Pháp luật về khoa học giáo dục
TÌNH HUỐNG SỐ 527: BÁC SĨ NỔI TIẾNG TỰ Ý ĐĂNG ẢNH CẬN CẢNH BỘ PHẬN NHẠY CẢM CỦA NGƯỜI BỆNH PHẪU THUẬT TRĨ LÊN FACEBOOK ĐỂ KHOE THÀNH TÍCH CHUYÊN MÔN
Th9
TÌNH HUỐNG SỐ 527: BÁC SĨ NỔI TIẾNG TỰ Ý ĐĂNG ẢNH CẬN CẢNH BỘ PHẬN NHẠY CẢM CỦA NGƯỜI BỆNH PHẪU THUẬT TRĨ LÊN FACEBOOK ĐỂ KHOE THÀNH TÍCH CHUYÊN MÔN
I. TÓM TẮT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ
Bác sĩ A là bác sĩ nổi tiếng, trực tiếp phẫu thuật trĩ cho bệnh nhân B. Sau ca phẫu thuật, bác sĩ tự ý chụp ảnh cận cảnh vùng nhạy cảm của bệnh nhân và đăng lên Facebook cá nhân nhằm giới thiệu kỹ thuật, thành tích chuyên môn và quảng bá hình ảnh cá nhân.
Bệnh nhân B không đồng ý cho sử dụng và công khai hình ảnh, đặc biệt là hình ảnh bộ phận nhạy cảm.
Hành vi này đặt ra các vấn đề về quyền riêng tư, quyền đối với hình ảnh, bí mật thông tin người bệnh, dữ liệu cá nhân, y đức và trách nhiệm của bác sĩ đối với bệnh viện.
II. GÓC NHÌN PHÁP LÝ – “LÁ CHẮN VỮNG CHẮC”
- Xâm phạm quyền đối với hình ảnh và đời sống riêng tư
Theo Điều 32 BLDS 2015, việc sử dụng hình ảnh của cá nhân về nguyên tắc phải có sự đồng ý của người đó. Điều 38 bảo vệ đời sống riêng tư và bí mật cá nhân. Vì vậy, bác sĩ không thể lấy lý do “khoe thành tích chuyên môn” để tự ý công khai hình ảnh người bệnh. Đồng ý chụp ảnh để phục vụ điều trị không đồng nghĩa với đồng ý đăng ảnh lên Facebook.
Đặc biệt, hình ảnh cận cảnh bộ phận nhạy cảm có mức độ riêng tư cao, nên việc công khai có thể xâm phạm nghiêm trọng đến quyền nhân thân của người bệnh.
- Vi phạm nghĩa vụ của người hành nghề
Theo Điều 10, Điều 44 và Điều 45 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, người bệnh được tôn trọng danh dự, bí mật riêng tư; người hành nghề có nghĩa vụ đối với người bệnh và nghề nghiệp, trong đó có nghĩa vụ giữ bí mật tình trạng bệnh, thông tin người bệnh cung cấp và hồ sơ bệnh án. Do đó, việc lấy hình ảnh phát sinh trong quá trình điều trị rồi đăng công khai để quảng bá cá nhân có dấu hiệu vi phạm nghĩa vụ nghề nghiệp và chuẩn mực y đức.
- Trách nhiệm về dữ liệu cá nhân
Việc đăng hình ảnh người bệnh lên Facebook cần được xem xét theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025.
Cần xác định rõ: Ảnh được thu thập để làm gì → có căn cứ xử lý hay không → người bệnh có đồng ý công khai hay không → việc đăng tải có vượt quá mục đích ban đầu hay không.
Không thể mặc nhiên coi việc được phép sử dụng hình ảnh phục vụ chuyên môn là được phép sử dụng hình ảnh để quảng bá cá nhân trên mạng xã hội.
- Trách nhiệm theo hợp đồng và nội quy bệnh viện
Nếu hợp đồng lao động, nội quy hoặc quy chế bệnh viện quy định nghĩa vụ bảo mật thông tin, hình ảnh người bệnh thì hành vi vi phạm có thể là căn cứ để xem xét kỷ luật lao động, đồng thời phải tuân thủ đúng căn cứ, thẩm quyền và trình tự xử lý theo pháp luật.
