ liệu thiết bị, thuốc sử dụng, thông tin nhân sự và các chứng từ liên quan. Không được tự ý sửa chữa, tiêu hủy hoặc làm sai lệch tài liệu có khả năng phục vụ xác minh vụ việc.

Bước 2 – Xác minh phạm vi hoạt động và trách nhiệm chuyên môn

Cơ quan quản lý y tế cần kiểm tra giấy phép hoạt động, phạm vi chuyên môn được phê duyệt, giấy phép hành nghề của người thực hiện và điều kiện thực tế tại phòng khám. Đồng thời, cần xác định ai là người quyết định tổ chức ca mổ, ai trực tiếp thực hiện, ai chịu trách nhiệm quản lý và liệu có dấu hiệu vi phạm quy định chuyên môn hay không.

Việc xác minh phải dựa trên hồ sơ, lời khai, dữ liệu chuyên môn và các tài liệu có liên quan, tránh quy kết trách nhiệm khi chưa làm rõ vai trò của từng cá nhân.

Bước 3 – Giám định nguyên nhân tử vong và xác định dấu hiệu tội phạm

Sốc mất máu cấp sau mổ là tình trạng nghiêm trọng cần được làm rõ bằng các hoạt động giám định và đánh giá chuyên môn phù hợp. Cơ quan tiến hành tố tụng cần xác minh nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tử vong, diễn biến phẫu thuật, khả năng phát hiện và xử trí biến chứng, cũng như mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm và hậu quả.

Nếu có căn cứ xác định dấu hiệu tội phạm, cơ quan có thẩm quyền thực hiện việc tiếp nhận, kiểm tra, xác minh nguồn tin về tội phạm và tiến hành các bước tố tụng theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Việc khởi tố vụ án, khởi tố bị can và áp dụng biện pháp ngăn chặn phải dựa trên điều kiện luật định, không mặc nhiên suy ra từ chức vụ hoặc vai trò quản lý của người liên quan.

Bước 4 – Xử lý trách nhiệm pháp lý và bảo vệ quyền lợi gia đình người bệnh

Khi kết quả điều tra xác định có hành vi vi phạm quy định khám bệnh, chữa bệnh gây hậu quả chết người, cơ quan có thẩm quyền xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 315 Bộ luật Hình sự và các quy định liên quan nếu có căn cứ áp dụng. Trách nhiệm của người trực tiếp thực hiện phẫu thuật, người quản lý cơ sở hoặc những người liên quan phải được phân định dựa trên hành vi cụ thể, lỗi và vai trò trong vụ việc.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc tương tự về đất đai hoặc học đường, hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi tại hệ thống website tuvanphapluattamlygiaoduc.vn hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.