TÌNH HUỐNG SỐ 510: THÀNH LẬP HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP KIỂU MỚI LIÊN KẾT CHUỖI GIÁ TRỊ: ĐIỀU KIỆN PHÁP LÝ ĐỂ NHẬN CÁC KHOẢN HỖ TRỢ, ƯU ĐÃI THUẾ, QUỸ ĐẤT TỪ NHÀ NƯỚC?

TÌNH HUỐNG SỐ 510: THÀNH LẬP HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP KIỂU MỚI LIÊN KẾT CHUỖI GIÁ TRỊ: ĐIỀU KIỆN PHÁP LÝ ĐỂ NHẬN CÁC KHOẢN HỖ TRỢ, ƯU ĐÃI THUẾ, QUỸ ĐẤT TỪ NHÀ NƯỚC?

Sự phát triển của nông nghiệp hàng hóa hiện đại đòi hỏi nông dân không thể mãi canh tác manh mún, mạnh ai nấy làm. Việc liên kết lại dưới mô hình Hợp tác xã nông nghiệp kiểu mới gắn với chuỗi giá trị là xu thế tất yếu. Tuy nhiên, khi các nhà quản trị trẻ quyết tâm thành lập hợp tác xã để vươn lên, bài toán đặt ra là cần đáp ứng những điều kiện pháp lý nào để tiếp cận các nguồn lực hỗ trợ hạ tầng, đất đai và ưu đãi thuế từ Nhà nước?

Hãy cùng chuyên gia ThS. Nguyễn Hữu Long phân tích tình huống thực tế dưới đây để tìm ra hướng đi vững chắc cả về pháp lý lẫn chiến lược quản trị.

1. Tóm tắt tình huống thực tế (The Case)

Đầu năm 2026, tại xã B, tỉnh C, nhóm bảy thanh niên trẻ tốt nghiệp đại học ngành nông nghiệp và quản trị kinh doanh đã quyết định trở về quê hương để khởi nghiệp. Họ vận động các hộ tiểu thương và nông dân trồng cây ăn quả lâu năm trong vùng cùng nhau góp vốn, thành lập Hợp tác xã nông nghiệp kiểu mới (viết tắt là HTX Hưng Thịnh) với mục tiêu ứng dụng công nghệ cao, sơ chế, đóng gói và liên kết tiêu thụ sản phẩm vào hệ thống siêu thị lớn.

Ban quản trị trẻ do anh Nguyễn Văn A làm Giám đốc đã nhanh chóng hoàn thiện hồ sơ đăng ký kinh doanh và chính thức được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hợp tác xã. Tuy nhiên, khi bắt tay vào triển khai dự án xây dựng nhà xưởng sơ chế, kho lạnh và xin giao quỹ đất công ích để làm khu vực tập kết nông sản, HTX gặp nhiều vướng mắc về thủ tục pháp lý.

Hơn thế nữa, các thành viên trong hội đồng quản trị cũng lúng túng không rõ HTX của mình cần đáp ứng các điều kiện khắt khe nào theo Luật Hợp tác xã mới nhất để được hưởng chính sách hỗ trợ vốn, ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp và tiếp cận quỹ đất từ Nhà nước. Lo ngại dự án đình trệ do thiếu nguồn lực tài chính, anh A đại diện HTX gửi đơn đến cơ quan chuyên môn để được tư vấn tường tận.

2. Góc nhìn Pháp lý – “Lá chắn vững chắc”

Để HTX Hưng Thịnh chính thức tiếp cận được các gói hỗ trợ của Nhà nước, ban quản trị cần nắm vững các tiêu chí và khung pháp lý điều chỉnh trực tiếp tại Luật Hợp tác xã năm 2023 (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2024) cùng các văn bản hướng dẫn liên quan.

1. Về tiêu chí thụ hưởng chính sách hỗ trợ của Nhà nước

Theo quy định tại Luật Hợp tác xã năm 2023, các hợp tác xã hoạt động theo mô hình liên kết chuỗi giá trị, ứng dụng công nghệ cao sẽ được Nhà nước ưu tiên hỗ trợ. Cụ thể, điều kiện và tiêu chí cốt lõi để HTX được xem xét thụ hưởng các chính sách này được quy định rõ tại Khoản 1 Điều 18 Luật Hợp tác xã năm 2023:

Khoản 1 Điều 18 Luật Hợp tác xã năm 2023 quy định về Tiêu chí thụ hưởng chính sách:

“1. Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã được xem xét thụ hưởng chính sách khi đáp ứng các tiêu chí sau đây:

1. a) Không trong thời gian thi hành quyết định xử lý vi phạm hành chính do vi phạm các hành vi bị nghiêm cấm quy định tại khoản 2 Điều 7 của Luật này; không trong thời gian chấp hành bản án hình sự của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật;
2. b) Phát triển thành viên hoặc tăng tỷ lệ giá trị giao dịch nội bộ hoặc phát triển quỹ chung không chia, tài sản chung không chia hoặc thực hiện giáo dục, đào tạo, tập huấn, phổ biến, bồi dưỡng cho thành viên, người lao động hoặc mới thành lập tại địa bàn kinh tế – xã hội khó khăn, địa bàn kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của pháp luật;
3. c) Có báo cáo kiểm toán trong trường hợp nội dung chính sách có yêu cầu.”

Như vậy, HTX Hưng Thịnh không thể chỉ tồn tại trên giấy mà phải chứng minh được hoạt động liên kết chuỗi thực chất, có hợp đồng dịch vụ kinh tế rõ ràng giữa HTX với các thành viên nông dân, minh bạch tài chính và tuân thủ các nghĩa vụ pháp lý.

2. Về ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp và tài chính

Theo Điều 22 Luật Hợp tác xã năm 2023, hợp tác xã được hưởng chính sách ưu đãi thuế theo pháp luật về thuế; trong đó có chính sách miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp đối với thu nhập từ giao dịch nội bộ và một số khoản thu nhập từ liên kết hình thành chuỗi giá trị. Việc miễn, giảm cụ thể thực hiện theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành.

3. Về tiếp cận quỹ đất và hạ tầng nông nghiệp

Việc xin giao đất, cho thuê đất để xây dựng nhà kho, xưởng sơ chế nông sản bắt buộc phải tuân theo quy định của pháp luật về đất đai và pháp luật về hợp tác xã.

Điều 21 Luật Hợp tác xã năm 2023 quy định về Chính sách đất đai:

“1. Trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, chính quyền địa phương ưu tiên bố trí quỹ đất cho tổ hợp tác, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã thuê; ưu đãi hợp lý về giá và thời gian cho thuê đất đối với tổ hợp tác, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã chưa được hỗ trợ thuê đất theo quy định của pháp luật về đất đai và pháp luật có liên quan.

2. Tổ hợp tác, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã thuê đất, đất có mặt nước của Nhà nước để sản xuất, kinh doanh thì được miễn, giảm tiền thuê đất, thuê đất có mặt nước; trường hợp thuê, thuê lại đất, đất có mặt nước của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân để sản xuất, kinh doanh thì được Nhà nước hỗ trợ tiền thuê đất, thuê đất có mặt nước theo quy định của pháp luật về đất đai.
3. Nhà nước tạo điều kiện để tổ hợp tác, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã sử dụng đất ổn định trong hoạt động sản xuất, kinh doanh theo quy định của pháp luật về đất đai.”

HTX cần lập dự án đầu tư cụ thể, chứng minh năng lực tài chính và sự phù hợp với quy hoạch sử dụng đất tại địa phương để nộp hồ sơ tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

3. Góc nhìn Tâm lý – Giáo dục – Quản trị – “Chìa khóa nhân văn”

Về khía cạnh tư duy đổi mới và quản trị tổ chức

Sự tham gia của ban quản trị trẻ (như anh A) mang lại luồng sinh khí mới, tư duy kinh tế số và khả năng tiếp cận thị trường nhạy bén cho HTX Hưng Thịnh. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất nằm ở tâm lý nôn nóng muốn bứt phá nhanh nhưng lại thiếu kinh nghiệm thực tế trong việc vận hành bộ máy tổ chức kinh tế tập thể đông thành viên. Quản trị một HTX kiểu mới đòi hỏi sự minh bạch tuyệt đối về tài chính, sự đồng lòng giữa các thế hệ nông dân lớn tuổi và tư duy quản trị rủi ro dòng tiền, thay vì chỉ dựa vào nhiệt huyết tuổi trẻ.

Về khía cạnh lập đề án và giao tiếp chiến lược

Việc tiếp cận nguồn hỗ trợ từ Nhà nước không phải là “xin – cho”, mà là quá trình chứng minh năng lực thông qua quy trình lập đề án xin hỗ trợ hạ tầng nông thôn một cách chuyên nghiệp. Ban quản trị cần được trang bị kỹ năng soạn thảo dự án khả thi, thuyết minh rõ giá trị gia tăng mà HTX mang lại cho chuỗi sản xuất địa phương. Sự am hiểu pháp luật sẽ giúp ban quản trị tự tin làm việc với các cơ quan quản lý nhà nước, biến chính sách hỗ trợ trên giấy thành hiện thực trên đồng ruộng.

4. Giải pháp toàn diện của Chuyên gia Nguyễn Hữu Long

Để HTX Hưng Thịnh vượt qua rào cản ban đầu, tiếp cận thành công quỹ đất, nguồn vốn và các ưu đãi pháp lý, Chuyên gia Nguyễn Hữu Long đưa ra lộ trình thực hiện 3 bước sau đây:

Bước 1 – Hoàn thiện cấu trúc nội bộ và minh bạch hóa điều lệ

Ban quản trị trẻ cần rà soát lại Điều lệ HTX, danh sách thành viên góp vốn, xây dựng quy chế giao dịch nội bộ và các hợp đồng liên kết tiêu thụ sản phẩm ký kết với nông dân. Đây là “hồ sơ nền tảng” mang tính quyết định khi cơ quan nhà nước thẩm định tính xác thực của mô hình liên kết chuỗi giá trị theo đúng tinh thần của Luật Hợp tác xã năm 2023.

Bước 2 – Lập Đề án xin hỗ trợ hạ tầng và thuê đất chuyên nghiệp

HTX cần phối hợp với đơn vị tư vấn hoặc cơ quan khuyến nông địa phương để xây dựng Đề án phát triển hạ tầng chuỗi giá trị nông sản. Trong đề án phải nêu bật được quy mô diện tích đất cần thuê, thiết kế nhà kho, xưởng sơ chế phù hợp với quy hoạch sử dụng đất của địa phương, đồng thời đính kèm cam kết giải quyết việc làm cho lao động nội địa.

Bước 3 – Chủ động liên hệ cơ quan chuyên môn để đăng ký nhu cầu

Ban quản trị trực tiếp liên hệ Ủy ban nhân dân cấp xã và cơ quan chuyên môn có thẩm quyền theo cơ cấu chính quyền địa phương để đăng ký nhu cầu thụ hưởng các chính sách, chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể. Việc chủ động tiếp cận, minh bạch mục đích sản xuất sẽ giúp HTX nhận được sự đồng hành và hướng dẫn thủ tục hành chính một cách thuận lợi nhất.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA:

Bài viết này được xây dựng dựa trên sự tham vấn, tư vấn chuyên môn của ThS. Nguyễn Hữu Long – Chuyên gia Lãnh đạo, Pháp lý, Tâm lý & Giáo dục. Với tư duy tích hợp đa ngành, chúng tôi không chỉ mang lại lá chắn pháp lý vững chắc mà còn cung cấp giải pháp quản trị rủi ro và thấu cảm tâm lý toàn diện vì sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Nếu bạn hoặc tổ chức của bạn đang gặp phải những vướng mắc về pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua hotline hoặc để lại câu hỏi cho chuyên gia tại: https://tuvanphapluattamlygiaoduc.vn/gui-cau-hoi-den-chuyen-gia/

Hoặc qua số hotline: 0898.627.762 để được hỗ trợ kịp thời.