Ví dụ: “Người lao động không được tự ý sao chép, sử dụng hoặc công khai hình ảnh, hồ sơ và thông tin của người bệnh cho mục đích cá nhân hoặc truyền thông khi chưa được phép.”
- Về khiển trách và tiền thưởng
Nếu đủ căn cứ, bệnh viện có thể xem xét khiển trách hoặc hình thức kỷ luật phù hợp khác theo Bộ luật Lao động và nội quy lao động. Tuy nhiên, không được phạt tiền hoặc cắt lương thay cho xử lý kỷ luật. Đối với tiền thưởng, phải căn cứ quy chế thưởng hợp pháp. Nếu khoản thưởng phụ thuộc vào điều kiện xét thưởng và bác sĩ không đáp ứng điều kiện thì có thể xem xét không xét thưởng; không nên coi đây là một hình thức kỷ luật lao động.
III. GÓC NHÌN TÂM LÝ – GIÁO DỤC – QUẢN TRỊ – “CHÌA KHÓA NHÂN VĂN”
- Về tâm lý người bệnh
Việc hình ảnh vùng nhạy cảm bị công khai có thể khiến người bệnh xấu hổ, mặc cảm, lo sợ bị nhận diện, mất niềm tin và cảm thấy bị phản bội sự tin tưởng dành cho bác sĩ. Trong quan hệ khám, chữa bệnh, người bệnh trao cho bác sĩ không chỉ cơ thể mà còn cả thông tin riêng tư và sự tin cậy.
- Về giáo dục y đức
Không nên chỉ giáo dục: “Không được đăng ảnh vì sợ bị xử phạt.”
Mà phải hình thành nhận thức: “Hình ảnh người bệnh không phải là công cụ để xây dựng thương hiệu cá nhân.”
Bác sĩ có thể chứng minh năng lực bằng nghiên cứu, bài báo khoa học, hội nghị chuyên môn, số liệu đã ẩn danh hoặc hình ảnh được phép sử dụng.
- Về quản trị bệnh viện
Cần xây dựng quy trình: Chụp ảnh chuyên môn → xác định mục đích → xin sự đồng ý phù hợp → bảo mật/ẩn danh → kiểm duyệt → mới được công bố.
Đặc biệt cần có quy chế riêng đối với Facebook, TikTok, YouTube, Zalo, website cá nhân và hoạt động quảng bá chuyên môn.
IV. GIẢI PHÁP TOÀN DIỆN CỦA CHUYÊN GIA NGUYỄN HỮU LONG
Đối với bác sĩ
- Gỡ ngay hình ảnh và ngừng tiếp tục chia sẻ.
- Báo cáo sự việc với bệnh viện.
- Chủ động xin lỗi người bệnh.
- Không sử dụng lại hình ảnh cho mục đích quảng bá khi chưa có căn cứ hợp pháp.
Đối với bệnh viện
- Xác minh nguồn gốc và phạm vi phát tán hình ảnh.
- Lưu giữ chứng cứ cần thiết.
- Xem xét trách nhiệm của bác sĩ theo pháp luật và nội quy.
- Rà soát hợp đồng, quy chế bảo mật và quy định sử dụng mạng xã hội.
- Đào tạo lại nhân viên về bảo mật thông tin và hình ảnh người bệnh.
Đối với người bệnh
Người bệnh có thể yêu cầu gỡ bỏ hình ảnh, chấm dứt việc sử dụng, xin lỗi/cải chính và bồi thường thiệt hại nếu có đủ căn cứ pháp luật.
THÔNG ĐIỆP
Một ca phẫu thuật thành công có thể tạo nên danh tiếng cho bác sĩ, nhưng biết tôn trọng sự riêng tư và phẩm giá của người bệnh mới thể hiện đầy đủ y đức của người thầy thuốc.
GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:
Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.
Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/ hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời